Fonlarda ödemeler başladı, peki bundan sonra?

Peki, neden 250 bin TL ödendi? Yatırımcı artık daha fazla açıklık bekliyor

İlk ara ödemelerin başlaması tasfiye sürecinde önemli bir ilerleme. Ancak yatırımcı güveninin yeniden oluşması için yalnızca ödeme yapılması yeterli değil. Ödemenin neden o tutarda yapıldığının, kalan varlıkların durumunun ve bundan sonraki aşamaların açık biçimde anlatılması gerekiyor.

Yatırım fonlarında 17 Eylül'de başlayan tasfiye sürecinde olağanüstü tasfiyedeki Tera, Pusula ve Atlas Portföy fonlarına ilişkin ilk ödemeler gerçekleştirildi. Resmi açıklamaya göre, 30 Ekim itibarıyla olağanüstü tasfiye kapsamındaki 7 fonda 29,3 milyar TL, daha önce olağan tasfiye kapsamındaki 93 fonda ise 68 milyar TL ödeme yapıldı. Böylece toplam 100 fonda 247 bin 839 yatırımcıya 97,3 milyar TL ödeme gerçekleştirilmiş oldu. Ayrıca 178 bin 537 tekil yatırımcının anapara tutarının karşılandığı açıklandı.

Yaklaşık bir buçuk aydır birikimlerine ulaşmayı bekleyen yatırımcılar açısından ödemelerin başlaması olumlu. Kanunun yürürlüğe girmesi, uygulama esaslarının açıklanması ve ardından ilk ödemelerin yapılması önemli bir ilerleme. Ancak ilk ödemelerle birlikte yatırımcıların cevap beklediği yeni sorular da ortaya çıktı.

Özellikle para piyasası fonlarında 1 milyon TL'ye kadar ara ödeme beklentisi bulunurken, bazı fonlarda yatırımcılara 250 bin TL'ye kadar ödeme yapılması hayal kırıklığı yarattı. Çünkü daha önce yapılan açıklamalarda 1 milyon TL tutarı öne çıkmış, birçok yatırımcı da bu rakamı alabileceği ödeme olarak değerlendirmişti.

Peki, neden 250 bin TL ödendi?

Aslında yanıt, SPK'nın 27 Ekim'de açıkladığı tasfiye ve ödemelere ilişkin usul ve esaslarda yer alıyor. Kararın 6. maddesine göre ara ödeme tutarı; yatırımcının net yatırım tutarı, para piyasası fonlarında 16 Eylül gün sonu fiyatına göre hesaplanan değer ve 1 milyon TL sınırından en düşük olanını aşamıyor.

Ancak 8. madde önemli bir istisna getiriyor. Fonun dağıtılabilir nakdi, bu hesaplamaya göre yapılması gereken ara ödemelerin tamamını karşılamaya yetmiyorsa, mümkün olan en fazla sayıda yatırımcıya ödeme yapılabilmesi için Kurul onayıyla daha düşük bir asgari ara ödeme tutarı belirlenebiliyor.

İlk ödemelerde gördüğümüz 250 bin TL uygulaması da bu düzenleme çerçevesinde değerlendiriliyor. Temel amaç, mevcut nakdi sınırlı sayıda yatırımcıya yüksek tutarlı ödeme yapmak yerine daha geniş bir yatırımcı kitlesine ulaştırmak. Bu yaklaşımın gerekçesi anlaşılabilir. Ancak yatırımcı açısından önemli olan yalnızca düzenlemenin hangi maddeye dayandığı değil, neden o tutarın belirlendiğini de bilmek.

Örneğin 1 milyon TL ara ödeme bekleyen bir yatırımcı hesabında 250 bin TL gördüğünde doğal olarak kalan tutarın ne zaman ödeneceğini soruyor. Burada önemli bir ayrım var: Ara ödeme nihai ödeme değil. Yatırımcının fon payları bu aşamada iptal edilmiyor ve tasfiye sürecindeki hakları devam ediyor. Sonraki ödemeler, fonun nakde dönüşen varlıklarına, tahsilatlara ve nihai tasfiye hesabına bağlı olacak.

Bu nedenle mevcut ödemelerin yatırımcılara doğru anlatılması gerekiyor. Özellikle ilk ara ödemeyi tasfiyenin tamamlanması gibi değerlendirmemek önemli.

Yatırımcı artık daha fazla açıklık bekliyor

Bence bundan sonraki sürecin en önemli başlığı şeffaflık… Yatırımcıların neden 1 milyon TL yerine 250 bin TL ödeme aldıklarını yalnızca mevzuatı okuyarak anlamalarını beklemek doğru değil.

Her fonun portföy yapısı, nakit durumu ve vadesi gelecek varlıkları farklı. Bu nedenle fon bazında dağıtılabilir nakdin ne kadar olduğu, hangi varlıkların henüz nakde dönüşmediği, ödeme tutarının hangi hesaplamayla belirlendiği ve sonraki aşamaların nasıl ilerleyeceği açıklanmalı.

Özellikle para piyasası fonları açısından bu bilgilendirme daha da önemli. Çünkü yatırımcılar bu fonları çoğu zaman kısa vadeli birikimlerini değerlendirmek ve günlük nakit ihtiyaçlarını karşılamak için kullanıyor. Düşük riskli olarak gördükleri bir fonda birikimlerine haftalarca ulaşamamak, ardından da beklediklerinden daha düşük ödeme almak doğal olarak endişelerini artırıyor.

Olağan tasfiye kapsamındaki bazı fonlarda da ilk ödemelerin fon değerinin tamamını karşılamadığını gördük. Burada kalan varlıkların vadesi geldikçe veya işlemler sonuçlandıkça yeni ödemelerin yapılabileceği açıklandı. Benzer bir bilgilendirme yaklaşımının olağanüstü tasfiye kapsamındaki fonlarda da benimsenmesi gerekiyor.

Dolayısıyla yatırımcıların önüne gerçekçi bir yol haritası konulmalı. Kesin ödeme tarihi verilemiyorsa bile sürecin hangi aşamada olduğu, bir sonraki değerlendirmenin ne zaman yapılacağı ve hangi koşullarda yeni ödeme yapılabileceği düzenli olarak duyurulmalı.

Bir başka önemli konu da tasfiye kapsamında olmayan ancak halen alım-satıma kapalı bulunan fonlar. Özellikle olağan tasfiye kapsamındaki ödemeleri büyük ölçüde tamamlanan portföy yönetim şirketlerinde, tasfiye dışında kalan fonların neden hâlâ işleme açılmadığı açıklığa kavuşturulmalı.

Bu fonlar arasında para piyasası ve altın fonları gibi farklı varlıklara yatırım yapan ürünler de bulunuyor. Yatırımcılar mevcut birikimlerine ulaşamadıkları için başka varlıklarını satmak zorunda kalabiliyor. Bu nedenle gerekli kontroller tamamlandıktan sonra söz konusu fonların ivedilikle işleme açılması, mümkün değilse bunun gerekçesinin ve öngörülen takvimin paylaşılması gerekiyor.

Sonuç olarak ilk ara ödemelerin başlaması tasfiye sürecinde önemli bir ilerleme. Ancak yatırımcı güveninin yeniden oluşması için yalnızca ödeme yapılması yeterli değil. Ödemenin neden o tutarda yapıldığının, kalan varlıkların durumunun ve bundan sonraki aşamaların açık biçimde anlatılması gerekiyor.

Bu kadar uzun süre belirsizlik yaşamış yatırımcıların artık yeni bir belirsizliğe ihtiyacı yok. Bundan sonraki süreçte güveni yeniden oluşturacak olan yalnızca ödemelerin büyüklüğü değil, neyin, neden ve ne zaman yapılacağının yatırımcıya açık biçimde anlatılması olacak.