Merkez Bankası (MB), fon krizinin reel sektör üzerindeki etkilerini analiz etti. Buna göre yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının 15 Eylül 2026 itibarıyla tasfiye kapsamındaki fonlarda toplam 116 milyar liralık yatırımı var. Bu tutarın 57 milyar lirası para piyasası fonları.
MB ‘Fon Tasfiyeleri ve Reel Sektör: Firma Verileri Ne Söylüyor?’ başlıklı bir analiz yayınladı.
Analizde öne çıkanlar şöyle:
*15 Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 3 bin reel sektör firmasının tasfiye kapsamındaki fonlarda toplam 116 milyar lira yatırımı bulunuyor. Bu tutarın 57 milyar lirası, yani yaklaşık yarısı, para piyasası fonlarında; kalan kısmıysa hisse senedi fonları ve diğer fon türlerinde yer alıyor.
*Firmaların fonlarda kalan kaynaklarına erişememesi ve bunun tedarik ilişkilerine yansımasının yanı sıra, finansal varlık fiyatlarındaki düşüşler, finansal koşullardaki sıkılaşma ve güvendeki zayıflama da firmaların ve hane halklarının harcama, yatırım ve finansman kararlarında belirleyici olabilir.
*Fon piyasasındaki gelişmeler, reel sektörü farklı kanallar üzerinden etkileyebilir. Firmaların fonlarda kalan kaynaklarına erişememesi ve bunun tedarik ilişkilerine yansımasının yanı sıra, finansal varlık fiyatlarındaki düşüşler, finansal koşullardaki sıkılaşma ve güvendeki zayıflama da firmaların ve hane halklarının harcama, yatırım ve finansman kararlarında belirleyici olabilir.
*Tasfiye süreci nedeniyle özellikle kısa vadeli yükümlülüklerin karşılanmasında yaşanabilecek güçlükler, firmaların işletme sermayesi ihtiyacını artırabiliyor. Bu nedenle krediye erişim hem bu firmalar hem de finansal istikrar açısından önem taşıyor. Haftalık verilere göre, bu firmaların kullandığı kısa vadeli TL kredilerin toplam kısa vadeli TL kredi kullanımları içindeki payı artıyor. Diğer bir ifadeyle, fonlarda yatırımı bulunan firmaların krediye erişiminin devam ettiği görülüyor.
*Özetle, analizlerimiz olağanüstü tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan firmaların ve bu firmaların tedarikçilerinin ekonomideki ağırlığını ortaya koyuyor. Bununla birlikte, bu bulgular söz konusu firmaların karşılaştığı likidite güçlüklerinin önemini azaltmadığı gibi fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektör üzerindeki toplam etkisine ilişkin bir sonuç da sunmuyor. Varlık fiyatlarındaki düşüşler, finansal koşullardaki sıkılaşma ve güvendeki zayıflama da tüketim, yatırım ve üretim kararlarını etkileyebilir. MB’nin bankaların likidite yönetimini destekleyen adımlarıyla KOBİ ve özel sektör tahvili ihraççılarının finansmana erişimini destekleyen düzenlemeleri olası risklerin sınırlanmasına yardımcı olurken tasfiye sürecinde sağlanabilecek ilerleme de bu etkilerin hafiflemesine katkı sağlayabilir. Analizlere, tasfiye kapsamındaki fonlarda 15 Eylül 2026 itibarıyla 1 milyon lira ve üzerinde yatırım bakiyesi bulunan firmalar dahil edildi. Bu eşiğin altındaki yatırımlar da hesaba katıldığında toplam yatırım tutarı 116,2 milyar liraya, firma sayısıysa 4 bin 500’e ulaşıyor.
Fon soruşturması
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) 17 Eylül’de yedi portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonu için tasfiye kararı aldı. Fonların bazıları temerrüde (borcu ödeyememe durumu) düştü.
Alım-satıma kapatılan fonlar, TERA, PUSULA, HEDEF, ATLAS, A1, PARDUS ve BULLS PORTFÖY şirketlerine ait. İş Bankası ve Ziraat Bankası’nın yürüteceği tasfiye süreci altı ay sürecek.
Eylül sonu gelmeden önce İstanbul başsavcılığının soruşturmasında şirket ve portföy yöneticileri, eski Merkez Bankası başkan yardımcısı dahil tutuklu sayısı 85’ti.
26 Eylül’de eski aile bakanı ve AKP genel başkan yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya’nın bir fon üzerinden 21 kat, eşinin sekiz kat kar ettiği, çiftin ay başında toplam 2 milyar 170 milyon lira çektiği öne sürüldü. Kaya suçlamaları yanıtsız bırakıp görevlerinden istifa etmekle yetindi. 29 Eylül’de İstanbul başsavcılığı, çiftin mal varlığının dondurulmasına ilişkin ilgili tüm kurumlara müzekkere yazdı.
6 Ekim’de Anadolu Ajansı’nın (AA) haberine göre Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya, fon kazancının iadesi için başvurdu. İstanbul başsavcılığı, iadeye izin verilmesi için bankalara yazı yazdı.
Fon soruşturmasında adı geçen Adil Katılım Bankası Yönetim Kurulu Başkanı Ali Emre Ballı 6 Ekim’de aracında ölü bulundu. Balcı ve AKP’li Hayati Yazıcı’nın oğlu Mustafa Yazıcı dahil 30 kişinin mal varlığına 30 Eylül’de tedbir kararı getirildi, karar ertesi gün, 1 Ekim’de kaldırıldı.
7 Ekim’de AKP Grup Başkanı Abdullah Güler soruşturma için Meclis’te komisyon kurulmasını gereksiz bulduğunu duyurdu: “Yargı çalışıyor.”
8 Ekim’de Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 43 bin fon katılımcısının parasının bankalara transfer edildiğini, 9 Ekim’deyse Adalet Bakanı Akın Gürlek 187 milyar liralık haksız fon kazancı tespit edildiğini açıkladı.
13 Ekim’de İletişim Başkanlığı A1, Bulls ve Pardus şirketlerinin geriye kalan 49 fonu kapsamında, toplam 34,1 milyar liranın tasfiye sürecinin hafta sonuna kadar tamamlanacağını bildirdi.
14 Ekim’de Şimşek, İstanbul başsavcılığının talebi üzerine yapılan ön inceleme sonucu, eski SPK başkanı İbrahim Ömer Gönül hakkında soruşturma izni verdi.
19 Ekim’de Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik emekliliğini isterken SPK Başkanı Mahmut Sütcü ‘sağlık sorunları’ gerekçesiyle istifasını sundu.
21 Ekim’de 36 kişi gözaltına alındı. Karar, Işıklar Enerji ve Yapı Holding A.Ş. (IEYHO), Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. (VSNMD), Odine Solutions Teknoloji Ticaret ve Sanayi A.Ş. (ODINE) ve Tera Finansal Yatırımlar Holding A.Ş. (TRHOL) paylarına ilişkin incelemelerin ardından geldi.
Gözaltına alınanlar arasında Altınbaş Holding Yönetim Kurulu Başkanı İnan Altınbaş ve eski başbakan danışmanı Ertan Aydın da vardı. Altınbaş ailesinin tüm mal varlığı da donduruldu.
22 Ekim itibarıyla tutuklu sayısı 88’di.
23 Ekim’de gözaltındaki 36 kişiden 11’i tutuklandı, beşi serbest bırakıldı.
Aynı gün eski Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik genel müdürü Taha Çakmak gözaltına alındı. 24 Ekim’de aralarında Altınbaş Holding Yönetim Kurulu Başkanı İnan Altınbaş ve Çakmak dahil 15 kişi tutuklandı.
25 Ekim’de yeniden gözaltına alınan eski başbakan başdanışmanı Ertan Aydın tutuklandı.
Aynı gün Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik Genel Müdür Yardımcısı Gürol Sami Özer tutuklandı.
26 Ekim’de Altınbaş Holding’in sahiplerinden Nusret Altınbaş ve eski SPK daire başkanı Erman Çete de tutuklandı.
27 Ekim’de Pasifik Holding’in yönetim kurulu başkanı Fatih Erdoğan, başkan vekili Abdülkerim Fırat ve yönetim kurulu üyesi Mehmet Erdoğan’ın mal varlığına tedbir konuldu. Kararlar bir gün geçmeden kaldırıldı.
28 Ekim’de Tera yöneticisi Hakan Gövdere ve Ral Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Rıza Kandemir’in tutuklanmasıyla birlikte toplam tutuklu sayısı 120’ye yükseldi.
31 Ekim’de Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun, ‘rüşvet almak’ ve ‘örgüt üyeliği’ suçlamasıyla gözaltına alındı.
Bulls Yatırım Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Akkaya ve Lydia Holding Yönetim Kurulu Başkanı Enver Çevik’in mal varlığı ve finansal işlemlerine tedbir konuldu. Akkaya ve Çevik, soruşturma kapsamında eylülde gözaltına alınıp serbest bırakılmıştı. YENİ Parti Genel Başkanı Özgür Özel, 6 Ekim’de ikiliden “Tutuklanamayacak kadar büyük lokmalar” diye bahsetmişti.
1 Kasım’da Dünya gazetesinin ortaklarından Umut Güner gözaltına alındı, ev hapsi kararıyla salıverildi.
Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı ifadesi alınıp adli kontrolle salıverildi.
3 Kasım’da Enes Ergun ‘rüşvet almak’tan tutuklandı. Tutuklu sayısı 121′ çıktı.
3 Kasım’da eski SPK başkan vekili Enver Usca, eski SPK üyesi Bülent Murat Haholu, eski SPK Ortaklar Finansmanı Dairesi başkanı Kürşat Sait Bamuçcu, eski SPK Piyasa Gözetim ve Denetim Daire başkanı Ercan Urkan, BDDK Uygulama 4’üncü Daire başkanı Mustafa Alper Taş, Tera Holding İdari İşler direktörü Ümit Sincanlı hakkında gözaltı kararı verildi.
Adalet Bakanı Gürlek soruşturmada ‘kapsamlı suç yapısı’ ve bürokrasi ile medya arasında işbirliği saptandığını söyledi.
Fon krizi: Yaklaşık 179 bin yatırımcıya 76 milyar lira ödendi
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.