Türkiye'yi yakından ilgilendiren savunma anlaşmasında kritik aşama geçildi

YAYINLAMA 05 Kasım 2026 09:57

GÜNCELLEME 05 Kasım 2026 10:36

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifinde önemli bir aşama geride kaldı. TBMM Genel Kurulu'nda görüşülen teklifin ilk maddesi kabul edildi. Görüşmelere, ilgili komisyonun Genel Kurul'da yerini almaması nedeniyle ara verildi. Meclis'in 5 Kasım Perşembe günü saat 14.00'te yeniden toplanması kararlaştırıldı.

İlk maddenin kabul edilmesi, anlaşmanın onay sürecinin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Teklifin kalan maddelerinin de Genel Kurul'da görüşülmesi gerekiyor.

Bir ülkeye saldırı üç ülkeye yapılmış sayılacak

7 Ağustos 2026'da Mekke'de imzalanan 16 maddelik anlaşma, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma ve güvenlik işbirliğini güçlendirmeyi amaçlıyor.

Anlaşmanın en dikkat çeken hükümlerinden biri, taraflardan herhangi birine dış kaynaklı silahlı saldırı düzenlenmesi halinde bu saldırının diğer ülkelere de yapılmış kabul edilmesi. Bu durumda tarafların saldırıya uğrayan ülkeye destek sağlaması öngörülüyor. Askeri imkân ve kabiliyetlerin de yardıma dahil olabileceği belirtiliyor.

Ancak anlaşma, herhangi bir saldırı durumunda Türk askerinin otomatik olarak başka bir ülkeye gönderilmesini öngörmüyor. Sağlanacak desteğin kapsamı, tarafların değerlendirmeleri ve karşılıklı istişareleri sonucunda belirlenecek.

Türk askerinin gönderilmesi için Meclis yetkisi gündemde

TBMM'deki görüşmelerin en önemli başlıklarından biri, anlaşmanın Türkiye'yi olası bölgesel çatışmalara dahil edip etmeyeceği oldu.

CHP Grup Başkanı Faik Öztrak, Türkiye'nin bölgesel güvenlik işbirliğini geliştirmesine destek verdiklerini ancak anlaşmanın Türk Silahlı Kuvvetlerinin kapsamı ve süresi belirsiz askeri girişimlere katılması için gerekçe oluşturamayacağını belirtti. TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay ise anlaşmanın Türkiye'yi kendi iradesi dışında bir çatışmaya otomatik olarak dahil etmeyeceğini savundu.

Oktay, Türk askerinin çatışmalara katılmak üzere yurt dışına gönderilmesi halinde Anayasa'nın 92. maddesi kapsamında TBMM'nin kararının gerekli olduğunu ifade etti.

Anlaşmanın 10 yıllık süresi tartışma konusu oldu

Mekke Anlaşması'nın dikkat çeken hükümlerinden biri de yürürlük süresiyle ilgili. Anlaşmanın 16. maddesine göre taraflar, yürürlüğe girmesinden sonraki ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek. Bu sürenin tamamlanmasının ardından ayrılmak isteyen ülkenin en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunması gerekecek. Çekilme halinde daha önce başlatılmış ortak projeler ve gizlilik yükümlülükleri ise geçerliliğini koruyacak.

Muhalefet temsilcileri, bölgesel güvenlik koşullarının değişmesi halinde ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılmanın mümkün olmamasına ilişkin eleştirilerini dile getirdi.

Yemen ve Pakistan-Hindistan gerilimi öne çıktı

Meclis görüşmelerinde anlaşmanın olası bölgesel sonuçları da gündeme geldi. Muhalefet milletvekilleri, Suudi Arabistan'ın Yemen'deki Husilerle yaşadığı gerilim ve Pakistan-Hindistan arasındaki sorunların Türkiye açısından doğurabileceği sonuçlara dikkat çekti.

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Suudi Arabistan'a yönelik olası Husi saldırıları konusunda Türkiye'nin yaklaşımının caydırıcılık olduğunu belirterek Husilerle çatışmaya girme planlarının bulunmadığını söyledi.

İYİ Parti ve DEM Parti temsilcileri anlaşmanın askeri yükümlülükler bakımından belirsizlikler taşıdığını savunarak itirazlarını dile getirdi. Yeniden Refah Partisi de üstlenilecek yükümlülüklerin kapsamının daha açık biçimde ortaya konulmasını istedi.

MHP anlaşmaya destek verirken CHP de bölgesel savunma işbirliğine yönelik olumlu yaklaşımını açıkladı.

Savunma sanayisi ve istihbarat işbirliği de anlaşmada yer alıyor

Mekke Anlaşması yalnızca askeri yardım hükümlerinden oluşmuyor. Metin, üç ülke arasında savunma sanayisi, istihbarat paylaşımı, ortak eğitim ve tatbikatlar ile lojistik destek alanlarında işbirliğini de kapsıyor. Tarafların savunma teknolojilerinde ortak üretim ve geliştirme faaliyetleri yürütmesi, askeri uzmanlık paylaşımını artırması ve savunma alanındaki koordinasyonu güçlendirmesi hedefleniyor. Anlaşma kapsamında dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarının yer alacağı ortak bir komite kurulması da öngörülüyor.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için onay süreci tamamlanacak

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için üç ülkenin de gerekli onay işlemlerini tamamlaması gerekiyor.

TBMM'de kanun teklifinin ilk maddesinin kabul edilmesiyle süreçte yeni bir aşamaya geçildi. Teklifin kalan maddelerinin görüşülmesinin ardından Genel Kurul'daki nihai kararın verilmesi bekleniyor.

Anlaşmanın Türkiye açısından doğuracağı askeri ve siyasi sonuçlar ise özellikle ortak savunma hükmünün uygulanma biçimi ve olası asker gönderme kararlarında Meclis'in rolü üzerinden tartışılmaya devam ediyor.