Yapay zekanın babası Nobel ödüllü bilim insanı uyardı: Yapay zeka dev bir küresel kesintiyi tetikleyebilir

EKONOMİST YAZARI Edip Üçok eucok@bigmedia.com.tr Profil Yazılar → Yapay zekanın babası Nobel ödüllü bilim insanı uyardı: Yapay zeka dev bir küresel kesintiyi tetikleyebilir

Nobel ödüllü bilim insanı Geoffrey Hinton, yapay zeka teknolojisinin kontrolsüz gelişiminin insanlık için ciddi tehditler oluşturabileceğini belirterek, "Yapay zeka hiç geliştirilmeseydi daha iyi olabilirdi." dedi.

05 Kasım 2026 | 10:51

Nobel ödüllü bilim insanı Geoffrey Hinton, teknolojinin elektrik veya bankacılık sistemlerini çökertebilecek büyük bir olayı tetiklemeye yakın olduğu konusunda uyarıyor.

Geoffrey Hinton, insanların bu teknolojiyi hiç geliştirmemiş olmasının belki de daha iyi olabileceğini söyledi. Hinton, yapay zeka teknolojisinin önümüzdeki yıl finans ya da elektrik sistemlerinde geçici bir kesinti gibi büyük ölçekli bir olayı tetikleyebileceği konusunda uyarıda bulundu.

The Guardian’a konuşan Nobel ödüllü bilgisayar bilimcisi, çığır açan yapay sinir ağları araştırmalarıyla temelini attığı teknoloji konusunda bir "kıyamet tellalı" olmadığını ve yapay zekanın "harika bir geleceğe" yol açma potansiyeline inandığını belirtti. Ancak Hinton, "Hiç geliştirmemiş olsaydık belki de daha iyi bir durumda olabilirdik" ifadelerini kullandı.

78 yaşındaki Hinton, önümüzdeki 10 yıl içinde (belki de daha kısa sürede insanlığın teknolojinin risklerini yönetip kendisinin "radikal bolluk" olarak adlandırdığı dönemi mi başlatacağını, yoksa "riskleri yönetmede başarısız olup zengin ile fakir arasında devasa bir uçurum, büyük kültürel sorunlar, kitlesel işsizlik ve toplumun parçalandığı" bir süreç mi yaşayacağını göreceğimizi söyledi.

"Bir sorumluluğum olduğunu hissediyorum"

Hinton bu açıklamaları, eski Google mesai arkadaşı Demis Hassabis ile kendisini konu alan ve başlığı bir yapay zeka sohbet robotu tarafından önerilen yeni uzun metrajlı belgesel AI: Probably Nothing to Worry About (Yapay Zeka: Muhtemelen Endişelenecek Bir Şey Yok) gösteriminden önce yaptı. Hinton belgesel yapımcılarına şunları söylüyor: "Bir sorumluluğum olduğunu hissediyorum. Beni sözcü yapan bir itibarım var ve tüm itibarımı bu uğurda harcamam gerekiyor."

Guardian’a konuşan Hinton, üstünlük ve pazar payı yarışında daha güçlü yapay zeka modelleri piyasaya sürmeye devam eden bazı büyük yapay zeka şirketlerinin yöneticilerinin aldığı riskleri hedef aldı. ChatGPT’nin geliştiricisi OpenAI’ın icra kurulu başkanı Sam Altman’a "hiç güvenmediğini" belirtti. "Bence Mark] Zuckerberg, Elon Musk ve Sam Altman risklerin farkındalar ama umursamıyorlar. Parayı tercih ediyorlar. Benim inancım bu."

Londra doğumlu olan, Bristol’da büyüyen ve kariyerinin büyük bölümünü Toronto Üniversitesi’nde geçiren bilgisayar bilimcisi, ABD ile Çin arasında en güçlü yapay zekayı geliştirmek için süren yarışta öncü olan birkaç sınır yapay zeka şirketinden birinin başında Altman’ın bulunmasını "aşırı derecede endişe verici" olarak nitelendirdi. Altman ise Eylül ayında, "Dünya, doğru olanı yapacağımıza güvenmeli çünkü bu doğru olan şey ve biz de bunun büyüklüğünü hissediyoruz" iddiasında bulunmuştu.

44 yıldır yapay zeka üzerine çalışıyor

Yaklaşık 44 yıldır yapay zeka üzerinde çalışan Hinton, 1970’lerde insan gibi öğrenebilen ve deneyim kazanabilen matematiksel bir sistem olan sinir ağı kavramını ortaya atmıştı. 2023 yılında yapay zeka riskleri hakkında özgürce konuşabilmek için Google’dan ayrılmış ve "Bu sistemler daha fazla kontrol ele geçirmeye başlarsa başımız belada demektir" uyarısında bulunmuştu.

Hinton, bu yaz OpenAI yapay zeka ajanlarının Hugging Face web sitesine sızmak için iş birliği yaptığı olayları, 1979’da Pensilvanya’daki Three Mile Island nükleer santralinde yaşanan kısmi erimeye benzeterek bunu bir tür uyarı fişeği olarak gördüğünü ifade etti.

"Bu yılın sonlarında veya önümüzdeki yıl Çernobil benzeri bir olay göreceğiz ve bu, insanların gerçekten dikkat etmesini sağlamak için yeterli olabilir" dedi.

Verdiği örneklere göre bu "Çernobil tarzı" olay nükleer bir kaza olmayacak; bunun yerine elektrik üretim sistemine yönelik "büyük bir elektrik kesintisine" yol açan bir yapay zeka saldırısı veya finans sistemini bir haftalığına çökerten bir kriz olabilecek. "Ne olacağını hayal edebiliyor musunuz? Bundan toparlanabiliriz ama bu durum onların doğrulup dikkatle dinlemesini sağlar."

Hinton’ın yapay zekanın kurucularından biri olma rolü, nükleer silahların geliştirilmesinde kilit rol oynayan Robert Oppenheimer ile karşılaştırılmasına yol açtı. Hatta bir arkadaşı kendisine Oppenheimer tarzı bir şapka bile satın aldı. Ancak Hinton, sinir ağları alanında çalışan binlerce başka bilim insanına atıfta bulunarak "Ben Oppenheimer değildim" diyerek ısrar ediyor.

Tüm uyarılarına rağmen Hinton, felaketin önlenebileceği konusunda temkinli bir umut taşımaya devam ediyor:

"Hissiyatım hâlâ kontrolde olduğumuz yönünde. Bir şeyler başarmamız gayet mümkün. Bu ancak büyük bir çaba sarf edersek işe yarar, ama biz de pekala büyük bir çaba gösterebiliriz."

EKONOMİST YAZARI Edip Üçok eucok@bigmedia.com.tr Profil Yazılar →