YAYINLAMA 06 Kasım 2026 00:06
GÜNCELLEME 06 Kasım 2026 00:12
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun teklifi kabul edildi.
Genel Kurulda yapılan oylamada teklif, 119 ret oyuna karşı 279 kabul oyuyla yasalaştı.
Üç ülke arasında ortak savunma ve güvenlik mekanizması oluşturulmasını öngören anlaşma, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm taraflara yapılmış sayılmasını hükme bağlıyor.
Anlaşma kapsamında tarafların birbirlerinin egemenliğini, bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü korumak amacıyla işbirliğini geliştirmesi ve olası tehditlere karşı ortak hareket etmesi öngörülüyor.
Mekke Anlaşması nedir?
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, ağustos ayında Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nı imzaladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan 16 maddelik anlaşma, üç ülke arasında savunma ve güvenlik alanlarında kapsamlı işbirliği yapılmasını içeriyor.
Anlaşmanın ikinci maddesine göre, taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik saldırı olarak kabul edilecek.
Taraflardan birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya uğraması halinde diğer ülkeler, karşılıklı yardım imkanlarını kullanarak saldırıya uğrayan tarafa derhal destek sağlayacak.
Yetkililer, anlaşmanın tamamen savunma amaçlı olduğunu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını belirtiyor.
Taraflar, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın 51'inci maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkı çerçevesinde, saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkan ve kabiliyetler dahil olmak üzere yardımda bulunabilecek.
Ortak savunma komitesi kurulacak
Anlaşma kapsamında üç ülke arasında savunma ve güvenlik işbirliğinin koordinasyonunu sağlamak amacıyla "Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi" oluşturulacak.
Tarafların dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşacak komite, dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda iki kez toplanacak.
Üç ülkenin liderleri de gerekli görülmesi halinde yılda bir kez bir araya gelebilecek.
Komite, ortak savunma politikalarına stratejik yön verilmesi, güvenlik işbirliğinin geliştirilmesi ve anlaşmanın uygulanmasında ortaya çıkabilecek sorunların ele alınması amacıyla faaliyet gösterecek.
Savunma sanayisinde ortak üretim ve teknoloji paylaşımı
Anlaşma, üç ülkenin savunma sanayisi alanındaki işbirliğini de kapsıyor.
Buna göre taraflar, karşılıklı mutabakat temelinde teknoloji paylaşımı, ortak teknoloji geliştirme ve ortak üretim faaliyetlerini destekleyecek.
Silahlı kuvvetler arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla ortak eğitim programları, askeri tatbikatlar ve personel değişimi gerçekleştirilebilecek.
Ayrıca tarafların silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğinin artırılması için barış ve savaş dönemlerinde ortak faaliyetler ve konuşlanmalar teşvik edilecek.
İstihbarat ve lojistik destek sağlanacak
Anlaşmanın dokuzuncu maddesi kapsamında taraflar, güvenli iletişim kanalları üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacak.
Bilgi güvenliği, verilerin korunması ve gizlilik ilkeleri çerçevesinde yürütülecek işbirliğiyle üç ülke arasında istihbarat alanındaki koordinasyonun geliştirilmesi amaçlanıyor.
Anlaşmanın 10'uncu maddesine göre ise taraflar, barış, savaş ve diğer olağanüstü durumlarda birbirlerine lojistik destek sağlayacak.
Bu destek, imkanların mevcudiyeti ve uyumluluğuna bağlı olarak silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizatı kapsayacak.
Ülkeler ayrıca terörizmin tüm türleriyle mücadelede operasyonel düzeyde işbirliğini ve ortak faaliyetlerini güçlendirecek.
Anlaşmadan ilk 10 yıl çıkılamayacak
Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na ilişkin aktarılan bilgilere göre, taraflar anlaşmanın yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılamayacak.
Bu sürenin tamamlanmasının ardından ise en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunulması şartıyla çekilme hakkı kullanılabilecek.
Anlaşmada yapılacak değişiklikler, tarafların istişareleri ve oybirliğiyle gerçekleştirilebilecek.
Yürürlüğe girmesi için onay süreci tamamlanacak
Anlaşmanın 16'ncı maddesine göre, düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için üç ülkenin de kendi iç hukuklarındaki onay süreçlerini tamamlaması gerekiyor.
Son onay belgesinin Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi Sekretaryasına teslim edildiği tarihte anlaşma yürürlüğe girecek.
Anlaşma ayrıca tarafların daha önce imzaladıkları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerini etkilemeyecek.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın 16 maddesi
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın 16 maddesi şöyle:
MADDE 1: Taraflar birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve uluslararası alanda tanınan hudutlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması ve korunmasını teminen işbirliği yaparlar. Taraflardan herhangi birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi veya tehlikeye düşmesi durumunda, Taraflar bu tehdit(ler) veya tehlike(ler)i bertaraf etmek maksadıyla gerekli tüm yöntemleri kullanırlar.
MADDE 2: Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilir. Taraflardan birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya veya askeri saldırganlığa uğraması halinde, taraflar saldırıya uğrayan tarafa birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edecektir.
MADDE 3: Taraflar, işbu Anlaşma’nın 2’nci Maddesi gereğince savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın işbirliği yapar; Silahlı Kuvvetleri arasındaki ilişkileri geliştirir ve savunma alanındaki işbirliğini güçlendirmeye yönelik mutabık kalınan faaliyetleri uygular.
MADDE 4: Taraflar uluslararası güvenlik konularında düzenli olarak istişarelerde bulunurlar. Taraflar hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak ve milli güvenliklerine karşı tehdit ve tehlikeleri bertaraf etmek maksadıyla ortak değerlendirmeler temelinde bireysel ve müşterek tedbirler geliştirmek üzere sürekli ve etkili bir şekilde birbirlerine yardım eder ve işbirliği yaparlar.
MADDE 5: Taraflar, bölgesel ve uluslararası istikrar ve güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede operasyonel seviye de dahil olmak üzere mevcut işbirliğini ve müşterek çabaları güçlendirirler.
MADDE 6: Savaşta ve barışta, taraflar, savunma yeteneklerini geliştirmek maksadıyla, savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar ile tarafların silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğinin artırılmasına yönelik, konuşlanma ve faaliyetleri teşvik ederler.
MADDE 7: Savunma yeteneklerini güçlendirmek maksadıyla taraflar karşılıklı mutabakat temelinde aşağıdaki alanlarda savunma sanayii kurumları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini, ortak üretimi ve savunma sanayii kuruluşları arasındaki işbirliğini desteklerler.
MADDE 8: Çekirdek taraflar, ortak savunmaya stratejik yön vermek, taraflar arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğini geliştirmek ve anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek engelleri ele almak maksadıyla, tarafların Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi”ni kurar. Komite taraflar arasında dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda iki defa toplanır. Tarafların liderleri, gerekli görüldüğü takdirde, yılda bir kez toplanabilir.
MADDE 9: İstihbarat alanındaki işbirliğini derinleştirmek ve bu doğrultuda gerekli eşgüdümü sağlamak amacıyla taraflar, bilgi güvenliği, verilerin korunması ve gizliliğe riayet ederek, karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacaktır.
MADDE 10: Taraflar, lojistik destek hizmetlerinin mevcudiyeti ve uyumluluğuna bağlı olarak, barışta, savaşta ve diğer olağanüstü durumlarda, silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil olmak üzere birbirlerine lojistik destek sağlar.
MADDE 11: Uluslararası hukuk ve tarafların ilgili iç hukukları saklı kalmak kaydıyla, taraflar, bu anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasında işbu Anlaşmayı hukuki dayanak olarak kabul edecek ve ihtiyaç halinde ilave yasal düzenlemeler önerecektir.
MADDE 12: Anlaşma, tarafların daha önce akdetmiş oldukları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez.
MADDE 13: Taraflar, anlaşma kapsamında elde edecekleri gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin mahremiyetine riayet ederler ve milli mevzuatlara saygı gösterirler. Gizlilik dereceli bilgi ve belgeler, taraflar dışındaki bir devlet, şirket ya da kişiyle paylaşılmaz. Gizlilik dereceli bilgi ve belgelere erişimin “bilmesi gereken” prensibiyle ve sadece uygun seviyede güvenlik yetkisine sahip kişilere sağlanması temin edilir.
MADDE 14: Anlaşmanın yorumundan veya uygulanmasından doğacak herhangi bir anlaşmazlık, Taraflar arasında istişareler ve görüşmeler vasıtasıyla dostane bir şekilde çözülür.
MADDE 15: Anlaşma çekirdek taraflar arasında istişareler ve oybirliğiyle tadil edilebilir.
MADDE 16: Anlaşma, her bir tarafın tabi olduğu usuller uyarınca onaylanacak ve son onay belgesinin “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” Sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecektir.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.