Çocuk bakımına yatırım da bir iklim eylemidir

YAYINLAMA 06 Kasım 2026 00:27

GÜNCELLEME 06 Kasım 2026 00:28

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

FERZAN ÇAKIR

Aşırı sıcaklar, seller ve iklime bağlı afetler çevre ve altyapıyla birlikte çocukların sağlığını, gelişimini ve ailelerin yaşam koşullarını da etkiliyor. Anne Çocuk Eğitim Vakfı (AÇEV), erken çocukluk dönemine yönelik bakım ve aile destek hizmetlerinin iklimle ilişkisine dikkat çekerek, “Erken yaştaki çocukları ve ailelerini desteklemek de bir iklim eylemidir” diyor. İklim kaynaklı afetler, küçük çocukların da aralarında bulunduğu kırılgan grupları daha ağır etkiliyor. Kriz anlarında kreşlerin kapanması, bakım ve eğitimin kesintiye uğraması aileler üzerindeki sosyoekonomik yükü artırırken bakım hizmetleri iklim planlarında çoğu zaman ikinci planda kalıyor. Özellikle sosyoekonomik koşullar nedeniyle gelişimleri yeterince desteklenemeyen çocuklar, iklim krizinin derinleştirdiği eşitsizliklerden daha fazla etkileniyor. Oysa çocuklara ve ailelere sunulan bakım hizmetleri, toplumların krizlerle baş etme kapasitesini güçlendiriyor.

AÇEV Genel Müdürü Nalan Yalçın, erken çocukluk döneminde çocukları ve ailelerini desteklemenin iklim gündeminin bir parçası olması gerektiğini belirtiyor. “Erken yaşlardaki çocuklara ve ailelerine, gelişimi destekleyen bakım verdiğimizde, iklim krizinin etkilerine karşı daha dayanıklı hale gelirler. Bu yatırım, topluma ve tüm dünyaya iklim uyumu ve iklim eylemi olarak geri döner” diyor. 1993’ten bu yana yaklaşık 1,5 milyon çocuğa, anne babaya ve kadına ulaşan, 15 bin gönüllü eğitimci yetiştiren AÇEV, erken çocukluk hizmetlerinin ulusal ve uluslararası iklim politikalarında daha görünür olması gerektiğini vurguluyor.

Bakım hizmetlerinde 80 milyar dolarlık finansman açığı

Erken çocukluk dönemine yapılan yatırımlar, sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle de doğrudan ilişkili. Nitelikli bakım çocukların sağlığını, beslenmesini ve gelişimini desteklerken ailelerin krizlerle baş etme kapasitesini de güçlendiriyor. AÇEV, erken çocukluk dönemine yönelik yatırımların insan gelişimine, sürdürülebilir kalkınmaya ve iklim eylemine katkı sağladığını belirtiyor.

UNICEF’in 2021’de yayımladığı endekse göre yaklaşık 1 milyar çocuk, yani neredeyse her iki çocuktan biri, iklim krizinin etkileri açısından “aşırı yüksek riskli” ülkelerde yaşıyor. AÇEV, çocukları bu risklerden koruyacak bakım ve aile destek hizmetlerinin iklim politikalarında daha fazla yer alması gerektiğini vurguluyor. Toplantıda konuşan Maine Üniversitesi Erken Çocukluk Dönemi ve Sürdürülebilir Kalkınma Araştırma Girişimi Kurucusu Dr. Adrian Cerezo, bakım hizmetlerinin ailelerin dayanıklılığını artırırken emisyonların azaltılmasına da katkı sağlayabileceğini belirterek finansman ihtiyacına dikkat çekiyor. “Ülkelerin çoğu için, özellikle de iklim açısından kırılgan ülkeler için, bu bir finansman meselesi. Küresel ölçekte finansman açığının 80 ila 90 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor” diyor. Bu kaynakla kapsamlı ve nitelikli bakım hizmetlerinin çocuklara eşit biçimde ve zamanında sunulabileceğini belirten Cerezo, erken çocukluk gelişiminin iklim uyumu ve iklim risklerinin azaltılmasındaki rolünün müzakerelerde tanınma gerekliliğini vurguluyor.

Her 1 liralık yatırım 6,82 liralık sosyal değer yaratıyor

AÇEV’in deprem bölgesindeki çalışmaları, erken çocukluk yatırımlarının sosyal getirisini gösteren örneklerden biri. Vakfın 6 Şubat depremlerinin ardından Adıyaman, Gaziantep ve Hatay’da kurduğu Çocuk ve Aile Merkezleri, çocuklara güvenli alanlar sunarken ebeveynlerin gündelik hayatlarını yeniden kurmalarına da destek oluyor. Koç Üniversitesi Sosyal Etki Forumu ile birlikte yürütülen analize göre, bölgedeki programlara yatırılan her 1 lira 6,82 liralık sosyal değer yarattı. AÇEV Strateji, Uluslararası Programlar ve Ortaklıklar Direktörü Suna Hanöz-Penney, bu yatırımların etkisini şöyle özetliyor: “Bu kazanım, yalnızca bireylerin yaşamıyla sınırlı kalmıyor. Aynı zamanda toplumsal refahı ve sürdürülebilir kalkınmayı da destekliyor.”

Bakım Pavilyonu Antalya'da kurulacak

AÇEV ve Global Alliance for Care, Konyaaltı Belediyesi işbirliğiyle 13-15 Kasım 2026'da Antalya'da Bakım Pavilyonu düzenleyecek. Türkiye'den ve farklı ülkelerden 50'den fazla paydaşı buluşturacak etkinlikte bakım ile iklim arasındaki bağ ele alınacak. AÇEV Kurumsal İşbirlikleri, Savunu ve Babalık Çalışmaları Direktörü Hasan Deniz, "Erken çocukluk bakımından yaşlı ve engelli bakımına, bakımın finansmanından çocuk ve aile dostu şehirlerin tasarımına kadar pek çok başlığı iklim krizi ile birlikte konuşacağız. AÇEV olarak biz de bu geniş tablonun içinde, uzmanlık alanımız olan erken çocukluk ile yer alacağız" diyor. AÇEV ayrıca Theirworld'ün Act for Early Years kampanyası kapsamında, Haziran 2027'de düzenlenecek ve erken çocukluk gelişiminin finansmanına odaklanacak ilk küresel zirvenin hazırlık sürecinde de iş birliği yürütüyor.