Reuters: İstanbul'daki çöp sahası dünyanın en büyük metan salım noktalarından biri

YAYINLAMA 08 Kasım 2026 10:44

GÜNCELLEME 08 Kasım 2026 10:44

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Takip Et

İstanbul'un batısındaki kırsal bölgede kamyonlar, 16 milyon nüfuslu kentten topladıkları karışık evsel atıkları geniş bir çöp depolama sahasına boşaltmak için sıraya giriyor.

Çürüyen atıklardan ortaya çıkan depo gazı ise yakındaki bir tesiste toplanarak elektrik üretiminde kullanılıyor.

Reuters'ın haberine göre uydular, tesisin yakalayamadığı bir başka gerçeği ortaya koydu. Uydu gözlemlerine göre tesisten atmosfere kaçan metan gazı, burayı dünyada kaydedilen en büyük çöp sahası kaynaklı metan salım noktalarından biri haline getirdi.

Türkiye, 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya'da düzenlenecek COP31 İklim Zirvesi'ne ev sahipliği yapmaya hazırlanırken metan salımının azaltılmasını zirvenin öncelikli gündem maddelerinden biri olarak belirledi.

Metan, karbondioksitten sonra iklim değişikliğine en fazla katkıda bulunan gaz olarak öne çıkıyor. Atmosferde bulunduğu ilk 20 yılda karbondioksite kıyasla 80 kattan fazla güçlü bir ısıtma etkisine sahip. Bu nedenle metan salımında sağlanacak keskin düşüşler, küresel ısınmanın görece kısa sürede yavaşlatılmasına katkıda bulunabilir.

Türkiye'nin atık sektörü ise metan salımının hızla azaltılması konusunda hem önemli bir potansiyeli hem de bu hedefe ulaşmanın zorluklarını gözler önüne seriyor.

Kar amacı gütmeyen emisyon takip kuruluşu Climate TRACE'in verilerine göre Türkiye, katı atıklardan kaynaklanan metan salımında Çin, ABD, Rusya ve Brezilya'nın ardından dünyada beşinci sırada yer alıyor.

Uydular Türkiye'deki 10 büyük atık sahasında 70 metan bulutu tespit etti

Oksijen'in derlediği habere göre Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles (UCLA) bünyesindeki araştırmacıların uydu gözlemlerini analiz etmesi sonucunda, Türkiye'de en fazla emisyon salan 10 atık sahasında 70 metan bulutu tespit edildi.

Söz konusu sahalarda tespit edilen ortalama metan salım miktarlarının saatte 841 kilogram ile 7,4 metrik ton arasında değiştiği belirlendi.

Bu sahaların üçü İstanbul çevresinde bulunurken diğerleri Ankara, İzmir ve COP31'in düzenleneceği Antalya yakınlarında yer alıyor.

Türkiye'deki büyük belediye atık depolama sahalarının çoğunda gaz toplama sistemleri bulunuyor. Ancak bu sistemlerin yaygınlığı, tek başına büyük miktarda metan gazının atmosfere salınmasını önlemeye yetmiyor.

"Metan salımını azaltmak için çok büyük bir potansiyel var"

Emisyon izleme kuruluşu Carbon Mapper'ın atık sektörü sorumlusu Tia Scarpelli, çöp depolama sahalarından kaynaklanan metan salımını azaltmak için organik atıkların depolama sahalarına ulaşmadan ayrıştırılması ve gaz toplama oranlarının artırılması gerektiğini söyledi.

Scarpelli, Türkiye'de en yüksek emisyonların az sayıdaki atık sahasında yoğunlaşmasının, bu tesislere müdahale edilmesi halinde önemli kazanımlar sağlanabileceğine işaret ettiğini belirtti.

Scarpelli, "Yalnızca en büyük atık depolama sahalarına müdahale ederek ülkenin toplam emisyonlarını azaltmak için çok büyük bir potansiyel var" dedi.

Uzman, daha iyi tasarlanmış gaz toplama sistemlerinin kurulmasını, çatlamış örtülerin onarılmasını ve arızalı gaz kuyularının iyileştirilmesini önerdi.

UCLA'nın analizinde, Tanager-1 uydusu tarafından Ocak 2025 ile Mayıs 2026 sonu arasında elde edilen ve Carbon Mapper tarafından kamuoyuyla paylaşılan veriler kullanıldı.

Analiz, İstanbul'un batısında, Seymen yakınlarındaki atık depolama sahasında saatte ortalama yaklaşık 7,4 ton metan salımı tespit edildiğini gösterdi. Bu miktar, 2025 yılına ait küresel listede en fazla metan salımı yapan çöp sahasının hemen altında yer alıyor.

Scarpelli, "Öne çıkan nokta, emisyonların ne kadar yüksek olduğu ve bu yüksek seviyenin ne kadar istikrarlı biçimde devam ettiği" değerlendirmesinde bulundu.

Çevre Bakanlığı: Veriler yıllık emisyon miktarını göstermiyor

Reuters'ın yorum talebine yanıt veren Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, söz konusu verilerin sürekli ölçümlere dayanmadığını ve Seymen atık depolama sahasının yıllık emisyon miktarını hesaplamak için kullanılamayacağını bildirdi.

Bakanlık, geri dönüşümü teşvik etmeyi amaçlayan hükümetin Sıfır Atık Projesi'nin, depolama sahalarına gönderilen atık miktarını azaltarak metan salımının düşürülmesini hedeflediğini belirtti.

Açıklamada, Türkiye'nin atık geri kazanım oranının 2017'de yüzde 13 seviyesindeyken 2025'te yüzde 37,53'e yükseldiği kaydedildi.

Seymen atık depolama sahasında belediye iştiraki İSTAÇ, gömülen organik atıkların ayrışmasıyla ortaya çıkan gazı topluyor. Bir enerji şirketi ise bu gazı yakarak 2020'de faaliyete geçen tesiste elektrik üretiyor.

Enerji haber sitesi Enerji Günlüğü'nün 2025 tarihli haberine göre tesis, ayda yaklaşık 22 bin megavatsaat elektrik üretiyor.

Çevre Bakanlığı, İSTAÇ'ın metan gazını verimli biçimde toplayarak elektrik üretiminde kullanılmasından ekonomik fayda sağladığını belirtti.

İSTAÇ yetkilisi Ayşen Erdinçler ise uydu gözlemlerinin atık sahasındaki emisyonları ne ölçüde temsil ettiğine ilişkin itirazlarını dile getirdi.

Erdinçler, metan salımının genellikle saatte 4 ila 6 ton arasında değiştiğini, bir gün kaydedilen saatte 12 tonluk ölçümün ise ortalamayı yükselttiğini söyledi.

İSTAÇ Genel Müdürü Fatih Uğur da söz konusu ölçümün yapıldığı gün atık sahasının yaklaşık 30 hektarlık bölümünün metan toplama borularında yürütülen çalışmalar nedeniyle açıkta bırakıldığını belirtti. Uğur, düşük atmosfer basıncının da metan yoğunluğunun yükselmesine katkıda bulunduğunu ifade etti.

İSTAÇ verilerine göre Seymen atık depolama sahasına İstanbul'da günlük ortalama 20 bin ton seviyesinde olan evsel atığın yaklaşık 8 bin 500 tonu getiriliyor.

Araştırmacılar, sahada ortaya çıkan metanın ne kadarının toplama sistemi tarafından yakalandığını henüz net olarak belirleyemedi. Ancak Erdinçler, tesisteki metan sızıntılarının genellikle yüzde 25 civarında olduğunu söyledi.

Türkiye, Küresel Metan Taahhüdü'ne taraf değil

Dünya Bankasının, Avrupa Komisyonunun EDGAR emisyon veri tabanına dayandırdığı verilere göre Türkiye'de atıklardan kaynaklanan metan salımı, 2024'e kadar geçen 10 yılda yaklaşık yüzde 25 arttı. Aynı dönemde küresel artış ise yüzde 6,5 seviyesinde kaldı.

Türkiye'nin atık kaynaklı emisyonları, 2020'den bu yana yıllık yaklaşık 21 milyon ton karbondioksit eşdeğeri seviyesinde seyrediyor.

2021 yılında COP26 kapsamında başlatılan Küresel Metan Taahhüdü (Global Methane Pledge-GMP), 2030'a kadar metan emisyonlarının 2020 seviyelerine kıyasla toplu olarak yüzde 30 azaltılmasını hedefliyor.

Daha sonra 30'dan fazla ülke ulusal hedefleri desteklerken Türkiye, taahhüdün katılımcıları arasında yer almadı.

Ankara merkezli, kar amacı gütmeyen politika ve medya platformu D84'ün iklim politikaları baş araştırmacısı Selim Yıldırım, Türkiye'nin atık bertarafı konusunda daha yoksul ülkelerden daha gelişmiş bir altyapıya sahip olduğunu ancak atık yönetimi, geri dönüşüm ve atıklardan ekonomik değer elde etme konusunda Avrupa'nın büyük bölümünün gerisinde kaldığını söyledi.

Yıldırım, Türkiye'nin COP31 sırasında Küresel Metan Taahhüdü'ne katılabileceğini ancak bunun tek başına somut sonuçlar elde edilmesini garanti etmeyeceğini belirtti.

Yıldırım, "Mesele, bunu etkili biçimde eyleme dönüştürüp uygulayıp uygulayamayacağınız" dedi.

Seymen sakinlerinin şikayeti: Koku

Atık depolama sahasına yaklaşık 5 kilometre uzaklıktaki Seymen'de yaşayanların ise başka bir sorunu var: Koku.

Metan gazının kendisi kokusuz olsa da çürüyen organik atıklar keskin ve rahatsız edici kokulara neden olan başka bileşikler de açığa çıkarabiliyor.

46 yaşındaki berber Soner Düz, özellikle yaz aylarında sıcaktan dolayı açık bırakılan pencerelerden kötü kokunun evlere girdiğini söyledi. Düz, "Sabah dört ya da beş gibi koku birden geliyor. İnsanı uykusundan uyandırıyor" ifadelerini kullandı.