Pamukta yüzde 38 kayıp kapıda: Çiftçi başka ürünlere yöneliyor

Pamukta yüzde 38 kayıp kapıda: Çiftçi başka ürünlere yöneliyor

Türkiye'de 2026 kütlü pamuk üretiminin yüzde 38 düşerek 1,2 milyon tona inmesi bekleniyor. Aydın'ın Söke ilçesinde ekim alanları yüzde 60 daralırken yükselen sulama, akaryakıt ve gübre maliyetleri çiftçiyi buğday ve ayçiçeğine yöneltiyor.

Murat Ali Oral 09 Kasım 2026 13:57 09 Kasım 2026 14:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Türkiye'nin önemli tarım ürünlerinden pamukta kuraklık ve artan üretim maliyetleri, çiftçilerin ekim tercihlerini değiştirmeye başladı. Antalya'da 9 Kasım'da başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) sırasında gündeme gelen saha araştırması, özellikle Aydın'ın Söke ilçesindeki üreticilerin karşı karşıya olduğu sorunları ortaya koydu. Türkiye genelinde 2026 yılı kütlü pamuk üretiminde sert düşüş beklenirken bazı çiftçiler daha az su isteyen ürünlere geçerek zararlarını sınırlamaya çalışıyor.

Pamuk üretiminde 735 bin tonluk düşüş bekleniyor

Türkiye İstatistik Kurumunun 23 Ekim'de yayımladığı ikinci bitkisel üretim tahminine göre kütlü pamuk üretiminin 2026 yılında bir önceki yıla kıyasla yüzde 38 azalarak 1 milyon 200 bin tona gerilemesi öngörülüyor.

2025 yılında yaklaşık 1 milyon 935 bin ton olan üretim dikkate alındığında, bir yıllık kaybın 735 bin tona yaklaşması bekleniyor.

Bu rakamlar henüz kesinleşmiş hasat sonuçlarını değil, yılın ikinci üretim tahminini gösteriyor.

Türkiye, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütünün 2023 verilerine göre dünyanın sekizinci büyük pamuk üreticisi konumundaydı. Ancak artan üretim giderleri ve su sıkıntısı, başlıca pamuk yetiştirme bölgelerinde ekim alanlarını daraltıyor.

Söke'de pamuk ekim alanları yüzde 60 daraldı

Türkiye'nin önemli pamuk üretim merkezlerinden Aydın'ın Söke ilçesinde daralma daha belirgin hale geldi.

Bölgedeki bir çiftçi örgütünün verilerine göre pamuk ekilen alanlar 2026 yılında yaklaşık yüzde 60 küçülerek 120 bin dekara geriledi.

Kuraklıkla birlikte sulama, mazot ve gübre maliyetlerinin yükselmesi, pamuk üretiminin ekonomik açıdan daha zor sürdürülmesine neden oluyor.

Söke'de uzun yıllardır pamuk yetiştiren 59 yaşındaki Mehmet Kabak da üretim tercihlerini değiştiren çiftçiler arasında bulunuyor.

Yaklaşık 900 dekar arazide üretim yapan Kabak, bu yıl pamuk yerine daha az suya ihtiyaç duyan buğday ve ayçiçeği ekmeye yöneldi.

Bölgede benzer tercihler yapan çiftçilerin sayısının artması, pamuk üretimindeki daralmanın yalnızca verim kaybından değil, ekim alanlarının küçülmesinden de kaynaklandığını gösteriyor.

Sulama ve mazot maliyetleri üreticiyi zorluyor

Pamuk, yetişme döneminde düzenli sulamaya ihtiyaç duyan ürünlerden biri. Bu nedenle su kaynaklarına erişimde yaşanan güçlükler, doğrudan üretim maliyetlerine yansıyor.

Çiftçiler, sulama giderlerinin yanında akaryakıt ve gübre fiyatlarındaki yükselişin de kârlılığı azalttığını belirtiyor.

Bazı üreticilerde girdi maliyetlerinin yüzde 40 ila yüzde 60 arasında yükseldiği bildiriliyor.

Maliyet artışlarına karşı sağlanan tarımsal desteklerin aynı hızda yükselmemesi, üreticilerin ekim kararlarını etkiliyor.

Özellikle kiralık arazilerde üretim yapan çiftçiler açısından uzun vadeli sulama yatırımları daha büyük bir finansman yükü oluşturuyor. Yüksek başlangıç maliyeti, daha verimli sulama sistemlerine geçişi geciktirebiliyor.

Türkiye'de kullanılan suyun yüzde 79'u tarıma gidiyor

Türkiye'de tarım, toplam ekonomik üretimin yaklaşık yüzde 5'ini oluştururken kullanılan suyun yaklaşık yüzde 79'unu tüketiyor.

Üstelik mevcut sulama altyapısındaki kayıplar, su kaynakları üzerindeki baskıyı artırıyor.

Türkiye, 2025 yılında son 50 yılı aşkın dönemin en şiddetli kuraklıklarından birini yaşadı. Yağış miktarı uzun dönem ortalamasının yüzde 27 altında kaldı.

Barajlardaki su seviyeleri son dönemde kısmen toparlansa da bu iyileşmenin kalıcı olup olmayacağı belirsizliğini koruyor.

Pamuk yetiştirilen su havzalarına ilişkin değerlendirmeler, ekosistemlerin sürdürülebilirliği için bazı bölgelerde su kullanımının yüzde 25 ila yüzde 60 arasında azaltılması gerekebileceğine işaret ediyor.

Bu durum, yalnızca çiftçilerin hangi ürünü ekeceğini değil, tarımsal üretimin hangi bölgelerde ve hangi yöntemlerle sürdürülebileceğini de önemli hale getiriyor.

Sulama yatırımları için 174 milyar lira ayrılacak

Türkiye, su kaynaklarının daha verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla tarımsal sulama altyapısına yönelik yatırımları artırmayı planlıyor.

Ekim ayında açıklanan 2027 yılı bütçe hazırlıklarına göre arazi ve su kaynaklarının yönetimine ayrılan ödeneğin yüzde 40,5 artırılması öngörülüyor.

Tarımsal sulama yatırımları için planlanan kaynak ise 174 milyar lira düzeyinde bulunuyor.

Ancak büyük altyapı yatırımlarının yanında çiftçilerin modern sulama teknolojilerine doğrudan erişebilmesi de önem taşıyor.

Damla sulama ve yağmurlama sistemleri su tüketimini azaltabilse de bu ekipmanların kurulumu ciddi başlangıç yatırımı gerektiriyor.

Üreticilerin bir bölümü yeterli öz kaynağa veya kredi teminatına sahip olmadığı için yeni sistemlere geçmekte zorlanıyor.

Tekstil sanayisinde ham madde maliyeti riski

Pamuk üretimindeki düşüş, yalnızca tarım sektörünü değil, Türkiye'nin önemli ihracat alanlarından tekstil ve hazır giyim sanayisini de ilgilendiriyor.

Yerli pamuk arzının azalması, iplik ve tekstil üreticilerinin ithal ham maddeye bağımlılığını artırabilir.

Bununla birlikte kütlü pamuk üretimindeki düşüşün doğrudan aynı miktarda lif pamuk kaybı anlamına gelmediğini belirtmek gerekiyor. Tekstil sanayisinin kullandığı lif pamuk, kütlü pamuğun çırçırlanmasıyla elde ediliyor.

Üretim kaybının sektör maliyetlerine nasıl yansıyacağı; lif pamuk verimine, ithalat fiyatlarına, döviz kuruna ve tekstil sanayisindeki talebe bağlı olacak.

Antalya'daki COP31 görüşmelerinin gündeminde bulunan iklim değişikliğine uyum ve finansman sorunu, Türkiye'de pamuk üreticilerinin karşı karşıya olduğu bu maliyet ve su baskısıyla doğrudan bağlantılı bulunuyor.

Kaynak: HABER MERKEZİ