A’dan Z’ye fon krizi rehberi

Tasfiye fonlarında kilitli kalan fon yatırımcılarını bundan sonra ne bekliyor?

Tasfiye süreci adım adım nasıl işleyecek?

A1 Capital, Atlas Portföy, Bulls, Hedef Portföy, Pardus, Pusula ve Tera fonlarının odakta olduğu fon skandalının ardından bahsi geçen 131 fonun tasfiyesine ilişkin kanun TBMM’de yasalaşarak yürürlüğe girdi. Daha sonra 14 fon daha bu listeye eklense de henüz bu fonların tasfiye yöntemi açıklanmış değil.

SPK ve MKK verilerine göre 455 bin 758 yatırımcıyı ilgilendiren tasfiye sürecinde ilk aşamada bu fonlarda parası kalan ve portföy büyüklüğü 1 milyon TL’nin altında olan 355 bin kişi için ödeme planlaması devam ediyor. İkinci aşama yani tasfiye sonrası paylaştırılacak para ile ilgili ise kurumların çalışmaları devam ediyor.

Rıza ile kazancının bir bölümünü iade edenlerin yanında 214 kişinin mal varlığı ile ilgili tespitler de sürüyor.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 23 Ekim itibarıyla 93 fonda 71 bin 899 hesaba toplam 68 milyar lira ödeme yapıldığını bildirdi. Olağanüstü tasfiye kapsamında bir milyon liraya kadar ödemelerin 30 Ekim'de İş Bankası ve Ziraat Bankası aracılığıyla başladığını söyledi. Haksız kazanç elde edenlerden geri alınan tutarların da ödemelerde kullanıldığını belirtildi.

Peki fon piyasasında bu aşamaya tam olarak nasıl gelindi? Fon krizinden etkilenenler için bundan sonraki süreç nasıl işleyecek? İşte krizin başlangıcından itibaren tasfiye fonları rehberi…

SPK’nın düzenleme taslağı tehlikeye işaret etmişti

Aslında fonları temerrüde düşüren ve tasfiye kapsamına sokan süreç her ne kadar bu yılın ağustos ve eylül aylarını referans gösterse de bu sürece giden gelişmeler daha erken başladı.

SPK’nın özellikle serbest fon niteliğindeki fonlara ilişkin aldığı en radikal tedbirler 18 Aralık 2025 tarihinde yayımlanan SPK İlke Kararı ile başladı.

Bu karar ile nitelikli yatırımcı olmak için gereken finansal varlık sınırı ilk kez 1 milyon TL’den 10 milyon TL’ye yükseltildi. Bu kararın hemen ardından bu defa tek hisseli fonlara yönelik çok sert bir düzenleme taslağı tartışmaya açıldı.

Fon yönetimindeki esasları belirleyen yatırım fonlarına ilişkin rehberde yapılması planlanan değişikliklerle fonlardaki hisse yoğunlaşmasının sınıra bağlanması gündeme getirildi.

Serbest fonların bir hissede sahip olabilecekleri oranlar sınırlanırken, bu sınıra uyumda portföy yönetim şirketlerinin fonlarının tek bir fonmuş gibi değerlendirilmesinin planlandığı belirtildi.

Fonların, başka fonları alarak hisse senetleri üzerinde yoğunluk yaratmasına da sınır getirilirken, ayrıca fonlarda sahip olunan payların yüzde 50'yi aşması durumunda fonda yapılan her yüzde 10'luk yeni alım ve satıma da KAP'a bildirim şartı konulması, bildirimin ise MKK tarafından otomatik yapılacak şekilde düzenlenmesi kararları görüşe sunuldu.

Bununla birlikte serbest fonlarda ağırlık kazanan portföy yönetim şirketlerine belirli eşikleri aştıklarında 3 ay içerisinde nakit sermaye artırımı zorunluluğu getirilmesinin değerlendirildiği dikkat çekti.

Daha sonra bu taslakta geri bildirimlere bağlı olarak ufak tefek değişiklikler yapılsa da portföy yönetim şirketleri ve yönetimindeki fonlara bu düzenlemeye uyum için bir takvim verildi.

İşte o gün gündeme gelen bu sert düzenlemeler aslında tam olarak bugün tasfiyeye giren fonların düştüğü duruma önlem amacıyla getirilmiş ve bu fonlardaki sıra dışı getiri mekanizmasının herhangi bir risk halinde fon pazarının tamamını tehdit etmesinin önlenmesi planlanmıştı.

A1 Capital Portföy'ün tasfiye fonlarının içinde ne var? Gün gün hisse hareketleri

Ağustos 2026’da sıkışma başladı

2026 yılının ağustos ayında artık net çerçevesi çizilen bu düzenlemeler fon piyasasında hisse riski yoğunlaşması yüksek fonlarda özellikle Pusula Portföy ve Tera Portföy gibi portföy yönetim şirketlerinin fonlarında ani bir sıkışma yaşattı.

Bazı yatırımcıların fonlardaki parasını geri çekmek istemesi sonrasında fonlar bu talebi karşılayamadı. Likidite sıkışıklığı ve panikle birleşen bu sürecin ardından kırılma, 15 Eylül’de gerçekleşti. Pusula Portföy yatırımcıların katılma payı iade ödemelerinde temerrüde düştüğünü resmen açıkladı. Onu Tera Portföy ve diğer fonlardaki tıkanmalar izledi. Zaten belirli fonların birbirleri arasındaki alım-satımlarıyla suni piyasa yapısına oturmuş olan hisselerde alıcı kalmayınca bu fonların aşırı yoğunlaştığı sığ bazı hisselerde fiyat çöküşleri başladı. Artık belirli hisselerde başlayan satış dalgası tüm piyasayı etkiler hale gelmeye başlamıştı. Çünkü zaten alıcısı olmayan hisselerde satış yapılamayınca parasını geri isteyen fon yatırımcılarının talebini karşılayabilmek için fonların portföyünde bulunan likit ve endeks üzerinde etkisi yüksek diğer hisse senetlerinde satış yapmak kaçınılmaz olmuştu. Ve endeksin geneline yayılan ve bir piyasa krizine doğru yol alan süreç böylece derinleşmiş oldu.

Atlas Portföy'ün tasfiye fonlarının içinde ne var? Gün gün hisse hareketleri

800 milyar TL’lik fon büyüklüğü, trilyonlarca TL zarar

SPK kararıyla fonları tasfiye sürecine alınan 7 portföy yönetim şirketinin toplam portföy büyüklüğü 800 milyar TL’nin üzerindeydi. Tasfiye kararının ardından kilitlenen piyasa ve şirketlerin toplam piyasa değerindeki erimeyle birlikte MKK ve SPK kayıtlarına göre toplam hasarın 1.2 trilyon TL ile 3 trilyon TL arasında olduğu hesaplanıyor.

Mağdur olan fon katılımcılarının zararının bir kısmının karşılanması için alınan acil ödeme kararlarıyla şu ana kadar hak sahiplerine ilk aşamada ödenecek tutarın 49.7 milyar TL’yi bulduğu belirtiliyor.

Bundan sonraki tasfiye sürecinin nasıl gerçekleşeceğine ilişkin TBMM’den çıkarılmış olan yasal düzenleme sonrasında Sermaye Piyasası Kurulu’nun çalışmaları devam ediyor. Böylece yatırımcının tazmin ve ödeme rakamları netleşecek.

Krizi getiren şeffaflık muafiyeti

Peki bu fonlar nasıl bu duruma geldi? Aslında derinlemesine bir çalışma krizin gelişinin çok öncesinde sinyallerini verdiğini gösteriyor. Paranın Yönü her bir fonun portföylerindeki hisse hareketlerini tek tek inceledi. Aslında en büyük sıkıntının ise bazı fonlara tanınan KAP’a portföy dağılım raporunu açıklama muafiyetinden yararlanarak bazı sığ hisselerde pozisyon alan fonlardan kaynaklandığı dikkat çekiyor. Normalde yatırımcı sayısı az ve nitelikli yatırımcılardan oluştuğu için rakip fon yöneticilerine avantaj sağlamamak adına talep edilen bu bilgi açıklama yükümlülüğünden muafiyet bir anlamda bazı fonların hisse operasyonunun perdesi haline dönüşüverdi.

Aylar, haftalar ve hatta günler içerisinde şirketlerin toplam sermayesinin yüzde 20-30’una varan payların hızla el değiştirdiği, hisseler düşerken alış, yükselirken satışların yapıldığı, aynı fon ailesine dahil fonlar arasında çapraz alım-satımlarla sanki satıyormuş veya alıyormuş izlenimleri verildiği ve en ilginci de bu işlemler için normalde hisse pozisyonu tutmaması gereken bazı para piyasası fonlarının bile aktif alım-satım için kullanıldığı işlemlerle milyarlarca liralık suni işlemlerle astronomik getirilerin kazanıldığı, fonların hisse hareketlerinde net bir şekilde görünüyor.

Bu fonların çok büyük bir kısmının aylık veya haftalık portföy dağılım raporu açıklamaktan muaf olması ise bu fonların şeffaflık kalkanının arkasına saklanarak fiktif işlemlerle şirketlerin hisselerinde istedikleri gibi hareket etmesine neden olduğu da gözden kaçmıyor.

Çoğu tek hisseli olan fonların neredeyse portföyünün tamamını bağladığı bu hisselerin çoğunda ortak özellik ise aslında sığ, derinlikten yoksun, bu nedenle yukarı ve aşağı yönde çok hızlı hareket ettirilebilir olmaları.

Örneğin Peker GYO hisselerinde 15 fon toplamda 22 işlem gerçekleştirirken, Temapol Polimer’de 11 fon 18 ayrı işlem, İnfo Yatırım’da 8 fon 12 ayrı işlem, Adese Gayrimenkul’de 7 fon 15 farklı işlem, Katılımevim’de ise 18 farklı alım-satım işlemi KAP bildirimlerine yakalandı.

Bu işlemlerin birçoğu da hisse senetleri yükselirken satış, düşerken alış ve fonların birbiri arasında gerçekleşen işlemler olarak dikkat çekti.

Sonuç ise milyarlarca liralık zarar, borsada ise uzun süre telafi edilmesi zor olacak değer kayıpları.

Peki bu işlemlerle zarara uğrayan yatırımcılar ne yapmalı? Süreç nasıl işleyecek?

Hangi fon için hangi banka görevlendirildi?

Öncelikle tasfiye sürecinde A1 Capital Portföy, Atlas Portföy, Bulls Portföy, Hedef Portföy, Pardus Portföy, Pusula Portföy fonları için tasfiye görevlisi olarak Ziraat Bankası belirlendi. Tera Portföy fonları için ise görevli banka İş Bankası.

Ara ödeme hangi fonlarda var ve ne kadar?

Ara ödeme açısından ise fon yöneticileri bazında durum şöyle olacak.

A1 Capital, Bulls Portföy, Pardus Portföy fonları için ara ödeme olmayacak. Hedef Portföy’de ara ödeme olacak denilse de sonradan bu kaldırıldı. Yani ara ödeme olmayacak. Atlas Portföy, Pusula Portföy, Tera Portföy fonları için ise ara ödeme var ve üst sınırı her bir fonda ayrı ayrı olmak üzere 1 milyon TL. Burada mühim olan fon katılımcılarının bekleyen yazılı bir satış talimatına sahip olup olmadığı. Ara ödemeler, yatırımcıların katılma payları iade alınmaksızın gerçekleştirilecek. Katılma paylarının iade işlemleri nihai tasfiye ödemeleri sırasında yapılacak. Ara ödemeler, nihai tasfiye kapsamında hak kazanılacak tutardan mahsup edilecek.

Tasfiye kapsamındaki fonlarından herhangi birinin malvarlığının nakde çevrilmesi sonucunda elde edilen dağıtılabilir nakdin, tasfiye kararından bir önceki gün sonu itibarıyla geçerli fon birim pay fiyatı ile ödemeye esas katılma payı adetleri üzerinden hesaplanan toplam tutarı karşılamaya yeterli olması halinde, fon pay sahiplerine ara ödeme yerine nihai ödeme yapılacak.

Tasfiye fonu yatırımcıları için bundan sonra adım adım yaşanacaklar

Peki bu ne demek oluyor?

Ara ödeme olmayan fonlarda tasfiye incelemesi tamamlandığında elde olan varlıklar, fahiş kazançlar elde edenlerin gönüllü iadeleri ve el konulan mal varlıklarının elden çıkarılmasıyla oluşacak meblağ fon katılımcılarına ödenerek tasfiye gerçekleşecek.

Burada kritik nokta şu: Tasfiye edilen fonun portföyünde halen neler olduğu. Örneğin kısa vadeli serbest fonlar, para piyasası fonları veya para piyasası katılım fonları kısa vadeli ve likit varlıklardan oluştuğu için en hızlı tasfiye edilebilecek ve fon katılım payı sahiplerine en hızlı tasfiye ödemesi yapılabilecek olan fonlar. 16 fon bu durumda.

Hisse senedi yoğun serbest fonlar ise fon portföyündeki hisselerin borsadaki satış sürecinin tamamlanmasına endeksli. Yani şu anda en sancılı durumda olan fonlar bu fonlar. Çünkü sığ hisselerde bitmeyen bir taban serisiyle karşı karşıya olan ve alıcı bulunamayan hisselere sahip olan fonlar için bu sürecin ne zaman tamamlanabileceği henüz belli değil. Yani tamamen borsadaki durum belirleyici olacak. Benzer bir durum hisse senedi yoğun serbest katılım fonları, hisse senedi yoğun serbest özel fonlar, hisse senedi yoğun fonlar için de geçerli. Ki 115 fon ise bu sınıfa giriyor.

8 aşamalı tasfiye süreci

Şimdi süreç ise şu şekilde ilerleyecek.

Öncelikle MKK ile görevlendirilmiş olan banka arasında pay adetleri, bu payların üzerinde bir şerh olup olmadığı ve gerçekleşmemiş emirler mutabakata bağlanacak. Burada fon katılımcısının yapması gereken elde bulunan katılım payı adedini doğrulamak ve bekleyen satış talimatını bildirmek.

Fon varlıkları Takasbank’ta banka adına açılan hesaplara alınacak – ki bu çoğunlukla gerçekleşmiş durumda. Böylece bir borç-alacak mutabakatı yapılacak.

Varlıklar bankanın belirleyeceği sıklıkta satılacak. Bu da şu anda satış mümkün oldukça piyasadaki alım-satım dengesine bağlı olarak gerçekleşmekte olan bir süreç. Burada önemli olan KAP bildirimleri. Tasfiyeye konu olan fonlar KAP’a elindeki ilgili hisselerin sıfıra indiğine dair bildirimler yapmaya başladılar.

Satışlar sonrasında elde edilen nakit, bireysel hesaplara elde bulunan paylar oranında aktarılacak. Eğer sahip olunan fon için borsada satış tamamlanmışsa her an bu aktarım hesaplara yapılmaya başlanabilir.

Gerçekleştirilemeyen iade talimatlarının karşılığı fonun borcu sayılacak ve öncelikle ödenecek. Tasfiye süreci tasfiye duyurusundan itibaren en fazla altı ayın bitimini izleyen ilk iş günü sona erecek.

Eğer elinizde bulunan fon katılım payı tasfiyeye dahil edilen 7 portföy yönetim şirketinden birine ait ama 131 fondan biri değilse bu durumda yatırımcısı olduğunuz fon kapatılmış olan fonlar listesinde yer alıyor demektir.

Bu gruptaki fonlar için bir geri ödeme takvimi belirlenmedi. Paylar hesapta kalmaya devam edecek, fonun değeri artıp azalabilecek fakat nakde çevrilemeyecek.

Bu fonlar ileride alınacak kararlarla ya işleme yeniden açılabilecek, böylece fonu yeniden piyasada satmak mümkün olabileccek, ya fon tasfiye listesine alınacak ve yukarıdakine benzer bir tasfiye sürecinden geçecek.

Tasfiye sırası nasıl olacak?

Özetlemek gerekirse….

Tera, Pusula, Atlas ve Hedef Fonlarında Ara Ödeme (64/1775 sayılı karar)

SPK, Tera, Pusula, Atlas ve Hedef portföy yönetim şirketlerinin kurucusu olduğu fonlar için ek bir tasfiye usulü öngördü. Buna göre mutabakatı tamamlanmış tüm katılma payı sahiplerine, tasfiye sonunda hak kazanacakları tutara mahsuben ara ödeme yapılacak. Ara ödemenin esasları şunlar olacak:

Hesaplama esası: Her hak sahibi için Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından hesaplanacak net yatırım tutarı dikkate alınacak.
Üst sınır: Ödeme tarihindeki net yatırım tutarı 1 milyon TL'nin altında olan yatırımcılara bu tutarın tamamı ödenecek. Net yatırım tutarı 1 milyon TL ve üzerinde olan yatırımcılara ise en fazla 1 milyon TL ödenecek.
Öncelik: Uygulamaya para piyasası fonlarından başlanacak.
Katılma payları: Ara ödeme karşılığında katılma payı iadesi yapılmayacak. Paylar, nihai tasfiye ödemeleri sırasında iade edilecek.
Ara ödeme, nihai tasfiye ödemesinin bir avansı niteliğinde olacak. Yapılan ödeme, yatırımcının tasfiye sonunda alacağı tutardan mahsup edilecek.

A1 Capital, Bulls ve Pardus Fonlarında Tasfiye Sırası (64/1770 sayılı karar)

A1 Capital, Bulls ve Pardus portföy yönetim şirketlerinin kurucusu olduğu fonlar için ara ödeme öngörülmedi. Bunun yerine tasfiye süreci aşağıdaki esaslara bağlandı:

Tasfiye sırası: Önce unvanında “para piyasası” ibaresi bulunan fonların tasfiyesine başlanacak, ardından fonlar yatırımcı sayısı en fazla olandan en aza doğru tasfiye edilecek.
Tasfiye dışındaki fonlar: Tasfiye kapsamında olmayan, ancak 17.09.2026 tarihli kararlarla TEFAS'ta ve diğer dağıtım kanallarında alım-satıma kapatılan fonlar, tasfiye süreci tamamlandıktan sonra tüm dağıtım kanallarında eşzamanlı olarak işleme açılabilecek. İşleme açılma tarihi ile alım-satım esaslarını kurucu portföy yönetim şirketi belirleyecek. Bu belirlemede fon portföy yapıları, likidite ve piyasa koşulları ile yatırımcı menfaati gözetilecek.
Erken açılış imkânı: Tasfiye işlemlerinin tamamlanabilmesi için gerekli olursa, bu fonlar tasfiyenin tamamlanması beklenmeden de işleme açılabilecek.

Suç işleyenler ödeme alamayacak

Bazı hak sahipleri ise ödeme alamayacak. Ödeme yapılmayacak kişi ve kurumlar şunlar:

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104, 106 veya 107'nci maddelerinde düzenlenen fiillerin, SPK'nin 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen fonlar tarafından ya da bu fonlarla birlikte hareket edilmesi veya fonların iştirakiyle işlenmesi halinde, söz konusu fiilleri işlediği veya bunlarla birlikte hareket ettiği Kurulca tespit edilen ve MKK tarafından tasfiye ile görevli kuruluşlara bildirilen kişi ve kurumlara, tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmayacak.

Yani;

Madde 104 – Piyasa Bozucu Eylemler

Piyasaların güven ve istikrarını bozacak nitelikteki makul gerekçesi olmayan, suç oluşturmayan eylemler

Madde 106 – Bilgi Suistimali (Insider Trading)

Henüz kamuya duyurulmamış, yatırımcı kararlarını etkileyebilecek nitelikteki bilgileri kullanan yönetici veya görevliler

Madde 107 – Piyasa Dolandırıcılığı (Manipülasyon)

İşlem Bazlı (107/1): Yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla yapılan yapay işlem ve emir hareketler yapanlar

Bilgi Bazlı (107/2): Fiyatları etkilemek için yalan bilgi veya söylenti yayanlar nakde dönüşen fonlardan pay alamayacak.

Gözler tutuklanan isimler ve el konulan varlıklarda

Fon skandalının finansal çözümü için bir yandan kamu ve düzenleyici kurumlar çalışmalarına aralıksız devam ederken diğer yandan konunun manipülasyon boyutuyla ilgili adli süreç de yürüyor.

Fon soruşturmasında tutuklanan kişilerin sayısı 26 Ekim itibariyle 115’i aştı.

SPK’nın yayımladığı piyasa dolandırıcılığı suçlarında etkin pişmanlıktan yararlanma şartlarının ardından düzenlemeden faydalanmak isteyenlerin iade süreçlerinin de devam ettiği bildiriliyor.

Adalet Bakanı Akın Gürlek fon krizinden hemen önce (13-16 Eylül) fonlardan şüpheli çıkış yapan 214 gerçek ve tüzel kişinin tespit edildiğini ve bu kişilerin haksız kazancının 187.6 milyar TL olduğunu açıklamıştı. Bazı tasfiye fonlarının yoğun işlem yaptığı hisselerde gerçekten de bu tarihlerde hatta biraz daha önce çok sert düşüşler ve hisse satışları yaşandığı dikkat çekiyor. Bu da yaklaşan tasfiye kararı öncesinde bir kaçış operasyonu mu gerçekleştiği sorusunu akıllara getiriyor. Çünkü tasfiyeye alınan bazı fonların alım-satım yaptığı tarihlerde özellikle yabancı bazı aracı kurumlar üzerinden benzer hisselerde alım-satım yaptığı da gözden kaçmıyor.

MASAK, fonların gerçek faydalanıcıları ve yurt dışı bağlantılı şüpheli işlemler üzerindeki çalışmalarını derinleştirecek.

SPK, fonların yeni portföy sınırlamalarına uyum sağlaması için son tarihi 31 Ocak 2027'ye uzattı. Bu tarihe kadar fonların yapmak zorunda olduğu zorunlu hisse satışlarının borsa üzerindeki baskısı takip edilecek.

Krizin siyasi ayağında haksız kazanç iddialarının odağındaki AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya görevinden ayrıldı. Geçtiğimiz günlerde de tutuklandı.

İdari tarafta ise SPK Başkanı Mahmut Sütçü ile eski başkan İbrahim Ömer Gönül görevden alınırken, Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik emekliliğini istedi.

Tasfiye fonu hisselerinde dibe vuruş

Fon krizinin odağındaki hisselerde ise taban serisi devam ediyor. 11 Eylül’den bu yana Peker GYO’da düşüş yüzde 93, Temapol Polimer’de yüzde 78, Tera Yatırım Teknoloji Holding’te yüzde 96, Margün Enerji’de yüzde 88, İnfo Yatırım’da yüzde 73

Adese Gayrimenkul hisselerinde yüzde 53, Kuyaş Yatırım’da yüzde 88, Esenboğa Elektrik’te yüzde 46, Katılımevim’de yüzde 91, Işıklar Enerji Yapı Holding’te yüzde 96, Destek Finans Factoring’te yüzde 96’ya Vişne Madencilik hisselerinde yüzde 57’ye, Gündoğdu Gıda’da yüzde 91’e, Pasifik Eurasia Lojistik’te yüzde 73’e ulaştı.

Diğer birçok ilişkili hissede de düşüşler benzer seviyelerde ve halen alıcısız şekilde çok düşük miktarlardaki satışlarla taban seviyelerde açılışlar gerçekleştiriyor.

Ekonomim’de yer alan habere göre inceleme altında olan ve incelemesi tamamlandıkça SPK tarafından tespit edilen suçlara ilişkin cezaların açıklandığı veya açıklanacağı hisseler şöyle: ALKLC, ANELE, BIGEN, BTCIM, BURCE, BURVA, CELHA, DMRGD, DSTKF, EDATA, GMTAS, GRTHO, GUNDG, HEDEF, IEYHO, INFO, KERVT, KRDMD, KTLEV, KUYAS, MANAS, ODINE, OZATA, OZSUB, PASEU, PEKGY, PRZMA, SELEC, TEHOL, TRHOL, VSNMD.

Bu hisseler Paranın Yönü’nün fon hisse hareketleri analiziyle de birebir örtüşüyor.