Mustafa Kemal Atatürk ve dış ticaret

Onu rahmetle ve artan bir özlemle anıyor, devrimlerini ve ilkelerini yaşatmaya çalışıyoruz.

“Benim naçiz vücudum (geçici bedenim) elbet bir gün toprak olacaktır, ancak Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar (sonsuza dek) kalacaktır.”

Bu sözler O’nun Cumhuriyetimize olan güveninin kanıtıdır ve bizler onun bu sarsılmaz güveninin emanetini ne pahasına olursa olsun korumakla görevliyiz.

yılında İzmir İktisat Kongresi’nde yurt dışı pazarlarda tanıtım için ticaret merkezlerinde yerli ürünlerin sergileneceği sürekli sergiler açılması, ürünler ve ticaret hakkında birçok dilde belgenin dünyaya dağıtılması ve yabancı temsilcilerin davet edilmesi önerilmiş.

Yurt dışındaki ticaret şehbenderliklerinin (ataşeliklerin) yaygınlaştırılması, şehbenderlerin uzman kişiler arasından seçilmesi, düzenli bilgi vermesi ve gözetimlerinde ticari istihbarat ve araştırma kurumları kurulması kararlaştırılmış.

Uygun dış ticaret merkezlerinde Türk ticaret odaları açılması, Türkiye ile ticaret yapan önemli merkezlerde Türk Ticaret Bankası şubeleri kurulması ve dış ticareti kolaylaştırmak için dış ticaret, ürün ve ham madde sergileri düzenlenmesi kabul edilmiş.

12 Temmuz 1923 günü Polonya ile ticaret antlaşması imzalanmış ki bu muhtemelen ilk karşılıklı ticaret anlaşmasıdır.

1925 yılında TBMM’deki bütçe görüşmelerinde ticari fuarlarda yer almak gündeme geldiğinde bunun için bir milyon liralık bir fona gerek olduğu belirtilerek farklı çözüm önerileri tartışılmış.

Ticaret Vekili Ali Cenani Bey’in gemide gezici fuar düzenleme önerisi masraflı bulunarak reddedilse de Atatürk’ün desteğini alan proje hayata geçirilmiş.

86 gün süren bu sergi seferinde gemi Bona (Cezayir), Barselona (İspanya), Le Havre (Fransa), Londra (İngiltere), Amsterdam (Hollanda), Hamburg (Almanya), Stockholm (İsveç), Helsinki (Finlandiya), Leningrad (Sovyetler Birliği), Danzig, Gdynia (Polonya), Kopenhag (Danimarka), Anvers (Belçika), Marsilya (Fransa), Cenova ve Napoli (İtalya) limanlarına uğramış. Gemiyi 65 bin kişi ziyaret etmiş.

Sadece Londra’da 6 günde 25 bin ziyaretçi ağırlamış.

Ziyaretçilere bilgi vermek amacıyla Fransızca, İngilizce ve Almanca bilen gençlerden bir ekip oluşturulmuş.

İş Bankası da gemide bir şubeyle faaliyet göstermiş.

Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası 47 kişilik bir kadroyla gemide yer almış, uğranan limanlarda konserler vermiş ve balolara katılmış.

Atatürk, 1 Kasım 1934 tarihindeki Meclis konuşmasında ticaret ilişkilerinin karşılıklı ve denk anlaşmalara dayanmasını, dış ticaretin ise yardımcı kurumlar ve doğru bilgilerle kolaylaştırılması gereğini belirtmişti.

1937 yılında yaptığı Meclis konuşmasında ise “Dış ticarette izleyeceğimiz ana prensip, ticaret dengemizin aktif karakterini korumaktır.” diyerek daha o yıllarda dış ticaret dengesini ülkenin ödeme gücünün önemli dayanaklarından biri olarak açıklıyordu.

Dış ticareti geliştirmek ve 1929 Buhranı’nın etkilerine karşı koymak amacıyla 1934’te, bugün Ticaret Bakanlığı bünyesindeki dış ticaret kurumlarının temeli olan Türkofis kurulmuş.

Biz ihracatçılara düşen görevler arasında ülkeye döviz kazandırmak öne çıkıyor gibi görünse de ülkenin itibarını korumak ilk sırada yer almalı, hatta kişisel menfaatlerin önüne geçmelidir.