Yapay zekâ meyve salatası yapabilir mi?

Elma ile armudu karıştırmamak lazım. Karıştırsanız dahi, yapay zekâ (YZ) bu iki güzel meyveyi ayırt etmek için size fazlasıyla yardımcı olabilir. Şekillerini, renklerini, ortalama ağırlıklarını, tatlarını, besin değerlerini, içerdikleri vitamin ve mineralleri, yetiştikleri coğrafyaları ve aklınıza gelebilecek tüm özelliklerini çok iyi analiz eder. İnsan beyninden çok daha iyi ve hızlı yapabilir tüm bunları. Sadece birkaç saniye yeterli. Hatta sepete portakal, karpuz, kavun, üzüm ve onlarca farklı meyve ekleyebilirsiniz. Sonuç değişmez. Hepsini tüm özelliklerine göre kıyaslayarak size enfes bir rapor sunabilir.

Peki, meyve salatası yapabilir mi? Daha doğrusu, YZ meyve salatasını icat edebilir miydi? Hayır.

Meyve salatası; meyveleri karşılaştırmak, arka arkaya sıralamak, hepsinin tadını bilmek ya da tek tek yemekten çok daha fazlası. Meyve salatasının icat edilebilmesi için önce hayal gücüne ihtiyacımız var. Hayal gücü, makine zekâsının sahip olmadığı bir yetenek.

YZ, bilgi işleme, hafıza, hesaplama, veri analizi ve işlem hızı gibi fonksiyonlarda insan zekâsından çok daha iyi performans sergiliyor. Fakat soyut düşünce, sezgi, öznel deneyim, duygusal zekâ ve bilinç gibi alanlarda hâlâ çok geride.

Her deneyim özneldir ve bir bilinç gerektirir

Meyve salatası önce zihnimizde bir imaj/hayal olarak belirir (soyut düşünce). Sonra bu hayali somutlaştırmak için meyveleri soyuyor, doğruyor, karıştırıyoruz. Tadına bakıyoruz. Birlikte güzel bir lezzet yaratanları seçiyoruz; tatları hoş bir kombinasyon oluşturmayanları ise eliyoruz. Örneğin, elma ile avokadonun iyi bir birliktelik yaratmadığını keşfediyor (varsayımsal olarak) ama mango ile harika bir ikili olduklarını buluyoruz. Bu bilgiyi çevremize ve sonraki nesillere aktarıyoruz. İnsan, bu şekilde zihinsel ve fiziksel süreçlerin etkileşimiyle öğrenir, ilerler. Bebeklikten itibaren insan türü sosyal birliktelikler içinde deneyimleyerek öğrenir.

Her deneyim özneldir ve bir bilinç gerektirir. Dolayısıyla bilincimiz özneldir; yani kendimize (1. tekil şahıs) özgüdür, öznel deneyimlerimiz bütünüdür. Makineler bilinç geliştirebilir mi? Sorunun yanıtını başka bir yazıya bırakalım…