“Made in Europe” tartışmasına bir de Yeminli Mali Müşavirler ve finansçılar olarak bakalım dedim. Bu perspektiften baktığımda aklıma ilk gelen, hatta bütün değerlendirmeyi etrafında topladığım kavram maliyet oluyor.
Maliyet muhasebesinde bir ürünün maliyetini hesaplarken hammaddeyi, işçiliği ve genel üretim giderlerini dikkate alırız. Finansal değerlendirmede ise bunlara lojistik, finansman ve işletme sermayesi ihtiyacını da ekleriz. Şimdi bu hesabı, üretimin yapıldığı yerin ve kullanılan girdilerin menşeinin rekabet koşullarını nasıl değiştirebileceğini düşünerek yeniden yapmak gerekiyor. Çünkü “Made in Europe” yaklaşımının şirketlerimizin maliyetlerine etkisi olacaktır. Bu etkinin boyutunu ve yönünü nihai düzenleme belirleyecek. Peki, buna hazır mıyız? Ne yapmalıyız? Etki üretim maliyetlerinde mi kalacak, yoksa satış fiyatlarına, kâr marjlarına, yatırım kararlarına ve nakit akışına da mı yansıyacak? Bu yazıda konuyu maliyet muhasebesi ve finans yönetimi açısından ele alarak, şirketlerimizi nerelerden etkileyebileceğini ve nasıl hazırlık yapılabileceğini sizler için yazmaya çalıştım.
Avrupa Komisyonu’nun 4 Mart 2026’da sunduğu Sanayi Hızlandırma Yasası önerisi, belirli stratejik sektörlerde kamu alımları ve kamu destekleri üzerinden düşük karbonlu ve Avrupa üretimi ürünlere talep yaratmayı amaçlıyor. Ancak düzenleme henüz yasalaşmış değil; kapsam ve uygulama koşulları müzakere ediliyor. Bütün Türk ürünlerine getirilmiş genel bir ithalat yasağından söz etmiyoruz. [1, 2]
Made in Europe uygulaması Avrupa’daki firmaları nasıl etkileyecek?
Bu sorunun cevabı için evet demek fazla olur ama sınırlamak adına aşağıdaki tabloyu hazırlamaya çalıştım. Buna göre Made in Europe uygulaması ile belirlenecek sektörlerde kamu desteği sağlanacak ve kamu alımlarının Avrupa’da üretim yapmak ve düşük karbon koşullarına bağlamayı ön görüyor. Düzenleme halen yasalaşmasa da önemli bir plan değişikliği. Korumacı bir Avrupa modeli geliyor. Aslında ABD’de yapılmak istenen buydu. Kendi ülkesindeki üretimi korumak temel yaklaşım haline dönüyor. Ülkemizdeki “yerli malı” veya “Türk malı”, “Yerli Üretim” modeli de bu mantığa dayanıyor.
Destek Kanalı
Nasıl işleyecek?
Firmaya etkisi
Kamu destekleri
Belirli desteklerden yararlanmak için üretim, menşe veya düşük karbon şartları aranacak
Şartları sağlayan ürün veya üretici destek açısından avantaj kazancak.
Kamu alımları
Kamu kurumlarının belirli ürünleri satın alırken, Made in Europe yani Avrupa’da üretilmiş ürün olması koşulu gözeticelek.
Uygun ürünlere kamu kaynaklı talep yaratılarak Avrupa’daki üreticiler ön plana çıkacak.
Gümrük Birliği ve statü riski
Türkiye açısından ortaya çıkan statü riski, konunun finansal boyutunu anlamak için önemli bir başlangıç noktası. Gümrük Birliği sayesinde sanayi ürünlerinin dolaşımına ilişkin sahip olduğumuz avantajlar, yeni destek mekanizmalarına aynı koşullarda erişimi kendiliğinden garanti etmiyor.
Komisyonun ilk önerisine ilişkin açıklaması, Türkiye menşeli girdiler için belirli koşullarda eşdeğerlik öngörürken, bunun istisnalara açık olduğunu ve kamu ihalelerine katılımın ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Ekim ayında Fransa ve Almanya arasında otomotiv sektörüne ilişkin şekillenen yaklaşım ise Türkiye’nin kapsam dışında kalabileceği endişesini artırdı. Siyasi mutabakat ile nihai mevzuatı ayırmak gerekiyor; Türkiye’nin konumu kesinleşmiş kabul edilemez. [3, 4]
Şirketler açısından sorulması gereken soru şu: Müşterim benim ürünümü kullanmaya devam ettiğinde bir teşvikten yararlanamıyorsa, mevcut fiyat avantajım yeterli olacak mı?
Fiyat indiriminin kâra etkisi daha büyük olabilir
Bir Türk üreticisinin Avrupa’daki rakibinden daha düşük maliyetle üretmesi, siparişi kazanmasına her zaman yetmeyebilir. Rakibinin ürünü bir kamu desteğine uygunken kendi ürünü kapsam dışında kalırsa, müşterinin toplam satın alma hesabı değişebilir. İhracatçıdan fiyat indirimi istenmesi, üretim maliyeti aynı kalırken kâr marjını doğrudan aşındırır.
Tamamen varsayımsal olarak, 100 milyon Eruo satış yapan ve % 10 FAVÖK (Ebitda) marjıyla çalışan bir şirket düşünelim. Satış hacmi ve toplam faaliyet maliyetleri değişmeden ortalama satış fiyatında % 3 indirim yapılması, FAVÖK’ü 10 milyon Euro’dan yaklaşık 7 milyon Euro’ya düşürür. Fiyatta % 3’lük taviz, bu koşullarda faaliyet kazancını % 30 düşürür.
Sipariş kaybı birim maliyeti de yükseltir
Siparişler azalırken fabrikanın kira, amortisman, bakım ve çekirdek personel giderleri aynı hızda düşmez. Sabit giderler daha az ürüne dağıtılır. Böylece şirket, satış hacmi gerilerken birim maliyetinin yükselmesiyle de karşılaşabilir.
Türkiye’de üretilen parçaların müşterinin uygun içerik hesabında nasıl değerlendirileceği de önem taşıyor. Nihai üreticinin destek koşullarını korumak amacıyla tedarikçisini değiştirmesi, mevcut ticari ilişkinin fiyat ve kalite dışında bir nedenle zayıflamasına yol açabilir. Finansal karşılığı; daha düşük kapasite kullanımı, daha yavaş stok devri ve daha uzun yatırım geri dönüş süresidir.
Avrupa yatırımının toplam maliyeti hesaplanmalı
Avrupa’da üretim tesisi kurmak veya mevcut bir şirketi satın almak daha fazla gündeme gelebilir. Ancak yatırım kararını yalnızca teşvik beklentisine bağlamak sağlıklı olmaz. İşçilik ve enerji giderleri, satın alma bedeli, çevresel uyum yatırımları, yönetim maliyetleri, vergiler ve ilave işletme sermayesi birlikte hesaplanmalı. Türkiye’deki kapasitenin atıl kalmasının maliyeti de hesaba eklenmeli.
Avrupa’da bir satış şirketi kurmak veya ürünü Avrupa üzerinden faturalamak, tek başına üretim ve menşe koşullarını sağlamaz. Planlanan yapının nihai düzenlemedeki şartları karşılayıp karşılamadığı yatırım öncesinde detaylıca incelenmelidir. Yatırım kararı alırken, Avrupa’daki yatırım teşvikleri dâhil toplam nakit akışı ve kullanılan sermayeye sağlayacağı getiri olmalı ve regülasyonlar yakından takip edilmelidir.
Maliyet Muhasebesi’nden Yeşil Muhasebe’ye
Türkiye’nin Antalya’da 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde ev sahipliği yapacağı COP31’in eşiğinde, bu hesabın yeşil muhasebe boyutunu da konuşmalıyız. İklim hedeflerinin şirketler açısından karşılığı; enerji tüketimi, üretim verimliliği, yatırım ihtiyacı ve finansman maliyetinde somutlaşıyor. [5]
Yeşil muhasebe, daha özel olarak çevresel yönetişim muhasebesi; enerji, su ve hammadde kullanımını, üretimdeki kayıpları ve çevresel giderleri fiziki ve parasal verilerle birlikte değerlendiriyor. Bir atığın maliyeti yalnızca bertaraf bedeli değildir; atığa dönüşen hammaddenin ve o aşamaya kadar kullanılan üretim kaynaklarının da maliyeti vardır. Bu bilgilerin ürün ve süreç bazında izlenmesi, tasarruf imkânlarını görünür kılabilir. [6]
Ürün başına ne kadar enerji tüketiyoruz? Firelerin gerçek maliyetini biliyor muyuz? Emisyon azaltımı için yapacağımız yatırım, birim maliyetimizi ve nakit akışımızı nasıl değiştirecek? Biz Yeminli Mali Müşavirler ve finansçılar açısından görev, bu soruların cevaplarını fiyatlama, bütçe ve yatırım kararlarına taşımaktır. Ancak düşük karbonlu üretim ile menşe koşullarını ayrı değerlendirmeliyiz. Çevresel performansın iyileşmesi, tek başına Avrupa menşei şartının sağlandığı anlamına gelmeyeceği gibi, menşei şartlarının dikkatli gözetilmesi gerekmektiğini de haırlatmak isterim.
Finansman ihtiyacı kâr düşmeden önce artabilir
Yeni tedarikçiler, ek stoklar, ürün doğrulama süreçleri ve yatırım harcamaları nakit gerektirir. Müşterilerin daha uzun vade istemesi de işletme sermayesi ihtiyacını büyütebilir. Yöneticiler ve işletme sahipleri satış bütçesinin yanında nakit akışını ve borç ödeme kapasitesini farklı senaryolarla çalışması faydalı olacaktır. Yani işler karmaşıklaşıyor, finansal okur-yazarlığınızı artırmanız ve regülasyonları daha yakından takip etmeniz gerekiyor. Finansal kararlarda sadece para piyasaları değil, sermaye piyasaları bugünlerde zor gözükse de hazırlıklarınızı yapmanızı hatta yeni ortak alma yönünde global yaklaşımları takip etmenizi tavsiye ederim.
Sektörlere göre olası etkiler
Her sektör aynı şekilde etkilenmeyeceğinden, sizler için bir tablo yapmaya çalıştım. Otomotiv ile çelik, alüminyum ve çimentoda aşağı yönlü riskler öne çıkarken, makine ve ara mallarında nihai kapsam fırsat da yaratabilir. Aşağıdaki tablo ile olası etkileri maliyet, kârlılık ve finansman açısından özetlemeye çalıştım:
Sektör
Etki yönü
Temel risk veya fırsat
Maliyet ve kârlılık
Yatırım ve finansman
Otomotiv ve yan sanayi
Negatif
Teşvik dışında kalınması; sipariş ve yatırımların AB’ye yönelmesi
Fiyat indirimi baskısı; düşük kapasite kullanımı nedeniyle birim sabit maliyet artışı
Yatırımların ertelenmesi; nakit yaratma ve borç ödeme kapasitesinde zayıflama
Çelik, alüminyum ve çimento
Negatif
Düşük karbon ve menşe koşullarının SKDM (CBAM) kaynaklı baskılarla birleşmesi
Karbon, dönüşüm ve uyum maliyetlerinde artış; marjların daralması
Emisyon azaltımı ve modernizasyon için ilave kaynak ihtiyacı
Makine ve ara malları
Nötr
Türkiye menşeli girdilerin kapsamına bağlı olarak tedarik kaybı veya yeni talep oluşması söz konusu olabilir
Kapsam dışında fiyat ve hacim baskısı; kapsam içinde ölçek ve kârlılık avantajı
Kapsam dışında atıl kapasite; kapsam içinde büyüme ve işletme sermayesi ihtiyacı
Genel yatırım ve makro görünüm
Negatif
Doğrudan yabancı yatırımların yön değiştirmesi; ihracat ve cari denge riski
İhracat gelirleri ve üretim ölçeğinde olası zayıflama
Yatırım kararlarının gecikmesi; finansman koşullarının zorlaşması
Hazırlık bugünden başlamalı
Kanaatimce şirketlerin yapması gerekenleri sıralarsak;
- Avrupa’ya yaptıkları satışları müşteri, ürün ve kullanım alanı bazında incelemek
- Kamu alımlarına veya destekli projelere bağlı satışlar belirlenmeli;
- Made in Europe kapsamı içinde ve dışında kalınan senaryolarda fiyat, hacim, yatırım ve nakit akışı yeniden hesaplanmalı.
- Satın alma fırsatları gözden geçirilmeli
- Yeni üretim tesisi yapmaya yönelik fırsatlar ve planlar çalışılmalı
Türkiye açısından öncelik, Avrupa ile bütünleşmiş üretim yapısının yeni kurallarda karşılığını bulmasını sağlamak olmalı elbette.
Şirketler açısından öncelik ise bu süreci bütçe ve yatırım kararlarına taşımak. Çünkü rekabet gücü, bir ürünü kaç Euro’ya ürettiğimizin yanında, müşterimizin o ürünü hangi koşullarda satın alabildiğine de bağlı olacak. Bu satırları okurken finansal gündemi takip eden bir olarak nereden parayı bulacağız dediğinizi duyar gibi oluyorum. Ancak bu yazıyla sizleri bir cismin daha yaklaştığını göstermek istedim. Riski yönetmek krizi yönetmekten daha az maliyetli olduğunu unutmamanız dileğiyle, “Made in Europe” regülasyonlarını yakın takip etmenizi öneriyorum.
Kaynaklar ve değerlendirme tarihi
[1] Avrupa Komisyonu, Sanayi Hızlandırma Yasası önerisi, COM(2026)100, 4 Mart 2026. https://single-market-economy.ec.europa.eu/publications/industrial-accelerator-act_en
[2] Avrupa Parlamentosu, 2026/0068(COD) yasama süreci. https://oeil.europarl.europa.eu/oeil/en/procedure-file?reference=2026%2F0068%28COD%29
[3] Avrupa Komisyonu, E-000926/2026 sayılı soruya yanıt, 24 Nisan 2026. https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-10-2026-000926-ASW_EN.pdf
[4] İktisadi Kalkınma Vakfı, otomotivde Made in Europe açıklaması, Ekim 2026. https://www.ikv.org.tr/ikv.asp?id=10291&lng=en&ust_id=1725
[5] UNFCCC, COP31 Antalya, 9–20 Kasım 2026. https://unfccc.int/cop31
[6] IFAC, International Guidance Document on Environmental Management Accounting. https://www.ifac.org/knowledge-gateway/professional-accountants-business-paib/publications/international-guidance-document-environmental-management-accounting
Finansal yorumlar, sektörel etki değerlendirmeleri ve varsayımsal örnek yazara aittir. Değerlendirme tarihi: 8 Kasım 2026.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.