'Su, uzun vadeli rekabet açısından en az enerji kadar belirleyici olacak'

Büyümenin yeni ölçütü: Daha az kaynakla daha fazla değer 28,8 milyon metreküplük suyun geleceği 6,6 milyar liralık iklim yatırımı, 28,2 milyar liralık Ar-Ge Koç Topluluğu’nun su bilançosu Su dayanıklılığı için küresel iş birliği

COP31’in Küresel İş Ortaklarından Koç Holding’de ikinci yüzyılın hesabı su ile başlıyor. 100. yılında açıkladığı yeni taahhütle 2040’a kadar operasyonel tatlı su çekimini yüzde 85 azaltmayı hedefleyen Koç Holding, son altı yılda toplam su çekimini yüzde 24 azalttı, 2025 yılında ise kullandığı suyun yüzde 64’ünü geri kazandı. Topluluk, suyu ikinci yüzyılının stratejik öncelikleri arasına yerleştiriyor. Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu, “Su, uzun vadeli rekabet açısından en az enerji kadar belirleyici olacak” diyor.

Sanayinin geleceğini bugüne kadar enerji maliyetleri, teknolojiye erişim, iş gücü ve sermaye belirledi. Şimdi bu denkleme giderek daha kritik bir değişken ekleniyor: Su.

Bir fabrikanın nerede kurulacağından hangi teknolojiyle üretim yapacağına, kapasitesini ne kadar artırabileceğinden tedarik zincirini nasıl yöneteceğine kadar pek çok karar, su kaynaklarının geleceğiyle doğrudan bağlantılı. Çünkü iklim krizi derinleştikçe su, sanayi açısından giderek daha önemli bir üretim girdisine dönüşüyor. Kuraklık, değişen yağış rejimleri, artan sıcaklıklar ve büyüyen talep, tarım, şehirler ve sanayi arasındaki su rekabetini artırıyor.

Türkiye açısından da tablo kritik. Ülkedeki tatlı su çekiminin yüzde 70’ten fazlası tarımda gerçekleşiyor. Ancak sanayinin suya bağımlılığı ve üretimin yoğunlaştığı bölgelerde artan su stresi, ekonomik dayanıklılık açısından yeni riskler yaratıyor.

Antalya’da başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’in Küresel İş Ortaklarından Koç Holding, kuruluşunun 100. yılında, 2040 yılına kadar operasyonlarındaki tatlı su çekimini 2025 seviyesine göre yüzde 85 azaltacağını duyurdu.

Hedefin dikkat çekici tarafı, üretim ve büyüme devam ederken kullanılan toplam tatlı su miktarının azaltılmasının öngörülmesi. Başka bir ifadeyle, büyümenin daha fazla su tüketimi anlamına gelmediği yeni bir sanayi modeli hedefleniyor.

Büyümenin yeni ölçütü: Daha az kaynakla daha fazla değer

Koç Holding’in açıkladığı su taahhüdü, Topluluğun ikinci yüzyılında büyüme stratejisinin önemli unsurlarından biri olarak konumlandırılıyor.

Roma Kulübü Onursal Başkanı Sandrine Dixson-Declève’in moderatörlüğünde COP31 kapsamında düzenlenen “Kurumsal Eylemden Geniş Ölçekli Su Dayanıklılığına” panelinde konuşan Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu, suyun şirketlerin yatırım kararlarını giderek daha fazla şekillendirdiğini vurguladı. Çakıroğlu’na göre tarım, şehirler ve sanayi, artan talep karşısında aynı sınırlı su kaynaklarını paylaşmak zorunda.

Bu durum şirketlerin bugün nerede üretim yapacaklarından gelecekte nasıl büyüyeceklerine kadar uzanan kararlarını etkiliyor. Çakıroğlu, “Koç Topluluğu olarak ikinci yüzyılımızda suyun uzun vadeli rekabet açısından en az enerji kadar belirleyici olacağını öngörüyoruz” diyor.

Bu yaklaşım, sürdürülebilirliğin şirketlerin faaliyetlerinden ayrı bir alan olmaktan çıkıp doğrudan yatırım stratejilerine yerleştiğini gösteriyor.

Koç Holding’in yeni su hedefi, Topluluğun tatlı su ayak izinin yüzde 96’sını oluşturan enerji, otomotiv ve dayanıklı tüketim sektörlerindeki endüstriyel tesisleri kapsıyor.

Çakıroğlu, hedefin yatırım ve kapasite kararları açısından taşıdığı önemi şöyle anlatıyor:

“Bu taahhüdü büyüme stratejimizin bir parçası olarak görüyoruz. Çünkü bize nereye ve nasıl yatırım yapacağımızı, operasyonlarımızı ve tesislerimizi nasıl tasarlayacağımızı ya da yeniden tasarlayacağımızı, kapasite kararlarımızı nasıl vereceğimizi gösteriyor.”

28,8 milyon metreküplük suyun geleceği

Koç Topluluğu’nun su yönetimi performansına bakıldığında, yeni taahhüdün arkasında belirli bir ilerleme olduğu görülüyor. Son altı yılda toplam su çekimi yüzde 24 azaltıldı. Son üç yılda tatlı su çekimindeki azalma yüzde 17’ye ulaştı. 2025 yılında Topluluğun toplam su çekimi 28,8 milyon metreküp olarak gerçekleşirken, operasyonel su geri kazanım oranı yüzde 64 oldu.

Bu rakamlar, sanayide su yönetiminin artık teknoloji, verimlilik ve döngüsel ekonomiyle birlikte ele alındığını ortaya koyuyor.

Tüpraş, 2025 yılında toplam su çekiminin yüzde 80’ine karşılık gelen miktarı üretim süreçlerinde yeniden kullanım veya gri su arıtma uygulamalarıyla geri kazandı. Entek’te bu oran yüzde 98’e ulaştı. TürkTraktör ise akıllı sulama kitleriyle yüzde 45’e varan su ve enerji tasarrufu sağlanmasına katkıda bulunuyor.

Bu örnekler, su yönetiminin fabrika sınırlarının ötesine taşındığını gösteriyor. Özellikle tarım gibi su tüketiminin yüksek olduğu alanlarda teknolojinin yaygınlaştırılması, ülke ölçeğinde dayanıklılık açısından önem taşıyor.

6,6 milyar liralık iklim yatırımı, 28,2 milyar liralık Ar-Ge

Koç Topluluğu’nun su taahhüdü, daha geniş bir iklim dönüşümü stratejisinin parçası. Topluluk, 2050 yılında karbon nötr olmayı hedefliyor. Kapsam 1 ve 2 emisyonlarını 2030’a kadar yüzde 20, 2040’a kadar yüzde 49 azaltmayı öngörüyor. 2017–2025 döneminde bu emisyonlarda yüzde 16 azalma sağlanmış durumda. 2025 yılında iklim odaklı yatırımlara ayrılan sermaye 6,6 milyar TL, Ar-Ge harcamaları ise 28,2 milyar TL düzeyinde gerçekleşti. Arçelik, Ford Otosan, TürkTraktör, WAT Motor, Yapı Kredi, Otokoç Otomotiv ve Entek’in belirtilen operasyonlarında elektrik ihtiyacının tamamı yenilenebilir kaynaklardan karşılanıyor. Tüpraş sürdürülebilir havacılık yakıtı, yeşil hidrojen ve sıfır karbon elektrik alanlarında dönüşüm çalışmalarını sürdürürken, Entek’in 413,4 MW’lık yenilenebilir enerji kapasitesi bulunuyor.

Koç Topluluğu’nun su bilançosu

- Yüzde 85: 2040’a kadar operasyonel tatlı su çekiminde hedeflenen azalma (2025 baz yılı)
- Yüzde 24: Son altı yılda toplam su çekimindeki azalma
- Yüzde 17: Son üç yılda tatlı su çekimindeki azalma
- Yüzde 64: 2025 operasyonel su geri kazanım oranı
- 28,8 milyon m3: 2025 toplam su çekimi
- Yüzde 96: Yeni hedefin kapsadığı enerji, otomotiv ve dayanıklı tüketim tesislerinin tatlı su ayak izindeki payı

Su dayanıklılığı için küresel iş birliği

Koç Holding’in COP31’de duyurduğu bir diğer önemli adım, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için uluslararası şirketleri bir araya getiren Water Resilience Coalition’a katılması. Topluluk, 2022’den bu yana Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi’nin CEO Water Mandate girişimini destekliyor. Dünya Ekonomik Forumu’nun Water Futures girişiminde de yer alıyor. COP31’de düzenlenen panelde Dünya Ekonomik Forumu, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası, Microsoft ve Water Resilience Coalition temsilcileri, su hedeflerinin somut uygulamalara dönüştürülmesini, başarılı modellerin yaygınlaştırılmasını ve su dayanıklılığı yatırımlarının finansmanını ele aldı. Bu işbirlikleri önemli. Çünkü su kaynakları şirketlerin mülkiyetinde değil; aynı havzayı kullanan tarım üreticilerinin, şehirlerin, sanayinin ve ekosistemlerin ortak varlığı. Çakıroğlu da Koç Topluluğu’nun iklimle bağlantılı en önemli fiziksel riskinin su olduğunu vurgulayarak hiçbir paydaşın suyun geleceğini tek başına güvence altına alamayacağını söylüyor.