ABD'nin İran'a yönelik ablukayı genişletme çabası komşu ülkelerin tutumuna bağlı

YAYINLAMA 12 Kasım 2026 13:53

GÜNCELLEME 12 Kasım 2026 14:01

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

ABD, İran'ın petrol ihracatını büyük ölçüde kesen deniz ablukasının ardından kara güzergâhlarına odaklanıyor. İran ticaretinin yaklaşık %90'ının deniz yollarına bağlı olması nedeniyle ablukanın ülkenin ekonomik krizini ağırlaştırdığı ifade ediliyor.

ABD Ordusu, İran'ın kara sınırları ve Hazar Denizi üzerinden gelişmiş silah sistemleri, çift kullanımlı teknolojiler, yaptırıma tabi malzemeler ve yasa dışı gelirlerin geçişini engellemek amacıyla Task Force Iron Gate'i kurdu. Centcom'un açıklamasına göre Florida merkezli görev gücü 20 sivil ve askeri personelden oluşacak. Personelin doğrudan askeri operasyon yürütmek yerine komşu ülkeleri kendi ordularını kullanarak yasa dışı veya yaptırıma tabi ticarete müdahale etmeye yönlendirmesi bekleniyor.

Irak sınırını tam olarak kontrol edemiyor

Irak, İran ile 994 mil uzunluğundaki sınırını tam olarak kontrol edemiyor. Iraklı yetkililer, kaçakçılık ve ticaret yollarının kesilmesinin sınırın iki tarafındaki işletmeler ve halk arasında huzursuzluk yaratmasından endişe ediyor.

Irak, ABD'nin İran sınırındaki tüm geçiş noktalarından yalnızca ikisini açık bırakma talebini şimdiye kadar kabul etmedi, ancak bazı geçişleri geçici olarak kapattı. Iraklı yetkililer kapanışları para aklama ve silah kaçakçılığını önlemeye yönelik denetim ve güvenlik çalışmalarıyla açıkladı.

Pakistan'da sınır kapıları açılıp kapanıyor

Pakistan'ın İran ile yıllık resmi ticareti 3 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Pakistan son haftalarda bazı sınır kapılarını güvenlik sorunları veya elektronik ithalat süreçlerinin uygulanması gerekçeleriyle açıp kapattı. Irak ise ABD ve İran arasındaki talepleri dengelemekte zorlanıyor.

İran kara güzergahlarına yöneliyor

İran yönetimi, yaptırımları aşmak için kara güzergâhlarına ve kaçakçılık ağlarına yöneliyor. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, komşu ülkelerle görüşmeleri sürdürdüklerini ve ABD'nin ticareti durdurma baskısına karşı çalıştıklarını söyledi.

İran, Pakistan'ın yakıt ithalatında ve Irak'ın elektrik üretiminde kullandığı doğal gaz tedarikinde önemli bir konuma sahip. İran gazının kesilmesi, Irak'ta geçmişte büyük elektrik kesintilerine ve sokak protestolarına yol açtı.

Washington ekonomik baskıyı yeterli görüyor

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'a uygulanan ekonomik baskının olağanüstü düzeyde olduğunu ve ekonomik araçlarla aynı hedefe ulaşılması halinde yeni askeri saldırılara gerek kalmayacağını söyledi.

Taraflar arasındaki görüşmeler sürerken, kara sınırlarının ne ölçüde kapatılacağı ve ablukanın İran ekonomisi üzerindeki etkisinin ne kadar derinleşeceği, komşu ülkelerin önümüzdeki dönemde atacağı adımlara bağlı görünüyor.