Avrupa komisyonu dijital dünyada tüketicileri manipüle eden uygulamalara karşı kapsamlı bir yasal reform paketini hayata geçirmeye hazırlanıyor. Dijital adalet yasası ismiyle sunulan bu düzenleme çerçevesinde karanlık tasarım kalıpları yasaklanırken sosyal medya fenomenlerinin reklam bildirimleri ve abonelik iptalleri gibi konularda sıkı kurallar uygulanacak.
Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği (AB) vatandaşlarını internet alışverişlerinde, sosyal medyada ve dijital uygulamalarda karşılaştıkları zararlı uygulamalardan korumak amacıyla tüketici mevzuatında kapsamlı değişiklikler önerdi. Wired'da yer alan habere göre, düzenleme kapsamında hazırlanan Dijital Adalet Yasası (Digital Fairness Act), tüketicilerin kararlarını manipüle eden uygulamaları yasaklamayı hedefliyor.
Dijital platformlarda şeffaflık ve adalet dönemi başlıyor
Yeni kurallar arasında, bir ürünün stoklarının tükenmek üzere olduğu yönünde yanıltıcı uyarılar verilmesi gibi tüketicileri normalde vermeyecekleri kararları almaya yönlendiren ve "karanlık tasarım kalıpları" olarak bilinen yöntemlerin yasaklanması bulunuyor. Düzenleme Ticketmaster gibi bilet satış platformlarının dinamik fiyatlandırma uygulamalarını sınırlandırmayı, sosyal medya fenomenlerinin ücretli tanıtımlarını açıkça belirtmesini ve çocukları hedef alan kişiselleştirilmiş reklamlarla fiyatlandırma uygulamalarını engellemeyi öngörüyor. Hassas kişisel verilerden yararlanılarak yapılan hedefli reklam ve fiyatlandırmalar kısıtlanacak. Dijital aboneliklerin iptal edilmesinin kolaylaştırılması ve tüketicilere otomatik sistemler yerine gerçek müşteri temsilcileriyle iletişim kurma hakkı tanınması teklifin öne çıkan maddeleri arasında yer alıyor.
Yeni düzenleme, dijital platformların kullanıcıları uygulamalarda daha uzun süre tutmak amacıyla geliştirdiği özellikleri hedef alıyor. Kullanıcılar, videoların otomatik oynatılması ve uygulamaların art arda kullanımını teşvik eden seri takip sistemleri gibi bağımlılık yaratan özellikleri kapatabilecek. Strava ve Duolingo gibi uygulamalarda kullanılan bu sistemler düzenlemenin kapsamına girecek. AB daha önce Çocukları Koruma Yasası (Kids Act) kapsamında benzer uygulamalara yönelik sınırlamalar getirmiş, 13 yaşın altındaki çocukların sosyal medya platformlarına ve sohbet botlarına erişimini yasaklamıştı. Avrupa'daki bazı hak örgütleri, çocuklara yönelik bu korumaların tüm kullanıcılara genişletilmesi çağrısında bulunmuştu. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen eylül ayında yaptığı konuşmada, "Ancak risk altında olanlar yalnızca çocuklar değil. Örneğin bağımlılık yaratan tasarımlar herkese zarar veriyor. Bu nedenle daha geniş bir çerçeveye ihtiyacımız var" dedi.
Teknoloji devlerine yönelik yaptırımlar ve denetimler sıkılaşıyor
Yeni düzenlemede ele alınan bazı riskler, AB'nin mevcut Dijital Hizmetler Yasası kapsamında denetleniyor. Avrupa Komisyonu, geçen cuma günü TikTok'un kullanıcılarına içerik öneren "Sizin İçin" algoritmasının, kullanıcıları giderek daha fazla içeriğe yönlendiren yapısıyla kuralları ihlal ettiğini açıkladı. Komisyon daha önce de TikTok'un sonsuz kaydırma, otomatik oynatma ve anlık bildirimler gibi bağımlılık yaratan özelliklerinin mevzuata aykırı olduğunu tespit etmişti. Temmuz ayında Meta'nın Instagram ve Facebook platformlarındaki benzer özellikler nedeniyle Dijital Hizmetler Yasası'nı ihlal ettiği sonucuna varıldı.
Platform İhlal Şüphesi / Tespit Edilen Sorun Olası Ceza Oranı TikTok "Sizin İçin" algoritması, sonsuz kaydırma, bağımlılık yaratan özellikler Küresel yıllık cironun %6'sı Meta (Instagram/Facebook) Dijital Hizmetler Yasası kapsamındaki bağımlılık yaratan özellikler Küresel yıllık cironun %6'sına kadar Diğer Platformlar Karanlık tasarımlar, manipülatif fiyatlandırma ve yetersiz şeffaflık Dünya genelindeki yıllık cironun %6'sına kadarYirmi yılı aşkın sürenin en büyük tüketici reformu
İhlallerin kesinleşmesi halinde her iki şirket de küresel yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek. AB'nin Tüketicinin Korunmasından Sorumlu Komisyon Üyesi Michael McGrath, yeni paketi "AB tüketici koruma kurallarında 20 yılı aşkın sürenin en önemli reformu" olarak nitelendirdi. Mevcut tüketici kurallarının e-ticaretin, dikkat ekonomisinin ve kişisel verilerin pazarlama amacıyla kullanımının yaygınlaşmasından önce hazırlandığını hatırlatan McGrath, "Dijital Adalet Yasası, dijital ekonominin tüketicilere karşı değil, onların yararına işlemesini sağlayacak" dedi. Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen yeni düzenlemenin Dijital Hizmetler Yasası, Dijital Piyasalar Yasası ve Yapay Zeka Yasası arasındaki boşlukları doldurmayı amaçladığını belirtti. Virkkunen, düzenlemenin mevcut yasaları tekrarlamak yerine tamamlayacağını ve AB'nin 27 üyesinde tüketiciler için güçlü bir dijital güvenlik ağı oluşturacağını vurguladı.
Düzenleme paketi, sınır ötesi denetim ve yaptırım mekanizmalarını güçlendirmeyi hedefliyor. Önerilen kurallara göre Avrupa Komisyonu, geniş çaplı etkileri olan ihlalleri doğrudan soruşturabilecek ve şirketlere dünya genelindeki yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezası uygulayabilecek. AB dışında faaliyet gösteren şirketlerin yetkililerle işbirliği yapmak üzere birlik içinde yerel bir yasal temsilci ataması gerekecek.
Etiketler: TikTok manipülasyon sosyal medya Avrupa Komisyonu tüketici hakları Dijital Hizmetler Yasası dijital adalet yasası karanlık tasarım
Haber kaynağınızı doviz.com olarak seçin
Bu haber hakkında ne düşünüyorsun?
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.