COP31'de iklim uyumunu destekleyecek ARISE programının ilk ülkeleri açıklandı

COP31'de iklim uyumunu destekleyecek ARISE programının ilk ülkeleri açıklandıARISE programına seçilen ilk 5 ülke ve bölgesel girişim, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında açıklandı.

12 Kasım 2026•Güncelleme: 12 Kasım 2026

Fotoğraf: Adem Kutucu / AA

İklim Yatırım Fonlarının (CIF), iklim değişikliğine karşı kırılgan ülkelerin uyum ve dayanıklılık yatırımlarını desteklemek amacıyla hayata geçirdiği ARISE programına seçilen ilk 5 ülke ve bölgesel girişim, Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında açıklandı.

COP31 Mavi Bölge'de düzenlenen etkinlikte, iklim değişikliğinin etkilerine karşı ülkelerin dayanıklılığının artırılması, uyum yatırımlarının finansmanı ve kamu ile özel sektör kaynaklarının harekete geçirilmesi konuları ele alındı.

CIF İcra Kurulu Başkanı Tariye Gbadegesin, burada yaptığı konuşmada, iklim değişikliğinin dünya genelinde insanların yaşamlarını, geçim kaynaklarını ve ekonomik geleceklerini etkilediğini belirterek, bu etkilerle mücadele için yatırımların artırılması gerektiğini söyledi.

Nijerya'nın Nijer Deltası bölgesinde yaşanan sellerden örnek veren Gbadegesin, geçmişte bölgede meydana gelen şiddetli yağışların ve taşkınların yerleşim yerlerini etkilediğini, insanların kiliselere kanolarla ulaşmak zorunda kaldığını anlattı.

Dayanıklılığın yalnızca toplulukların zorluklar karşısında ayakta kalmasıyla sınırlı olmadığını vurgulayan Gbadegesin, bu dayanıklılığın güçlendirilmesi için finansman sağlanmasının önemine işaret etti.

Gbadegesin, ARISE programının iklim risklerinin ulusal bütçelere ve kalkınma planlarına entegre edilmesini, ülkelerin kendi önceliklerine göre yatırım alanlarını belirlemesini ve özel sektörün sürece dahil edilmesini amaçladığını ifade etti.

Program kapsamında sağlanacak finansmanın yüzde 40'ının özel sektöre ayrıldığını bildiren Gbadegesin, yatırımların altı çok taraflı kalkınma bankasının ortaklığıyla yürütüleceğini kaydetti.

İlk aşamada 5 ülke ve bir bölgesel girişim desteklenecek

ARISE programına yapılan başvurulara ilişkin bilgi veren Gbadegesin, "70 ülke başvurdu. Sadece en üst sırada yer alan 25 başvuru bile, acil yatırıma hazır 700 milyon dolarlık bir proje portföyü sunuyor." dedi.

Almanya, İrlanda ve İspanya'nın katkılarıyla programın ilk aşamasında Bangladeş, Haiti, Kırgızistan, Fas ve Sierra Leone'nin yanı sıra Mozambik ve Malavi'yi kapsayan bölgesel girişimin destekleneceğini açıklayan Gbadegesin, seçilen ülkelerin her birine 30 milyon dolar, bölgesel girişime ise 40 milyon dolar finansman sağlanmasının öngörüldüğünü bildirdi.

Program kapsamında Bangladeş'te kıyı altyapısının güçlendirilmesi ve iklim dostu tarımın desteklenmesi, Haiti'de kıyı koruması ve mangrov restorasyonu, Kırgızistan'da su ve tarım alanlarında iklim dayanıklılığının artırılması hedefleniyor.

Fas'ta su güvenliği, yenilenebilir enerjiyle çalışan tuzdan arındırma sistemleri ve atık suyun yeniden kullanımı, Sierra Leone'de ise kıyıların korunması ve mangrov ekosistemlerinin iyileştirilmesi için yatırımlar yapılması planlanıyor.

Mozambik ve Malavi'yi kapsayan bölgesel girişimle de ekonomik açıdan kritik bölgelerin sel, kuraklık ve kasırga gibi iklim kaynaklı afetlere karşı korunması ve özel sektör yatırımlarının harekete geçirilmesi amaçlanıyor.

İklim risklerine karşı finansman yöntemleri değişmeli

İklim Kırılganlığı Forumu (CVF-V20) Genel Sekreterliği görevini üstlenecek Carlos Alvarado Quesada da iklim risklerinin artık geleceğe ilişkin bir olasılık değil, bugün yaşanan bir gerçeklik olduğunu söyledi.

Buzullardan akan suya bağımlı 1,2 milyar insanın geçim kaynaklarının, iklim değişikliği nedeniyle risk altında bulunduğunu belirten Quesada, deniz seviyesinin yükselmesi ve tarımsal üretimde yaşanan sorunların da toplulukları etkilediğini ifade etti.

Quesada, iklim değişikliğinin göç hareketlerini de tetiklediğine dikkati çekerek, genç nesillerin tarıma dayalı bir gelecek görmedikleri için topraklarından uzaklaşmaya başladığını kaydetti.

Mevcut finansman sistemlerinin değişen iklim koşullarının gerektirdiği ihtiyaçlara yanıt vermekte yetersiz kaldığını vurgulayan Quesada, uyum ve dayanıklılık yatırımlarının daha hızlı ve geniş ölçekte hayata geçirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Quesada, iklim değişikliğine uyum için milyarlarca dolarlık ihtiyaç bulunduğunu ancak mevcut çözümlerin milyonlarca dolar seviyesinde kaldığını belirterek, finansman açığının kapatılması ve ülkelerin ihtiyaçlarına uygun mekanizmaların geliştirilmesi çağrısı yaptı.

Etkinlik, programa seçilen ülkelerin temsilcileri ile CIF İcra Kurulu Başkanı Tariye Gbadegesin'in katıldığı panel ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası Politika ve Ortaklıklardan Sorumlu Başkan Yardımcısı Mark Bowman'ın kapanış konuşmasıyla sona erdi.

Ombudsman'a Ulaş

Bu haberde bir hata mı var? Her türlü talep, şikâyet ve görüş için okur temsilcimize ulaşabilirsiniz.