Günlük yaşayan sanayici, çözüm için ‘imece’ye kayıyor

Fırsatlar Tehditler Yol haritasındaki projeler Sanayiciler güç birliğine karar verdi

Büyük bir salonda sanayiciler toplandı. Demir çelikten çimentoya, makineden metale hemen hepsi burada: Bakır, alüminyum, inşaat, kimya, petrokimya, kağıt, plastik, mobilya, tekstil, cam, elektrik, elektronik… 40 kadar sektörde faaliyet gösteren, ilk 500’den, ikinci 500’den, binlerce kişiyi istihdam eden, üreten, ihraç eden, reel sektör temsilcileri buradalar.

Rekorlar kıran devlerden, KOBİ’lere kadar sanayiciler, üyesi oldukları sanayi odası adına dört yıllık yol haritası hazırlayacaklar. Bunun için üç tur halinde yaklaşık sekiz saatleri var. Önce ‘fırsatlar’, sonra ‘tehditler’, ardından da dört yıllık bir çalışma dönemi için ‘uygulama projeleri’ni belirleyecekler.

Biri oda, biri meclis başkanı olmak üzere 99 sanayici 10 ayrı masaya bu şekilde yerleşti. Her biri 40-50 civarında ‘fırsatlar’ önerisi belirledi. Bu önerilerin toplam sayısını sekiz ile sınırlamak için bir tahtaya yazılmaları sağlandı. Her bir sanayici tahta başına gelerek en önemli bulduğu fırsatın kenarına iki kırmızı yuvarlak etiketi, az önemli olana ise bir kırmızı yuvarlak etiketi yapıştırdı. Her masa fırsatları bu şekilde netleştirdi. 10 masanın belirlediği 100 fırsat, bu kez 99 sanayici tarafından benzer bir şekilde önceliklendirilerek 10’a düşürüldü.

Fırsatlar

Reel sektörü temsil eden 99 sanayicinin belirlediği fırsatlara baktığımızda listenin ağırlıklı olarak ‘yerel’ olduğunu gördük. ‘Bölgenin lojistik olanakları’,’bölgedeki üniversite, osb, serbest bölge, teknokent gibi kurumların varlığı’, ‘eleman ihtiyacını karşılayacak genç nüfus’, ‘elemanlara nitelik kazandıracak meslek liseleri gibi eğitim kurumları’, ‘ilin konumu’, ‘üretimde çeşitlilik’, ‘tedarik zincirinin gelişmişliği’ önde gelen fırsatlar olarak sıralandı.

Fırsatlar arasında ‘yapay zekâ’ya üretim ve sonrası süreçlerde bir şekilde yer verilmesi de yüksek puan alan ortak bir görüş olarak hemen her masa tarafından dile getirildi. Farklı olarak ‘savaş sonrası taleplerin fırsata çevrilmesi’ denilen bir başlık, birkaç masa tarafından tekrar edildi. Ancak bölgede savaşların bir türlü bitmediğinin altı çizildi ve bu fırsat da belirsiz bir geleceğe ertelenmiş oldu.

Tehditler

Sıra tehditlere geldiğinde bu fasılın fırsatlara göre fazlasıyla ‘yüklü’ olduğunu, yine de çoğunun ‘eski tehditler’ olduğunu gördük. Çalışmaya katılan sanayiciler bu kez tahtaya yazılan tehditleri mavi etiketlerle puanladılar.

En fazla puanı alarak ilk sıraya yerleşen tehdit, ‘üretim maliyetlerindeki artış’ olarak belirlendi. ‘Enerji, işçilik, finansman maliyetleri’ de bu kapsamda sıralandı. ‘Düşmekte zorlanan enflasyon’, ‘döviz kuru politikası’, ‘finansmana erişim güçlüğü’ ilk sıralarda yer aldı. Bunların arkalarından ‘Çin rekabeti’ geldi. Bağlantılı olarak ‘korunma istekleri’ ve ‘yetersiz devlet destekleri’ne vurgu yapıldı.

Ekonomiye ayrılabilecek kaynakları vakumladığı için ‘foncular’ tehdit olarak görüldü. Yapay zekâ hem fırsat, hem tehdit olarak kendini gösterdi. Yapay zekâ alanında geri kalınması tehditin nedeni olarak açıklandı. Yapay zekâ ve fon tehditinin dışında daha önceki tehdit sıralamalarında olmayan ‘Made in EU’ da yeni bir tehdit olarak, sıralamada oldukça üst sıralarda yerini aldı.

‘Fırsatlar’ ve ‘tehditler’e baktığımızda fırsatların lokal kaldığını ve cılızlaştığını, tehditlerin ise çoğu aynen devam ediyor olsa bile, yenileriyle çeşitlendiğini ve kronikleştiğini söylemek mümkün.

Çalışmanın son saatlerine geldiğimizde yol haritasında yer verilmesi gereken; fırsatları maksimize edecek, tehditleri budayacak projelerin üretilmesine sıra geldi. Sanayiciler fırsatları değerlendirmek, tehditleri minimize etmek için neler önerdiler?

Yol haritasındaki projeler

Sanayiciler tarafından önerilen projelerin büyük bölümü yine bilinen, yıllardır tekrar edilen beklenti ve önlemlerden oluştu: Üretim maliyetlerin düşürülmesi, finansmana erişimin kolaylaştırılması, finansman maliyetlerinin düşürülmesi vb.

Başkaca; Yapay zekâ ve dijital dönüşüm için sanayiciyi bilgilendirecek eğitim ve workshoplar yapılması, bu konularda üniversite desteklerine aracı olunması, Made in EU vb tehditlere karşı içerde ve dışarıda lobicilik faaliyetlerine ağırlık verilmesi, maliyetlerin düşmesi için deniz ve demiryollarının daha fazla ve efektif kullanılması amacıyla bakanlıklar nezdinde girişimlerde bulunulması, üniversite ve sanayi arasındaki ilişkiyi güçlendirecek hukuki altyapının oluşturulması, OSB’lerin demiryolu ile limanlara bağlanması, atıl havaalanlarına işlerlik kazandırılması, vergilerin düşürülmesi, ihracat teşviklerinin döviz bazında artırılması, halka açılma konusunda teşvik sağlanması, Çin’e karşı haksız rekabetin önlenmesi için mekanizmalar kurulması, teknopark, model fabrika konularında bilinçlendirme toplantıları yapılması, alternatif pazarlar araştırılması, yerli üretim, yerli ortak şartı getirilmesi, istihdam teşviklerinde artış sağlanması.

Sanayiciler güç birliğine karar verdi

Sanayicilerin belki de fırsatların da tehditlerin de yıllardır neredeyse değişmiyor olması nedeniyle aktif pozisyon almaya yönelik işaretler vermesi bu toplantıda arayışların en farklı tarafı olmalıydı. Bu çerçevede “Gücümüzü birleştirelim” mesajı veren sanayiciler bu tavırla ilgili somut önerilerde de bulundular.

- Lojistik, hizmet, enerji ve sarf malzemeleri gibi alanlarda bölgesel ortak satın alma mekanizmaları kurulması, aynı mekanizmanın hammadde temininde ölçek yükselterek düşük maliyetlerin sağlanmasına yönelik kullanılması, ortak satın alma konusunda iş yerleri ve iş alanlarının belirlenmesi için platform oluşturulması.

- Güç birliğinin finansman konusunda da kullanılması. Örneğin Sanayiye Finansman Desteği Sağlanması Masası kurulması, Eximbank, Kredi Garanti Fonu ve ticari bakanlarla görüşmelerde bu ya da benzeri mekanizmalarla ortak çıkarların savunulması.

- Oda üyeleri için kariyer sitesi benzeri platform kurularak nitelikli eleman teminine aracılık yapılması.

- Çin ürünlerine karşı rekabette oda-TOBB desteğinin artırılmasının sağlanması, haksız rekabet örneklerini dile getirerek, çeşitli kurumlarda savunacak Ticareti Savunma Merkezi kurulması

- Oda-TOBB ortak desteği ile teşviklerin artırılması için kamu ile görüşmeler yapılması,

- Tedarik zinciri planlama, üretim, kalite kontrol, kestirimci bakım, enerji optimizasyonu ve stok yönetimi alanlarında pilot uygulamalar yapılması…

Sanayicilerin çözüm bulmak için ‘imece’ye yönelmeleri bence bir tür çaresizlikten kaynaklanan bir işaret fişeği olarak kabul edilmeli.

Buna 99 sanayicinin 613 notu bölüştürdüğü 100 fırsat, 725 notu bölüştürdüğü 100 tehditi sıralarken, dijitalleşme ile deprem ve afete 30-50 arasında puan verirken, çevre ve sürdürülebilirliğe çok çok az yer vermesi, fazlasıyla günü yaşadığını, uzun vadeli düşünmekte zorlandığını ortaya koyuyor. Hem de COP31 varken, iş kazaları yangınlar yaşanıyorken!