Putin'in savaş stratejisinde dört plandan ikisi devre dışı kaldı

YAYINLAMA 13 Kasım 2026 14:06

GÜNCELLEME 13 Kasım 2026 14:08

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşta askeri cephede kesin sonuç alınamaması, Kremlin'in uzun vadeli stratejisine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi. ABD merkezli Wall Street Journal'ın (WSJ) analizine göre Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in savaşı kendi lehine sonuçlandırmak için dayandığı dört temel seçenekten ikisi giderek zayıflıyor.

Moskova'nın başlangıçta değerlendirdiği stratejiler arasında Ukrayna ordusunun direncini kırarak askeri zafer elde etmek, ABD Başkanı Donald Trump'ın arabuluculuğuyla Kiev'i Rusya'nın taleplerini kabul etmeye zorlamak, Ukrayna ekonomisini ağır saldırılarla çökertmek ve Avrupa'nın Kiev'e verdiği desteğin zamanla azalmasını beklemek bulunuyor. İlk iki seçenek beklenen sonucu vermedi. Rusya'nın sahada kesin bir askeri üstünlük kuramaması ve Washington'un baskısına rağmen Ukrayna'nın toprak tavizlerini kabul etmemesi, Kremlin'in hesaplarını zorlaştırdı.

Bu gelişmelerin ardından Moskova'nın önceliği, Ukrayna'nın ekonomik ve altyapısal dayanıklılığını zayıflatmak ile Avrupa ülkelerinin siyasi ve mali desteğinin zamanla aşınmasını beklemek olarak öne çıkıyor.

İlk plan Ukrayna ordusunu çökertmekti

Putin'in savaşın başından itibaren dayandığı seçeneklerden biri, Rus ordusunun askeri üstünlüğü sayesinde Ukrayna savunmasını kırması ve Kiev yönetimini teslim olmaya zorlamasıydı. Ancak savaş alanındaki gelişmeler bu beklentinin gerçekleşmesini zorlaştırdı. Rusya, Ukrayna'nın doğusundaki Donetsk bölgesinde önemli savunma noktalarını kuşatma girişimlerinde beklenen ilerlemeyi sağlayamadı. Rus ordusu, 2026 yılında doğu Ukrayna cephesinde 2022'den bu yana en zayıf performanslarından birini sergiledi.

Rus birliklerinin ilerleme çabalarına rağmen Ukrayna savunması ayakta kalmayı sürdürdü. Ukrayna ordusunun personel eksikliği ve uzun süredir devam eden savaşın yarattığı yıpranmaya rağmen savunma hatlarını koruması, Moskova'nın hızlı askeri zafer beklentisini zayıflattı. Savaş alanında insansız hava araçlarının yaygınlaşması da askeri dengeleri etkileyen önemli faktörlerden biri oldu. Özellikle cephe hattındaki yoğun İHA varlığı, saldırı birliklerinin hareket kabiliyetini sınırlandırıyor. Polonya merkezli askeri analiz kuruluşu Rochan Consulting'in kurucusu Konrad Muzyka, Ukrayna'nın insansız hava aracı kapasitesinin Rus birliklerinin ilerlemesini zorlaştırdığına dikkat çekti.

Rusya'nın cephede yaşadığı güçlükler, askeri zafer seçeneğinin kısa vadede sonuç vermesini zorlaştıran gelişmeler arasında gösteriliyor.

Trump'ın Ukrayna'yı tavize zorlama planı sonuç vermedi

Putin'in ikinci stratejisi, ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşı sona erdirme girişimlerinden yararlanarak Ukrayna'yı Moskova'nın şartlarını kabul etmeye zorlamasıydı. Trump, Beyaz Saray'a dönüşünün ardından savaşı kısa sürede bitirebileceğini açıklamış ve Rusya ile Ukrayna arasında anlaşma sağlanması için diplomatik girişimlerde bulunmuştu. Kremlin, Washington yönetiminin Kiev üzerindeki siyasi ve ekonomik baskısını artırarak Ukrayna'nın toprak tavizleri vermesini sağlayabileceğini hesaplıyordu.

Ancak WSJ'nin analizine göre bu beklenti de Moskova açısından istenen sonucu vermedi. Ukrayna yönetimi, Rusya'nın kontrol edemediği toprakların da devredilmesini öngören taleplerini kabul etmedi.

Trump yönetiminin daha önce Ukrayna'ya yönelik askeri ve mali desteği büyük ölçüde durdurma yönünde attığı adımlar da Washington'un Kiev üzerindeki etkisini artırma potansiyeli taşıyordu. Ancak Ukrayna'nın direncinin devam etmesi, Rusya'nın diplomatik beklentilerini karşılamadı.

Kremlin, ABD ile ekonomik ilişkilerin yeniden geliştirilmesi ve yaptırımların hafifletilmesi için çeşitli girişimlerde de bulundu. Rusya'nın Amerikalı yatırımcılara yönelik ekonomik iş birliği teklifleri, Moskova-Washington ilişkilerinde yeni bir sayfa açma çabasının parçası oldu. Buna karşın bu girişimlerden kapsamlı bir sonuç elde edilemedi. Rusya'nın beklentilerinin altında kalan diplomatik süreç, Putin'in Trump üzerinden Ukrayna'ya kabul ettirmeyi umduğu anlaşma seçeneğini zayıflattı.

Üçüncü plan Ukrayna ekonomisini felce uğratmak

WSJ'nin analizinde Putin'in geriye kalan en önemli stratejilerinden biri, Ukrayna'nın ekonomik ve altyapısal kapasitesini sistematik saldırılarla zayıflatmak olarak gösteriliyor.

Rusya, cephede kesin bir ilerleme sağlayamadığı süreçte Ukrayna'nın şehirlerine ve kritik altyapısına yönelik füze ve İHA saldırılarını yoğunlaştırdı. Saldırıların hedefleri arasında elektrik santralleri, depolar, ulaşım ağları, Karadeniz'deki tahıl limanları ve Dinyeper Nehri üzerindeki köprüler bulunuyor.

Özellikle kış aylarına girilirken enerji altyapısının hedef alınması, Ukrayna açısından ciddi risk oluşturuyor. Elektrik, ısınma ve temiz su tedarikinde yaşanabilecek kesintilerin şehirlerdeki günlük yaşamı ve ekonomik faaliyetleri olumsuz etkilemesi bekleniyor. Moskova'nın hesaplarından biri, altyapıya yönelik saldırıların Ukrayna ekonomisini işlemez hale getirmesi ve ülkenin savaşın maliyetini karşılamakta giderek daha fazla zorlanması. Ukrayna'nın ekonomik faaliyetlerinin aksaması, Kiev yönetiminin Avrupa'dan alacağı mali desteğe bağımlılığını da artırabilir. Ancak WSJ'nin aktardığı kamuoyu araştırmaları, Rusya'nın saldırılarının Ukrayna toplumunu Moskova'nın taleplerini kabul etmeye daha istekli hale getirmediğini gösteriyor. Dolayısıyla ekonomik baskı stratejisinin nasıl bir sonuç vereceği henüz kesinlik kazanmış değil.

Putin'in son umudu Avrupa desteğinin zayıflaması

Rusya'nın geriye kalan diğer stratejisi ise Avrupa ülkelerinin Ukrayna'ya verdiği siyasi, askeri ve ekonomik desteğin zamanla azalması. Kremlin, savaşın uzamasıyla birlikte Avrupa ekonomilerinde yaşanabilecek sorunların ve artan kamu harcamalarının Ukrayna'ya yönelik desteği zayıflatabileceğini hesaplıyor. Avrupa'da düşük ekonomik büyüme, yüksek enerji faturaları ve sosyal harcamalar üzerindeki baskı, iktidardaki hükümetlerin siyasi konumunu zorlaştıran başlıklar arasında bulunuyor. WSJ'nin değerlendirmesine göre aşırı sağ ve popülist siyasi hareketlerin güç kazanması da Moskova'nın yakından takip ettiği gelişmelerden biri.

Fransa'da Marine Le Pen'in Ukrayna'ya yönelik Avrupa finansmanının azaltılmasını savunması, Almanya'da aşırı sağcı Almanya için Alternatif Partisinin Rus gazı alımlarının yeniden artırılmasını istemesi ve İtalya'daki siyasi partiler arasında Ukrayna yardımlarına yönelik farklı görüşlerin bulunması, Avrupa'nın gelecekteki tutumuna ilişkin belirsizlikleri artırıyor. Buna rağmen Avrupa hükümetleri şu ana kadar Kiev'e verdikleri desteği sürdürdü.

Rusya açısından Avrupa'daki siyasi değişimlerin Ukrayna'ya sağlanan yardımları azaltıp azaltmayacağı, savaşın geleceğini etkileyebilecek önemli faktörlerden biri olarak görülüyor.

Moskova 2027 baharını bekliyor

WSJ'nin değerlendirmesinde Rusya'nın önümüzdeki dönemde iki temel gelişmeyi yakından takip edeceği belirtiliyor. Bunlardan ilki, Ukrayna'nın enerji ve kritik altyapısına yönelik füze ve İHA saldırılarının kış aylarında nasıl sonuç vereceği. İkincisi ise Avrupa'daki siyasi dengelerin Ukrayna'ya sağlanan desteği değiştirip değiştirmeyeceği. Özellikle Fransa'da yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ve Almanya'daki siyasi gelişmelerin Moskova'nın hesaplamalarında etkili olabileceği değerlendiriliyor.

James Martin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Çalışmaları Merkezi Avrasya Direktörü Hanna Notte, Rusya'nın ilkbaharda saldırıların sonuçlarını ve Avrupa'daki siyasi gelişmeleri değerlendirdikten sonra stratejisini yeniden gözden geçirebileceğini belirtti. Bu nedenle 2027 baharı, Kremlin'in mevcut yaklaşımını sürdürüp sürdürmeyeceğini değerlendireceği önemli bir dönem olarak öne çıkıyor.

Rusya'nın ekonomik kaynakları da sınırsız değil

Putin'in Ukrayna karşısındaki stratejisinin önündeki tek engel savaş alanındaki gelişmeler ve Avrupa'nın tutumu değil. Rus ekonomisi de uzun süren savaşın maliyetini giderek daha fazla hissediyor. Kremlin, artan askeri harcamalar ve bütçe açığı nedeniyle finansman konusunda baskıyla karşı karşıya. Rusya'nın kamu harcamalarının yaklaşık üçte birini veya daha fazlasını askeri giderlerin oluşturduğu belirtiliyor. Savaşın uzaması, bölgesel yönetimlerin mali kaynaklarını da zorluyor. Bazı bölgelerde hayatını kaybeden askerlerin ailelerine yapılan ödemelerin azaltılması, savaşın ekonomik yükünün yerel yönetimlere kadar ulaştığını gösteren gelişmeler arasında yer alıyor. Carnegie Rusya Avrasya Merkezi Kıdemli Araştırmacısı Alexandra Prokopenko, Rusya'nın ekonomik sisteminin giderek daha kırılgan hale geldiğine dikkat çekiyor.

Kremlin savaş hedeflerinden vazgeçmiş değil

WSJ'nin analizine göre Putin'in dört stratejisinden ikisinin zayıflaması, Rusya'nın savaş hedeflerinden vazgeçtiği anlamına gelmiyor. Moskova, askeri zafer ve ABD aracılığıyla Ukrayna'ya kabul ettirilecek bir anlaşma seçeneklerinden beklediği sonucu alamasa da ekonomik baskı ve Avrupa'daki siyasi değişimlere yönelik beklentilerini sürdürüyor. Rusya'nın önümüzdeki dönemde özellikle Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik saldırıların sonuçlarını ve Avrupa'nın siyasi desteğindeki olası değişimleri takip etmesi bekleniyor.

Bu iki stratejinin de beklenen sonucu vermemesi halinde Kremlin'in nasıl bir yol izleyeceği ise henüz netlik kazanmış değil.