Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov haberi yalanladı. Bild de metnin dolaşımdaki birkaç taslaktan biri olduğunu ve Putin'in onayını taşıyıp taşımadığının belli olmadığını kaydetti. Yine de Avrupa başkentlerinde sorulan soru değişti. Artık kimse Rusya'nın ne istediğini sormuyor. Herkes Vaşington'un bu talepleri kabul edip etmeyeceğini soruyor.
Sorunun biçimsel cevabı kısa. ABD, Finlandiya'yı NATO'dan çıkaramaz. Kuzey Atlantik Antlaşması'nın 13. maddesi ittifaktan çekilme kararını üye devletin kendisine bırakır. Vaşington'un Moskova ile imzalayacağı hiçbir belge Helsinki'yi bağlamaz. Finlandiya Savunma Bakanı Antti Häkkänen talebi skandal olarak niteledi ve pazarlık konusu olamayacağını söyledi. Bu tepki aynı hukuki gerçeğin siyasi ifadesi. Moskova bunu biliyor. Talep teslim alınmak için masaya konmadı. Amaç, pazarlığın çıpasını yukarı taşımak.
Peki ABD Avrupa'yı gözden çıkarabilir mi?
Bu soruya cevap vermek için savaşın dört buçuk yıllık seyrine bakmak gerekiyor. Şubat 2022'de ABD Genelkurmay Başkanı Mark Milley, Kongre üyelerine Kiev'in 72 saat içinde düşebileceğini söylemişti. Moskova da aynı hesabı yaptı. Bu öngörünün bilinçli bir yönlendirme mi yoksa istihbarat hatası mı olduğu tartışmalı. Sonucu ise tartışmalı değil. Rusya o günden bu yana ağır kayıp veriyor, kara gücünü yıpratıyor ve ekonomisini savaşa bağlıyor. Vaşington ise sahaya tek bir asker sürmedi.
Silah teslimatlarının ölçüsü tabloyu tamamlıyor. Ukrayna'ya kaybetmeyeceği kadar silah verildi, kazanacağı kadar verilmedi. Uzun menzilli sistemler hep gecikmeli ve kısıtlı geldi. RAND'ın 2019'da yayımladığı Extending Russia (Rusya'yı Germek) çalışması, Moskova'yı maliyetli angajmanlara çekmenin ABD'ye sağlayacağı avantajları açıkça tartışmıştı. Üç yıl sonra bu senaryo planlayıcıların beklediğinden daha ucuza gerçekleşti. Avrupa savunma bütçelerini artırdı. Rus gazının boşalttığı yeri Amerikan LNG'si (sıvılaştırılmış doğal gaz) doldurdu. Amerikan savunma sanayisi sipariş topladı.
fazla okuBu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Bu tabloda Abu Dabi'nin yeri ne?
10 ve 11 Kasım'daki görüşmeler büyük bir esir takası dışında sonuç vermedi. Toprak meselesi kilitli kaldı. Rus heyeti, 1997 sonrası NATO üyelerinden ağır silahların çekilmesi talebini de masaya getirdi. Witkoff ve Kushner ertesi gün Moskova'da Putin'le görüştü. Putin, ateşkes sonrası Ukrayna'ya gönderilecek Avrupa askerlerini meşru hedef sayacağını yineledi. Ortadaki tablo bir uzlaşmanın eşiğini değil, uzayan bir pazarlığın yeni turunu andırıyor.
Bild haberinin kaynağı da bu pazarlığın parçası. Metin Avrupalı temsilcilere sunulduysa sızıntının en güçlü adresi Avrupa'dır. Avrupa başkentleri, Vaşington ile Moskova arasında kendi başlarının üzerinden bir anlaşma yapılmasından çekiniyor. Rusya'nın azami taleplerini kamuoyuna açmak bu süreci frenlemenin en etkili yolu. AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'ın, Avrupa'nın katılmadığı bir anlaşmayı uygulamayacaklarını açıklaması aynı hattın devamı.
Asıl kritik alan Finlandiya maddesi değil, Baltık maddesi. NATO, 1997 tarihli NATO Rusya Kurucu Senedi'nde yeni üyelerin topraklarına kayda değer muharip kuvvetleri kalıcı olarak konuşlandırmayacağını taahhüt etmişti. Rus talebi bu dili hatırlatıyor. Vaşington'un bu talebi bir antlaşmayla karşılaması gerekmiyor. Avrupa'daki kuvvet duruşunu gözden geçirirken bölgedeki askerini azaltması imzasız bir taviz anlamına gelir. Biçimsel ret ile fiili kabul arasındaki bu gri alan, Avrupa'nın asıl kaygı kaynağı.
ABD bu belirsizlikten ne kazanıyor?
Cevap Avrupa'yı kaybetmeyi göze almakta değil, Avrupa'nın kaybedilme korkusunda yatıyor. Avrupa korktukça savunmaya daha çok harcıyor, daha çok Amerikan silahı alıyor, Ukrayna'nın yükünü daha çok üstleniyor. Kıtanın Amerikan nükleer şemsiyesine ve istihbarat altyapısına kısa vadede alternatifi yok. Müttefik hasma dönüşmez, güvenceyi daha pahalıya satın alır. Trump yönetiminin ittifaklara bakışı tam olarak bu. İttifak bir hizmettir ve bedelini müşteri öder.
Rusya için ise her yeni tur yeni bir ümit demek. Moskova masada kazanacağına inandıkça sahada kayıp vermeyi sürdürüyor. Bu tablonun tarihte bir öncülü var. Zbigniew Brzezinski 1998'deki bir mülakatında, Afganistan'daki gizli yardımın Sovyetleri kendi Vietnam'larına çekme hesabı taşıdığını anlatmıştı. Bugünkü fark, bataklığın bir de müzakere masasıyla süslenmiş olması.
Bu okumanın sınanacağı yer belli. Vaşington Rusya'ya yönelik yaptırımları gevşetir ya da Ukrayna'ya istihbarat ve silah akışını keserse oyalama tezi çöker ve gerçek bir anlaşma arayışı başlamış olur. Bunlardan hiçbiri yaşanmadıkça Abu Dabi masası savaşı bitirmenin değil, yönetmenin aracı olarak kalır.
Vaşington'un Rus taleplerini kabul etmesine gerek yok. Avrupa'nın bunların kabul edilebileceğine inanması yeterli.
Bu savaşta ABD'nin en ucuz silahı belirsizlik oldu.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
DAHA FAZLA OKUHakkında daha ayrıntılı: ABDDr. Osman Gazi Kandemir
DAHA FAZLA HABER OKU
Gürsel Tokmakoğlu Sonu gelmeyen savaşlar çağında savaş ve barış
Göktuğ Çalışkan Kahire'nin Libya çıkmazı: Türkiye'yle anlaşamıyor, Trablus'tan vazgeçemiyor
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.