Altında kota sonrası ihracat eridi!

YAYINLAMA 16 Kasım 2026 00:00

GÜNCELLEME 16 Kasım 2026 00:00

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

YENER KARADENİZ / İSTANBUL

Cari açığı azaltmak amacıyla Ağustos 2023’te işlenmemiş altın ithalatına getirilen kotanın ardından yaşanan süreçte, Türkiye’nin küresel altın ihracatındaki ağırlığı önemli ölçüde geriledi. Çeyreklik ihracat verilerine göre, 2023’ün son çeyreğinde dünya altın ihracatından yüzde 2,44 pay alan Türkiye’nin payı, 2026’nın ilk çeyreğinde yüzde 0,67’ye düştü. Böylece iki dönem arasında pay kaybı yüzde 72,4’e ulaştı. Başka bir ifadeyle Türkiye, dünya altın ihracatındaki payının yaklaşık dörtte üçünü kaybetti. Tablo, yalnızca küresel ticaretin büyümesine yetişilemediğini değil, Türkiye’nin ihracat değerinde de belirgin bir gerileme yaşandığını gösteriyor. 2023’ün son çeyreğinde dünya altın ihracatı 192 milyar 649 milyon dolar, Türkiye’nin ihracatı ise 4 milyar 700 milyon dolar seviyesindeydi. 2026’nın ilk çeyreğinde dünya ihracatı yüzde 103,6 artışla 392 milyar 229 milyon dolara çıkarken Türkiye’nin ihracatı yüzde 43,9 düşüşle 2 milyar 637 milyon dolara indi.

Dünya büyürken Türkiye geriledi

Çeyrekler itibarıyla hareket dalgalı olsa da dönem sonunda ortaya çıkan tablo, Türkiye’nin küresel pazardaki ağırlığının zayıfladığını gösteriyor. 2024’ün ilk çeyreğinde yüzde 1,2 olan pay, üçüncü çeyrekte yüzde 2,1’e kadar toparlandı. Ancak bu kazanım korunamadı. Türkiye’nin payı 2025’in ilk çeyreğinde yüzde 1,4, ikinci çeyreğinde yüzde 1,1, üçüncü çeyreğinde yüzde 1,2 ve son çeyreğinde yüzde 0,9 olarak gerçekleşti. 2026’nın ilk çeyreğinde ise yuvarlanmış verilerle yüzde 0,7’ye inerek tablodaki en düşük seviyesini gördü. Aynı çeyreklerin karşılaştırılması da ayrışmanın boyutunu ortaya koyuyor. Dünya altın ihracatı 2026’nın ilk çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 34,6 artarken Türkiye’nin ihracatı yüzde 34,3 geriledi. Küresel ihracatın dolar cinsinden büyüdüğü dönemde Türkiye’nin ters yönde hareket etmesi, pazar payındaki kaybı hızlandırdı.

Kota, açığı sınırlamak için geldi

İşlenmemiş altın ithalatındaki kota uygulaması, 7 Ağustos 2023’te başlatıldı. Hazine ve Maliye Bakanlığı, altın ithalatının dış ticaret ve cari işlemler dengesi üzerindeki baskısını azaltmak amacıyla aylık sınırı 12 ton olarak belirledi. Bu miktar, uzun dönem aylık ithalat ortalaması olan 8 tonun bir buçuk katı esas alınarak oluşturuldu. Üretici ve ihracatçıların itirazının odağında ise uluslararası fiyatlardan hammaddeye erişim bulunuyor. Kota sonrasında Türkiye’de altının dünya piyasalarına göre pahalı hale gelmesi, işçilik maliyetinin üzerine ek bir yük bindirdi. Sektör temsilcileri, dönem dönem açılan fiyat farkının sipariş kayıplarına ve üretimin başka ülkelere taşınmasına yol açtığını belirtiyor. Zira geride bıraktığımız yıl Türkiye’de altının kg fiyatı uluslararası piyasadan 12 bin dolar daha pahalı hale geldiği dönemler oldu.

Son dönemde ise fiyat makasında farklı bir görünüm oluştu. İç talepteki zayıflamanın etkisiyle Türkiye ile uluslararası piyasa arasındaki fark kapandı. Bazı dönemlerde Türkiye’deki fiyatlar dünya fiyatlarının da altına indi. Ancak bu avantajın yaklaşık 300 dolara ve ardından başa baş seviyesine doğru daraldı. Gelişme ihracatta artışı sürdürürken ithalatta ise keskin bir düşüşü beraberinde getirdi.

Türkiye’nin altın ithalatı, ekimde yüzde 78,6 düşüşle 2,87 tona düştü. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre mücevher sektörünün ihracatı da yine aynı dönemde geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 33,8 artarak 568,4 milyon dolardan 760,8 milyon dolara yükseldi. Ancak gerek son dönemde fon paralarının iade edilmesi ile sisteme giren paranın altına yönelmesi gerekse dolarda beklenen artış altına olan talebi son günlerde artırdı ve bunun da altının uluslararası piyasa ile fiyat farkının yeniden Türkiye aleyhine yükselmesine yönelik beklentileri artırdı.

Fonlardan çıkan para altına yöneldi

İstanbul Mücevherciler Kuyumcular ve Sarraflar Derneği Başkan Yardımcısı Mehmet Ali Yıldırımtürk, geçtiğimiz hafta uluslararası piyasa ile fiyat farkının bazı dönemlerde Türkiye lehine döndüğünü ancak bunun kalıcı olmadığını anlatarak "Kilogram başına 300 dolara kadar çıkan fark bugün 20-50 dolar seviyelerinde. Şu anda Türkiye'de altın uluslararası piyasaya göre biraz daha pahalı. İç piyasadaki talep devam ederse farkın yeniden kilogram başına 1.500 dolara kadar çıkmasını bekliyorum" dedi. Kapalıçarşı'da son günlerde altın alımlarının hızlandığına dikkat çeken Yıldırımtürk, özellikle yatırım fonlarından parasını çeken yatırımcıların altına yöneldiğini ifade etti. Yıldırımtürk “Geçtiğimiz hafta hem vergi kaynaklı gelişmeler hem de nakit ihtiyacı nedeniyle satışlar vardı. Ancak altın fiyatları gerilemesine rağmen panik satışı görmüyoruz. Yatırımcılar yalnızca ihtiyaçları kadar altın satıyor. Buna karşılık fonlardan çıkan para altına geliyor" diye konuştu.

Mücevhere olumlu yansıdı

Altın fiyatlarında iç ve dış piyasa arasındaki farkın kapanmasının mücevher ihracatına olumlu yansıdığını vurgulayan Yıldırımtürk, Türkiye'deki altının uluslararası piyasalardan daha ucuz hale geldiği dönemlerin ihracatçı açısından önemli fırsat yarattığını söyledi. Mücevher ihracatında açıklanan yüzde 12'lik artışta bu gelişmenin de etkili olduğunu değerlendiren Yıldırımtürk "İç ve dış piyasa arasındaki fiyat farkı azaldığında rekabet şansımız artıyor. Farkın eksiye dönmesi takı ve mücevher ihracatçılarını sevindiriyor. Yılbaşı öncesinde dış talebin de canlanmasıyla ihracatın desteklenmesi mümkün. Ancak fiyat makasının yeniden açılması bu avantajı zayıflatabilir" ifadelerini kullandı.

Uluslararası piyasalarda altın fiyatlarının gerilemesinin temel nedenlerinden birinin nakit ihtiyacı olduğunu belirten Yıldırımtürk, özellikle büyük teknoloji ve çip şirketlerinin yüksek tutarlı yatırımlarının piyasalardaki likiditeyi etkilediğini söyledi.