16 Kasım 2026, Pazartesi · 08:49 Piyasalar Kapalı
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

Altın kotasında ağır fatura: Türkiye'nin dünya ihracatındaki payı yüzde 72 eridi

İşlenmemiş altın ithalatına getirilen kotanın ardından Türkiye’nin dünya altın ihracatındaki payı yüzde 2,44’ten yüzde 0,67’ye düştü. Küresel ticaretin değeri iki katına çıkarken Türkiye geriledi; ekim verileri ise topar…

Altın kotasında ağır fatura: Türkiye'nin dünya ihracatındaki payı yüzde 72 eridi

İşlenmemiş altın ithalatına getirilen kotanın ardından Türkiye’nin dünya altın ihracatındaki payı yüzde 2,44’ten yüzde 0,67’ye düştü. Küresel ticaretin değeri iki katına çıkarken Türkiye geriledi; ekim verileri ise toparlanma işareti verdi.

Murat Ali Oral 16 Kasım 2026 07:40 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Türkiye'nin işlenmemiş altın ithalatına Ağustos 2023'te getirdiği kota uygulaması, ihracat ve rekabet gücü üzerindeki etkileri nedeniyle yeniden gündemde. 16 Kasım'da yayımlanan çeyreklik dış ticaret karşılaştırması, Türkiye'nin dünya altın ihracatındaki payının yaklaşık dörtte üçünü kaybettiğini ortaya koydu. Küresel altın ticaretinin dolar cinsinden büyüdüğü dönemde Türkiye'nin ihracat değerinin gerilemesi, uygulamanın üreticiler üzerindeki maliyet baskısını yeniden tartışmaya açtı.

Türkiye'nin küresel payı yüzde 2,44'ten yüzde 0,67'ye indi

Çeyreklik altın ihracatı karşılaştırmasına göre Türkiye, 2023'ün son çeyreğinde dünya altın ihracatından yüzde 2,44 pay alırken bu oran 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 0,67'ye geriledi. İki dönem arasındaki göreli pazar payı kaybı yaklaşık yüzde 72 olarak gerçekleşti.

Türkiye'nin altın ihracatı 2023'ün son çeyreğinde 4 milyar 700 milyon dolar düzeyindeydi. Söz konusu değer, 2026'nın ilk çeyreğinde 2 milyar 637 milyon dolara indi. Böylece ihracat gelirlerinde yüzde 43,9 oranında gerileme yaşandı.

Pay kaybı dönem boyunca kesintisiz gerçekleşmedi. Türkiye'nin küresel ihracattaki ağırlığı 2024'ün üçüncü çeyreğinde yüzde 2,1'e kadar yükseldi. Ancak bu yükseliş kalıcı olmadı. Pay, 2025'in ilk çeyreğinde yüzde 1,4'e, aynı yılın son çeyreğinde yüzde 0,9'a ve 2026'nın ilk çeyreğinde yüzde 0,67'ye düştü.

Dünya altın ihracatı iki katına çıktı

Türkiye'nin ihracatında düşüş yaşanırken küresel altın ticaretinin dolar cinsinden değeri belirgin biçimde yükseldi.

Dünya altın ihracatı 2023'ün son çeyreğindeki 192 milyar 649 milyon dolardan 2026'nın ilk çeyreğinde 392 milyar 229 milyon dolara ulaştı. Böylece küresel ihracat değerinde yüzde 103,6 artış kaydedildi.

Aynı çeyreklerin yıllık karşılaştırması da Türkiye'nin küresel ticaretin gerisinde kaldığını gösterdi. Dünya altın ihracatı 2026'nın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34,6 artarken Türkiye'nin ihracatı yüzde 34,3 azaldı.

Bununla birlikte bu rakamlar dolar cinsinden ihracat değerlerini gösteriyor. Altın fiyatlarındaki yükseliş de küresel ticaretin parasal büyüklüğünü etkilediğinden, değer bazındaki değişimler tek başına fiziki altın ticaretinin aynı oranda arttığını veya azaldığını göstermiyor.

Kota uygulaması cari açığı sınırlamak için başlatıldı

İşlenmemiş altın ithalatına yönelik kota uygulaması 7 Ağustos 2023'te yürürlüğe girdi. Hazine ve Maliye Bakanlığı, altın ithalatının dış ticaret ve cari işlemler dengesi üzerindeki baskısını azaltmak amacıyla aylık ithalat sınırını 12 ton olarak belirledi.

Uygulama öncesinde Türkiye'nin altın ithalatı hızla yükselmişti. Bakanlığın verilerine göre 2023'ün ilk yedi ayında işlenmemiş altın ithalatı yaklaşık 320 tona ve 19,2 milyar dolara ulaşmıştı. Aynı dönemde net altın ithalatı, 42,3 milyar dolarlık cari işlemler açığının 17,7 milyar dolarlık bölümünü oluşturuyordu.

Kota, ithalatı sınırlandırarak cari denge üzerindeki baskıyı hafifletmeyi hedefledi. Ancak uygulamanın ardından yurt içi ve uluslararası altın fiyatları arasında oluşan fark, özellikle mücevher üreticileri açısından yeni maliyet sorunlarını beraberinde getirdi.

Türkiye'de altın maliyeti dünya fiyatlarının üzerine çıktı

Kota uygulamasına ilişkin sektörün en önemli itirazı, işlenmemiş altına uluslararası piyasa koşullarında erişimin zorlaşması oldu.

İthalatın sınırlandırılmasıyla Türkiye'de fiziki altının fiyatı dönem dönem uluslararası piyasalardaki seviyenin üzerine çıktı. Bazı dönemlerde kilogram başına fiyat farkının 12 bin dolara ulaşması, ihracata yönelik üretim yapan işletmelerin hammadde maliyetlerini artırdı.

Sektör temsilcileri, yüksek altın maliyetinin uluslararası müşterilere rekabetçi fiyat verilmesini güçleştirdiğini, teslimat belirsizliklerinin ise siparişlerin başka ülkelere yönelmesine neden olduğunu belirtiyor.

Hazine ve Maliye Bakanlığı da daha önce mücevher ihracatçılarının hammaddeye erişim ve fiyat farkı nedeniyle sorun yaşadıklarını kabul ederek kota dağıtımında değişikliklere gitmişti. İhracatçıların kullanımına ayrılan pay artırılmış, kuyum işletmelerine altın sağlanması için kamu bankaları da sisteme dahil edilmişti.

Diğer taraftan dahilde işleme rejimi kapsamında yapılan işlenmemiş altın ithalatı, genel kota uygulamasının dışında tutuluyor. Bu nedenle kotanın etkisi, firmaların ithalat yöntemlerine ve üretim yapılarına göre farklılaşıyor.

Ekim ayında mücevher ihracatı yüzde 33,8 arttı

Türkiye'nin küresel altın ihracatındaki payına ilişkin karşılaştırma 2026'nın ilk çeyreğinde sona ererken daha yeni sektör verileri farklı bir görünüm sunuyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre ekim ayında mücevher ihracatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 33,8 artarak 760,8 milyon dolara yükseldi. Yılın ilk 10 ayında toplam mücevher ihracatı ise yaklaşık 7,63 milyar dolara ulaştı.

Ancak sektörün ihracat toplamı yalnızca işlenmiş altın takılardan oluşmuyor. İlk 10 aylık dönemde yaklaşık 3,46 milyar dolarlık altın takı ve 2,95 milyar dolarlık altın külçe ihracatı gerçekleştirildi.

Bu nedenle toplam ihracat değerindeki artışın tamamını yüksek katma değerli mücevher üretimindeki toparlanma olarak değerlendirmek mümkün değil. İç piyasadaki altın fiyatının uluslararası seviyelere yaklaşması ve dönem dönem altına inmesi, külçe altının yurt dışına satışını da destekledi.

İhracatta asıl sorun kalıcı rekabet gücü

Son veriler, altın ve mücevher ihracatında kısa dönemli toparlanmalar yaşanabildiğini gösterse de Türkiye'nin uluslararası pazardaki konumuna ilişkin soruları ortadan kaldırmıyor.

İşlenmemiş altın ithalatındaki sınırlamalar, yurt içi fiyat farkları, üretim ve finansman maliyetleri ile teslimat süreleri, ihracatçıların karşı karşıya olduğu başlıca sorunlar arasında bulunuyor.

Bununla birlikte 2023'ün son çeyreği ile 2026'nın ilk çeyreği arasındaki yüzde 72'lik pay kaybının tamamını yalnızca ithalat kotasına bağlamak mümkün değil. Küresel altın fiyatları, ülkelere göre ticaret akımları, külçe altın sevkiyatları ve ürün bileşimindeki değişiklikler de bu göstergeleri etkiliyor.

Türkiye açısından önümüzdeki dönemde temel mesele, altın ithalatını kontrol altında tutarken üreticilerin uluslararası pazarlardaki fiyat ve teslimat rekabetini ne ölçüde koruyabileceği olacak.

Altın ihracat
Kaynak: Dünya Gazetesi
İlgili Haberler
Makroekonomi Otomotivde üretim düştü, ihracat geliri arttı Sözcü Ekonomi · 21 dk önce Borsa Küresel piyasalarda Japonya sürprizi NTV Para · 25 dk önce Borsa Yatırımcılar tetikte: Altında düşüş sonrası denge arayışı Ekonomim · 34 dk önce Makroekonomi Ons gümüş bir yılın en düşük seviyesinde Sabah Ekonomi · 39 dk önce Makroekonomi Otomobilde yerli rüzgarı Habertürk Ekonomi · 57 dk önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.