16 Kasım 2026, Pazartesi · 09:45 Piyasalar Kapalı
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

Abu Dabi'de masa kuruldu, itiraz Dublin'den geldi

Avrupa'nın güvenliğini kim müzakere ediyor? 10 Kasım'da Abu Dabi'de masaya oturan heyetlere bakan biri bu soruya Avrupa diye cevap veremez. Rus heyetinin başında Vladimir Medinski, Ukrayna heyetinin başında Rustem Umerov…

10 Kasım'da Abu Dabi'de masaya oturan heyetlere bakan biri bu soruya Avrupa diye cevap veremez. Rus heyetinin başında Vladimir Medinski, Ukrayna heyetinin başında Rustem Umerov vardı. Arabuluculuğu Steve Witkoff ile Jared Kushner üstlendi.

Üçlü format şubat ayından beri ilk kez toplandı ve Moskova'nın önceliği cephe hattı olmadı. Rus heyeti savaş sonrası Avrupa güvenlik sistemini konuşmak istedi. Kremlin, Avrupalıların toplantıda rol almasına günler öncesinden itiraz etmişti. Avrupalı ulusal güvenlik danışmanları yine de Abu Dabi'ye gitti, ancak üçlü masanın dışında, Ukrayna heyetiyle yaptıkları ayrı eşgüdüm toplantılarında kaldılar.

İki gün sonra cevap Dublin'den geldi. Avrupa Siyasi Topluluğu'nun dokuzuncu zirvesinde 40 ülke "Avrupa güvenliğinin temel ilkelerine ilişkin Bildiri"yi imzaladı. Yedi ülke imzadan kaçındı. Metin hukuken bağlayıcı değil. On ilke ve on üç ortak hedef sayıyor. En ağır cümlesi ise tek satır: Avrupa güvenliğini etkileyen her mesele Avrupalılarla birlikte kararlaştırılır.

fazla oku

Bu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)

Metin Abu Dabi'ye alelacele verilmiş bir tepki sayılmaz. Böyle bir bildirinin kırk başkentte mutabakata bağlanması haftalar alır. Macron mart ayında Île Longue'da yaptığı konuşmada, Avrupa'nın istikrarını örgütleme çalışmasına Almanya ve Birleşik Krallık ile başladıklarını duyurmuş, diğer Avrupalıları da çağırmıştı. Dublin bu hazırlığın ilk ürünü. Zamanlaması ise tesadüf değil.

Bu cümlenin muhatabı Moskova kadar Vaşington. Witkoff ile Avrupa Konseyi 10 Kasım'da savaş sonrası güçlü bir Avrupa güvenlik mimarisine ortak bağlılıktan söz eden açıklamalar yaptı. Aynı gün Kushner'in ağzından çıkan cümle bu bağlılığın sınırını gösterdi. Kushner, Rusların doğru koşullarda barışa hazır olduğunu söyledi ve Ukraynalılarla Avrupalıların barışa gerçekten hazır olup olmadığını sordu. Arabulucunun bu soruyu kendi müttefiklerine yöneltmesi, Avrupa başkentlerinin kaygısını doğruladı. Kaygı şu: Trump yönetimi savaşı bitirmek uğruna Rusya'nın Ukrayna'yı aşan taleplerini pazarlık kalemi yapar.

O talepleri biliyoruz. Moskova Aralık 2021'de biri ABD'ye, diğeri NATO'ya iki anlaşma taslağı sundu. NATO genişlemesinin durmasını, nükleer paylaşım düzenlemelerinin bitmesini ve 1997'den sonra üye olan ülkelerin topraklarında yabancı kuvvet bulunmamasını istedi. Bu taslakların tarif ettiği Avrupa, iki nüfuz alanına bölünmüş bir kıta. Doğusunda güvenliği eksik, ikinci sınıf müttefikler var. Yalta'nın güncellenmiş hali bu.

Dublin metni bu tasavvura üç yerden karşılık veriyor. Önce hukuki zemini hatırlatıyor. Helsinki Nihai Senedi, Paris Şartı ve 1999 İstanbul Şartı adlarıyla sayılıyor. Üçünün altında da Rusya'nın imzası var. Mesaj açık: Avrupa'nın güvenlik mimarisi çökmedi, Rusya onu çiğnedi. Yeni bir mimari isteyen taraf, eskisini neden ihlal ettiğini açıklamak zorunda.


İkinci karşılık güç başlığında. Bildiri, Avrupa devletlerinin kıtanın güvenliğinde birincil sorumluluğu taşıdığını kabul ediyor. Savunma sanayisinde ortak üretimi, müşterek harekât planlamasını ve silahlı saldırı eşiğinin altındaki eylemlere karşı dayanıklılığı bu sorumluluğun araçları olarak sıralıyor. NATO üyesi imzacılar 5. maddeye bağlılığı yineliyor ve hedefi daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa olarak tanımlıyor. Metin Amerika'dan kopuşu planlamıyor. Amerika'nın yükü devrettiği bir düzende ayakta kalmayı planlıyor. Ukrayna'nın imzacılar arasında yer alması ayrı bir işaret. AB adayı Kiev, Birlik antlaşmasındaki karşılıklı yardım hükmünün kapsamına girmeye aday.

Üçüncü karşılık en ince olanı. İmzacılar risk yönetimi ve risk azaltma mekanizmalarının görüşülmesini destekliyor, fakat bir şartla: koşullar oluşacak ve barış sağlanacak. Silahların kontrolünden söz etmiyorlar. Tercih bilinçli. CSIS'ten Jérôme Sansonetti'nin de işaret ettiği gibi erken bir silahların kontrolü anlaşması, Avrupa'nın Rusya karşısında kapatmaya çalıştığı yetenek açıklarını dondurur. Tatbikat bildirimleri ve iletişim kanalları ise kuvvet yapısına dokunmaz. Moskova'nın INF Antlaşması'nı nasıl deldiğini hatırlayan hiçbir genelkurmay bugün tavan rakamı pazarlığına girmez.

Bu yaklaşımın bir geçmişi var. NATO 1979'da çift yollu kararı aldı. Bir yandan Avrupa'ya füze konuşlandırdı, öte yandan müzakere teklif etti. Sekiz yıl sonra imzalanan INF Antlaşması bu iki yolun birlikte işlemesinin ürünüydü. Dublin aynı mantığı izliyor, fakat sırayı baştan ilan ediyor: önce güç, norm sonra.

Karşı argüman ciddi. Bağlayıcı olmayan bir bildiri kimseyi masaya oturtmaz. Amerikan kuvvetlerinin Avrupa'daki konuşlanmasına Avrupa karar vermiyor ve Vaşington'ın kuvvet duruşu incelemesi gündemde. Fransız Alman ortak savaş uçağı projesi haziranda çöktü. Rusya'ya komşu başkentler caydırıcılığı güçlendirmek varken Moskova ile norm konuşmaya mesafeli durur. Pazarlık taviz aşamasına geldiğinde kırk imzanın birliği sınanır. Bu itirazların hepsi doğru, ama eksik.

Yaptırımları kaldıracak olan Avrupa. Ukrayna'ya silah veren Avrupa. AB üyeliğinin anahtarı Brüksel'de. Avrupa'nın uygulamadığı bir anlaşma kâğıt üzerinde kalır. Kremlin bunu bildiği için Avrupalıları salona almamaya uğraşıyor.

İmzacı listesi ayrı bir dikkat istiyor. Bildiri bir AB metni değil; Birleşik Krallık’tan Gürcistan’a, Norveç’ten Ukrayna’ya AB üyesi olmayan on ülke de imza attı. Topluluğun üyesi olan Türkiye ise listede yok. Sebebini metnin ikinci ilkesinde aramak gerekir. Bildiri, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne saygıyı Avrupa güvenliğinin temel ilkeleri arasında sayıyor. Türkiye bu sözleşmeye taraf değil. Yunanistan ile Kıbrıs Rum Yönetimi'nin imzaladığı bir metinde bu atıf, Ege ve Doğu Akdeniz dosyalarını Avrupa güvenliğinin normatif çerçevesine taşıyor.

Ankara'nın imzadan kaçınması bu yüzden anlaşılır. Ancak bedelini de görmek gerekir. Bildirinin onuncu ilkesi iyi komşuluk temelinde ortaklıkların çeşitlendirilmesinden, on üçüncü hedefi Karadeniz'de seyrüsefer serbestisinden söz ediyor. İkisi de Türkiye olmadan hayata geçmez. Avrupa güvenliğinin savaş sonrası kuralları yazılırken NATO'nun ikinci büyük ordusu metnin dışında kaldı. İstanbul'un adını taşıyan şartı yeniden teyit eden belgede Türkiye'nin imzası yok. Ankara yalnız da kalmadı. Bakü de imzalamadı. Avrupa, Karadeniz’in güney kıyısını ve Hazar’a uzanan enerji hattını elinde tutan iki başkent olmadan kıtanın güvenlik ilkelerini yazdı.

Benim okumam şu: Abu Dabi ile Dublin aynı soruya verilmiş iki ayrı cevap. Abu Dabi'de Rusya, Avrupa'nın güvenliğini Amerika ile konuşmayı deniyor. Dublin'de Avrupa, kendisi olmadan varılan mutabakatı tanımayacağını ilan ediyor. İki cevap aynı anda geçerli olamaz. Hangisinin geçerli olacağını bildiriler belirlemez. Avrupa'nın önümüzdeki yıllarda sahaya süreceği tugaylar, üreteceği mühimmat ve koruyacağı birlik belirler. Kırk imza bir iradeyi gösteriyor.

İradenin kuvvete dönüşmediği yerde masayı başkası kurar.

*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.

© The Independentturkish

DAHA FAZLA OKU

Hakkında daha ayrıntılı: AvrupaUKRAYNAdublinDr. Osman Gazi Kandemir

DAHA FAZLA HABER OKU

TÜRKİYE'DEN SESLER

Ömer Kayır İmparatorlukların dili, milletlerin kaderi: Dünya dillerinin ayrışma serüveni ışığında Türkçenin tarihî konumu, riskleri ve gelecek imkânları

dosya

TÜRKİYE'DEN SESLER

Faik Bulut Kongre ile Trump'ın güç mücadelesinin sınırları ve İran'ın tutumu

TÜRKİYE'DEN SESLER

Vahap Aydoğan İnsanın içindeki müze: Her insan kendi geçmişinin arkeoloğu mudur?

TÜRKİYE'DEN SESLER

Selçuk Ramazanoğlu Başkasının bizi gördüğü kişi miyiz?

İlgili Haberler
Makroekonomi Altında Sert Düşüş Devam Ediyor! Gram Altın 6 Bin 300 Lira Seviyesine Geriledi Gerçek Gündem Ekonomi · 14 dk önce Makroekonomi TEKNOSAB’da gözler yeni yönetimin ilk toplantısında! Ekonomi Gazetesi · 19 dk önce Makroekonomi Gram altın 16 Kasım 2026 sabahı 6.245,32 liradan işlem görüyor Haber.com Ekonomi · 23 dk önce Makroekonomi Dolar ve euro haftaya nasıl başladı? İşte 16 Kasım 2026 güncel döviz kurları Ekonomist · 24 dk önce Makroekonomi ABD borsasında 156 yılın altıncı sinyali: Geçmişte sert düşüşler yaşandı CNBC-e · 25 dk önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.