16 Kasım 2026, Pazartesi · 09:44 Piyasalar Kapalı
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

İklim diplomasisinde değişmeyen sınav: Uygulama

İklim diplomasisinde değişmeyen sınav: Uygulama

14 Mayıs 2018'de, Paris Anlaşması'nın mimarlarından Laurence Tubiana, European Climate Foundation (ECF), Agora Energiewende ve Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi (İPM) ortaklığında kurulan SHURA Enerji Dönüşümü Merkezi'nin kuruluşu nedeniyle İstanbul'daydı. Kendisi ile bir röportaj yaptık. İklim değişikliğiyle mücadelede neden yeterince hızlı ilerleyemediğimizi, fosil yakıtlardan çıkışın önündeki engelleri, finansmanın neden harekete geçmediğini konuştuk.

Tubiana; politikalar yavaş uygulanıyor, yatırımlar yetersiz, hükümetler yeterince kararlı değil, finans sistemi dönüşüme ayak uyduramıyor, üstelik toplumsal adalet gözetilmezse iklim mücadelesi kaybedilecek, demişti.

Tarih, 14 Kasım 2026. Mekan, Antalya. COP31'in ilk haftası sona erdi. Tubiana yine buradaydı. Aynı iklim krizi, aynı diplomatik mücadele, aynı çözüm arayışları...
Sekiz yıl önce yaptığım röportajın notlarını yeniden açıyorum. Ve rahatsız edici bir gerçekle karşılaşıyorum: Bugün aynı soruları sorsam, cevapların büyük bölümünü değiştirmeye gerek kalmayacak.

Belki rakamları güncellerdik. Belki yeni teknolojilerden, elektrifikasyondan, iklim finansmanının büyüyen ihtiyaçlarından söz ederdik. Ama konuşmanın özü aynı kalırdı.

Oysa sekiz yıl az zaman değil. Bir çocuk büyür, bir şirket dönüşür, bir teknoloji dünyayı değiştirir. Sekiz yılda güneş ve rüzgâr enerjisi çok daha güçlü bir ekonomik seçenek haline geldi. Elektrikli araçlar yaygınlaştı. İklim krizinin ekonomik ve toplumsal sonuçları çok daha görünür oldu.

Peki, iklim diplomasisi ne kadar yol aldı?

COP31'in ilk haftasının sonunda BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell'in açıklamalarını dinlerken, 2018'deki röportajım yeniden aklıma geliyor. Yaklaşık 200 ülke, 165 müzakere başlığı üzerinde çalışıyor. Stiell, ikinci haftaya girerken ülkelere en zor meseleleri daha fazla ertelememeleri ve taktiksel gecikmelerden kaçınmaları çağrısında bulunuyor.

2018'de Tubiana, yeterince hızlı hareket etmediğimizi söylüyordu. 2026'da Stiell, artık gecikmeyin diyor.

HALA AYNI FİİLİN ETRAFINDA DÖNÜYORUZ: ERTELEMEK

Aradan geçen sekiz yılın ardından hala aynı fiilin etrafında dönüyoruz: Ertelemek. Elbette ilerleme kaydedildi. Paris Anlaşması ortak bir yön çizdi. Temiz enerji yatırımları büyüdü. Şirketlerin ve finans kuruluşlarının gündemi değişti. Ancak bilimsel zorunluluklarla siyasi kararların hızı arasındaki mesafe kapanmadı.

Antalya'da COP31'in ikinci haftasına girerken asıl mesele tam da bu: Sekiz yıl önce ne yapılması gerektiğini biliyorduk. Bugün nasıl yapılacağını da çok daha iyi biliyoruz. Ama hala neden yapılmadığını konuşuyoruz.

İşte bu yüzden 2018'de Laurence Tubiana ile yaptığım röportajı yeniden okumakta fayda var. Çünkü bazen eski bir röportaj, bugünün en güncel haberinden daha fazlasını anlatabiliyor... Tubiana'nın 8 yıl önce söylediklerinden bazı bölümler;

PARİS ANLAŞMASI, İKLİMDEN ÇOK EKONOMİK BİR UZLAŞMA

"Paris Anlaşması, iklimden çok ekonomik bir uzlaşma. Amaç, herkes için çok katı bir çerçeve belirlemek değildi; fakat her ülkenin kendi hedeflerini belirlemesini sağlamaktı. Ne yazık ki, iklimle mücadelede yeterince hızlı olamadık. Doğru yolda ilerliyoruz. Hem hükümetler, hem ekonomik aktörler, hem de yerel yönetimler bu konuda çalışmalar yapıyor, ama ilerleme çok yavaş. Gerekli olan teknolojilere yeterli kadar yatırım yapmıyoruz. Belirlenen politikaları uygulamakta yavaş davranıyoruz. Güneş ve rüzgâr enerjilerinin üretimi, fosil yakıtlara kıyasla önemli bir şekilde ucuzlamış olmasına rağmen, yatırımcılar ve hükümetler hala bu konuda yeterince kararlı davranmıyorlar. Türkiye'nin 2015 taahhütleri çok tatmin edici değildi; fakat Türkiye bugün, hem karbonsuz ekonomiye geçişin sağlayacağı faydaları anladı; hem de bu alanda çok önemli bir potansiyeli olduğunu gördü. Türk hükümetinin bu vizyona öncelik vereceğini ve daha uzun vadeli bir bakış açısı ile ilerleyeceğini düşünüyorum. Türkiye, karbonsuz ekonomiye geçiş sürecinde, konumu ve sahip olduğu potansiyel ile çok önemli bir rol üstlenebilir."

FOSİLE YATIRIM YAPMAK BÜYÜK RİSK

"Güneş ve rüzgârda özel sektör yatırımları çok büyük bir rol oynuyor. Sanayi tarafında şirketler, karbonsuzlaşma adına önemli adımlar atıyorlar. Finans tarafında da aynı şekilde yol almak gerekiyor. Blackrock tarafından verilen sinyal çok önemli. Şirket, 'fosile yatırım yapan şirketlere fon yok' dedi. Neden bunu yapıyor? Çünkü artık fosil yakıtlara yatırım yapmanın çok riskli olduğunu gördü. Eğer tüm bankalar bu sinyali izlerse, iklim değişikliği ile mücadelede hız kazanırız. Tabii ki bununla birlikte, merkez bankalarının devreye girmesi ve karbonsuzlaşma sürecini hızlandıracak düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerekiyor."

ABD'YE RAĞMEN, YOLA DEVAM

"1997 yılında Kyoto Protokolü devreye girdiğinde, ABD protokolü imzalamamış ve Kanada, Avustralya gibi birçok ülke de ABD'nin peşinden gidip, protokolü imzalamama kararı vermişti. Paris Anlaşması'nda ise benzer durum yaşanmadı. Hiçbir ülke ABD'nin tavrını onaylamadı; hatta ABD hükümeti kendi içinden bile direnişle karşılaştı. California eyaleti, Federal Hükümet'in kararına rağmen, Paris Anlaşması'nın getirdiği önlemleri uygulama kararı aldı. ABD'li iş dünyası da, karbonsuzlaşma yolunda önemli adımlar atmaya devam ediyor."

SOSYAL KONULARI DİKKATE ALMAZSAK İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ MÜCADELESİNİ KAYBEDERİZ

"Eğer iklim değişikliği politikalarımızda sosyal konuları dikkate almazsak, iklim değişikliği mücadelesini kaybederiz. İklim değişikliği politikalarımızı değiştirmemiz gerekiyor. Bugün çok sayıda siyasi zorlukla karşı karşıyayız. Dolayısıyla bu süreçte, sürdürülebilir bir gelecek için yeni istihdam alanları yaratmak zorundayız. İklim değişikliğinin olumsuz alanlarından çok, olumlu taraflarına, ekonomik faydalarına odaklanmamız gerekiyor. Dünya ekonomisine fayda sağlayacak sürdürülebilir politikalar üretmemiz gerekiyor."

19. YÜZYIL EKONOMİSİNDEN MODERN EKONOMİYE GEÇMENİN YOLU

"Paris Anlaşması'nın ülkeler üzerindeki güçlü etkisine rağmen, düşük karbon ekonomisine geçiş sürecinin önündeki en büyük engeller neler?" soruma verdiği cevapları da hatırlamakta fayda var: "Altyapı eksiklikleri, kömür gibi yakıtlardan vazgeçme sürecinin ağır ilerlemesi, enerji konusunda bakış açısı değişiminin yavaşlığı ve finansal yapının bu sürece uyum sağlamasında yaşanan zorluklar... 19. yüzyıl ekonomisinden modern ekonomiye geçmenin anahtarı karbonsuzlaşma. Bunun için de uzun vadeli bakış açısına sahip olmak ve gerekli düzenlemeleri bir an önce yapmak gerekiyor."

İlgili Haberler
Makroekonomi Altında Sert Düşüş Devam Ediyor! Gram Altın 6 Bin 300 Lira Seviyesine Geriledi Gerçek Gündem Ekonomi · 14 dk önce Makroekonomi TEKNOSAB’da gözler yeni yönetimin ilk toplantısında! Ekonomi Gazetesi · 18 dk önce Makroekonomi Gram altın 16 Kasım 2026 sabahı 6.245,32 liradan işlem görüyor Haber.com Ekonomi · 22 dk önce Makroekonomi Dolar ve euro haftaya nasıl başladı? İşte 16 Kasım 2026 güncel döviz kurları Ekonomist · 23 dk önce Makroekonomi ABD borsasında 156 yılın altıncı sinyali: Geçmişte sert düşüşler yaşandı CNBC-e · 24 dk önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.