16 Kasım 2026, Pazartesi · 17:43 Piyasalar Açık
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

Sıfır Atık Vakfı’ndan COP31 Raporu: Sıfır Atık Uygulamalarıyla 2050’ye Kadar 149 Milyar Ton Emisyon Önlenebilir

Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde küresel...Devamı için tık…

Giriş Tarihi: 16.11.2026 17:21

Sıfır Atık Vakfı’ndan COP31 Raporu: Sıfır Atık Uygulamalarıyla 2050’ye Kadar 149 Milyar Ton Emisyon Önlenebilir

Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde küresel ölçekte büyüyen sıfır atık yaklaşımı, Türkiye'nin COP31 Başkanlığı döneminde iklim eyleminin temel başlıkları arasında yer alıyor.

  • ABONE OL

COP31 İklim Yüksek Düzey Şampiyonluğu ve Sıfır Atık Vakfı için hazırlanan "Sıfır Atıklı Geleceğimiz" raporuna göre atıkların azaltılması, gıda israfının önlenmesi, yeniden kullanım ve kaynak verimliliği uygulamalarıyla 2050'ye kadar toplam 149 milyar ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyonunun önlenmesi mümkün. Raporda ayrıca Türkiye'nin COP31 kapsamında öne çıkardığı 2035 hedefleri doğrultusunda küresel atık artışının azaltılması ve döngüsel ekonominin yaygınlaştırılmasının önemi vurgulanıyor.

Sıfır Atık Hareketi Kurucusu, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin öncülüğünde küresel ölçekte büyüyen Sıfır Atık Hareketi, iklim değişikliğiyle mücadelede somut ve ölçülebilir çözümler ortaya koymaya devam ediyor. Sıfır atık yaklaşımının üretimden tüketime, gıdadan ulaşıma, inşaattan sanayiye kadar bütün ekonomik sistemlerde dönüşüm sağlayabileceğini ortaya koyan "Our Zero Waste Future – Sıfır Atıklı Geleceğimiz" raporu, bu dönüşümün iklim açısından taşıdığı büyük potansiyele dikkat çekiyor.

Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın çevre ve iklim alanındaki güçlü iradesiyle Türkiye, Sıfır Atık Hareketi'ni ulusal bir uygulama modeli olmanın ötesine taşıyarak küresel ölçekte yaygınlaştırılması gereken bir dönüşüm yaklaşımı olarak ele alıyor. Türkiye'nin COP31 Başkanlığı da bu vizyon doğrultusunda sıfır atığı iklim eyleminin temel başlıklarından biri haline getiriyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Sayın Murat Kurum'un liderliğinde yürütülen COP31 hazırlıkları kapsamında sıfır atık; diyalog, uzlaşı ve aksiyon ekseninde şekillenen uygulama odaklı iklim gündeminin önemli unsurları arasında yer alıyor. Türkiye, COP31 aracılığıyla atıkların azaltılması, kaynakların verimli kullanılması ve döngüsel ekonomi uygulamalarının küresel ölçekte yaygınlaştırılması için ortak bir eylem zemini oluşturmayı hedefliyor.

Sıfır Atık Uygulamalarıyla 149 Milyar Ton Emisyon Önlenebilir

COP31 İklim Yüksek Düzey Şampiyonluğu ve Sıfır Atık Vakfı için Eunomia Research & Consulting ve Shape Foundation tarafından hazırlanan 43 sayfalık "Our Zero Waste Future – Sıfır Atıklı Geleceğimiz" raporu, sıfır atık uygulamalarının iklim değişikliğiyle mücadeledeki etkisini kapsamlı verilerle ortaya koyuyor.

Rapora göre, 2025–2050 döneminde sıfır atık uygulamalarının ekonominin bütününe yayılmasıyla kümülatif olarak yaklaşık 149 milyar ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyonunun önlenmesi mümkün. Bu potansiyelin 37 milyar tonu belediye atıklarının daha iyi yönetilmesi, gıda israfının önlenmesi, yeniden kullanım ve onarım uygulamalarından; 112 milyar tonu ise binaların, altyapının, araçların ve dayanıklı ürünlerin daha verimli kullanılmasından kaynaklanıyor.

Raporda, 2050 yılına gelindiğinde yıllık emisyon azaltım potansiyelinin 9,6 milyar tona ulaşabileceği hesaplanıyor. Bu miktar, 2024 yılında küresel ulaşım sektöründen kaynaklanan 8,4 milyar tonluk emisyonun da üzerinde bulunuyor.

Samed Ağırbaş: Sıfır Atık, İklim Eylemini Reel Ekonominin Dönüşümüyle Buluşturuyor

Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, raporun önsözünde sıfır atığın iklim eylemini döngüsel ekonomi, çevresel kazanımlar ve sürdürülebilir yaşam biçimleriyle buluşturan ortak bir unsur olduğunu vurguladı. İklim eyleminin toplumlara, hanelere ve bireylere daha yakın hale getirilmesinin önemine dikkat çeken Ağırbaş, insanların günlük yaşamlarında somut karşılığını görebildiği ve doğrudan katkı sunabildiği bir dönüşümün gerekliliğini ortaya koydu.

COP31'in sıfır atığı merkeze alan ilk COP olmasının önemine işaret eden Ağırbaş, "Malzemelerin, kaynak kullanımının ve atık oluşumunun önlenmesi küresel iklim tartışmalarında daha güçlü bir konuma taşındı" dedi. Türkiye'nin küresel sıfır atık hareketindeki liderliğine dayanan COP31 Başkanlığının 2035 hedeflerini de hatırlatan Ağırbaş, küresel atık üretiminde öngörülen artışın yarıya indirilmesi ve üretim ile imalat süreçlerinde döngüsel malzeme kullanım oranının en az yüzde 15'e çıkarılmasının hedeflendiğini kaydetti.

Enerji dönüşümünün önemini koruduğunu ancak iklim mücadelesinin bununla sınırlı kalamayacağını belirten Ağırbaş, "Malzemelerin çıkarılmasından ürünlerin tasarımına, gıda üretiminden tüketim alışkanlıklarına kadar bütün süreçlerin dönüşmesi gerekiyor" diye konuştu. Sıfır atık yaklaşımının yalnızca atıkların toplanması ve bertaraf edilmesine odaklanmaması gerektiğini ifade eden Ağırbaş; atık oluşumunun önlenmesi, yeniden kullanım, onarım, paylaşım ve kaynakların sorumlu biçimde değerlendirilmesinin öncelik kazanması gerektiğine dikkat çekti.

Bu dönüşümün sera gazı emisyonlarını ve doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı azaltmanın yanı sıra yerel istihdamı, geçim kaynaklarını ve toplumsal refahı destekleyebileceğini belirten Ağırbaş, sürecin adil ve kapsayıcı biçimde yürütülmesinin önemini de vurguladı. Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerin, kayıt dışı atık çalışanlarının, yerel işletmelerin ve toplulukların döngüsel ekonomi sistemlerindeki rolüne işaret etti.

COP31'in hedeflerden geniş ölçekli uygulamaya geçiş için önemli bir fırsat sunduğunu kaydeden Ağırbaş, İstanbul Sıfır Atık Eylem Platformu ve diğer iş birliği girişimleriyle paydaşların bir araya getirilmesi, yatırımların harekete geçirilmesi, çözümlerin hızlandırılması ve ölçülebilir ilerlemenin takip edilmesinin amaçlandığını belirtti. Ağırbaş, COP31'in kalıcı mirasının sıfır atığın iklim eyleminin, ekonomik dönüşümün ve sürdürülebilir kalkınmanın itici gücüne dönüştürülmesiyle şekilleneceğini ifade etti.

Küresel Atık Miktarının 2050'de 4,1 Milyar Tona Ulaşması Bekleniyor

Raporda yer alan veriler, küresel atık sorununun giderek büyüdüğünü ortaya koyuyor. 2025 yılında dünyada yaklaşık 2,8 milyar ton belediye atığı oluştuğu tahmin edilirken mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde bu miktarın 2050 yılında 4,1 milyar tona ulaşabileceği öngörülüyor.

Dünya genelinde belediye atıklarının yüzde 31'i kontrolsüz biçimde dökülüyor, açıkta yakılıyor veya su kaynaklarına karışıyor. Yaklaşık 2,7 milyar insan ise düzenli atık toplama hizmetinden yararlanamıyor.

Rapora göre atıkların azaltılması, daha iyi yönetilmesi ve ürünlerin yeniden kullanılmasıyla belediye atıklarıyla bağlantılı yıllık net emisyonlar 2050 yılında mevcut eğilim senaryosuna kıyasla yüzde 44 azaltılabilir.

Bu tablo, sıfır atık yaklaşımının yalnızca çevre kirliliğini önlemeye yönelik bir uygulama olmadığını; iklim değişikliğiyle mücadele, halk sağlığının korunması ve kaynak güvenliğinin sağlanması açısından da stratejik bir öneme sahip olduğunu gösteriyor.

Gıda İsrafının Önlenmesi İklim Eyleminin Önemli Bir Parçası

Raporda gıda ve bahçe atıkları, belediye atıklarının yaklaşık yüzde 49'unu oluşturan önemli bir başlık olarak öne çıkıyor. Buna karşın organik atıkların yalnızca yüzde 14'ü kompostlama veya anaerobik çürütme yöntemleriyle değerlendiriliyor.

2025 yılında yaklaşık 1,35 milyar ton gıda ve bahçe atığı oluştuğu, bunun yalnızca 185 milyon tonunun söz konusu yöntemlerle işlendiği tahmin ediliyor.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı verilerine de yer verilen raporda, 2022 yılında yaklaşık 1,05 milyar ton gıdanın israf edildiği belirtiliyor. Gıda kaybı ve israfının küresel sera gazı emisyonlarının yüzde 8–10'undan sorumlu olduğu vurgulanıyor.

Gıda israfının önlenmesi, kaynakların korunmasının yanı sıra atık depolama alanlarından kaynaklanan metan emisyonlarının azaltılması bakımından da önemli bir iklim çözümü olarak değerlendiriliyor.

İnşaat ve Ulaşımda Kaynak Verimliliği Öne Çıkıyor

Rapor, sıfır atık yaklaşımının etkisinin geleneksel atık yönetiminin çok ötesine uzandığını ortaya koyuyor. Malzeme üretiminden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının yüzde 42'sinin inşaat sektörüne, yüzde 35'inin ise makine, taşıt, metal ürünler ve elektronik gibi dayanıklı ürünlere yöneldiği belirtiliyor.

Malzemelerin daha verimli kullanılmasıyla 2050 yılına kadar konutlarda 20–52 milyar ton, binek araçlarda 13–26 milyar ton ve tüm dayanıklı ürünlerde 56–112 milyar ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenebileceği hesaplanıyor.

Raporda, mevcut yapıların yıkılarak yeniden inşa edilmesi yerine yenilenmesinin kaynak tasarrufu bakımından taşıdığı öneme de dikkat çekiliyor. Danimarka'da incelenen bir yapı örneğinde, binanın yıkılıp yeniden yapılmasının kapsamlı yenilemeye kıyasla 19 kat daha fazla yeni malzeme gerektirdiği aktarılıyor.

Lizbon'da gerçekleştirilen bir modelleme ise paylaşımlı ulaşım sistemlerinin potansiyelini ortaya koyuyor. Buna göre aynı günlük yolculukların mevcut araç filosunun yalnızca yüzde 3'üyle karşılanabileceği hesaplanıyor.

Döngüsel Ekonomi Ekonomik Kayıpların Önüne Geçebilir

Raporda sıfır atık ve döngüsel ekonomi yaklaşımının ekonomik boyutu da ele alınıyor. Circle Economy ve Deloitte'un araştırmalarına dayandırılan değerlendirmeye göre, doğrusal ekonomik sistem nedeniyle her yıl yaklaşık 25,4 trilyon avroluk ekonomik değer kaybediliyor. Bu miktar küresel gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 31'ine karşılık geliyor.

Söz konusu kaybın 10 trilyon avroluk bölümünü, değerini koruduğu halde atılan ürün ve malzemeler; 8,7 trilyon avroluk bölümünü enerji kayıpları; 5,2 trilyon avroluk bölümünü ise bina, altyapı ve makinelerin gereğinden erken yıpranması oluşturuyor. Gıda kaybı ve israfından kaynaklanan yıllık ekonomik kaybın da yaklaşık 650 milyar avro olduğu belirtiliyor.

Bu veriler, yeniden kullanım, onarım, paylaşım ve kaynak verimliliği uygulamalarının çevresel kazanımların yanı sıra ekonomik değer üretme ve kaynakların verimli değerlendirilmesi açısından da önemli fırsatlar sunduğunu gösteriyor.

Türkiye'nin COP31 Hedefleri Küresel Dönüşüme Yön Veriyor

Raporda, Türkiye'nin COP31 Başkanlığı kapsamında sıfır atığı iklim eyleminin temel önceliklerinden biri haline getirdiğine dikkat çekiliyor.

Bu kapsamda 2035 yılı için iki temel küresel hedef öne çıkıyor. İlk hedef, küresel belediye katı atık üretiminde öngörülen artışı en az yüzde 50 azaltmak. İkinci hedef ise küresel döngüsel malzeme kullanım oranını mevcut yüzde 6,9 seviyesinden en az yüzde 15'e yükseltmek.

Söz konusu yüzde 50 hedefi, toplam atık miktarının yarıya indirilmesi değil, mevcut projeksiyonlarda öngörülen atık artışının en az yarı oranında azaltılması anlamına geliyor.

Raporda ayrıca malzeme verimliliği, geri dönüşüm, atık yönetimi ve biyogaz gibi uygulamaların yaygınlaştırılmasıyla enerji sektörü kaynaklı sera gazı emisyonlarının 2035 yılına kadar yılda 1,5 milyar ton CO2e'den (karbondioksit eşdeğeri) fazla azaltılmasına katkı sağlanabileceği belirtiliyor.

Haber Girişi Baki Sancak - Editör

Kaynak: Sabah Ekonomi
İlgili Haberler
Borsa Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Sezai Karakoç’u vefatının 5. yılında anma mesajı Ekonomim · 25 dk önce Makroekonomi Erdoğan: Çok farklı bir döneme giriyoruz, Türkiye tarih sahnesine yeniden çıkıyor Independent Türkçe · 1 saat önce Borsa Erdoğan: Gençliği siyasetin öznesi haline getiriyoruz Finans Gündem (ing) · 2 saat önce Borsa Erdoğan: Dünyada artık Türkiye konuşuluyor Borsanın Gündemi · 2 saat önce Borsa Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye çok farklı bir döneme giriyor Dünya Gazetesi · 2 saat önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.