Son zamanlarda bazı kurumlarının nakit paralarını usulsüz iş ve işlemlerde bulunduğu için SPK tarafından tasfiyesine karar verilen yatırım fonlarında değerlendirdiği ve dolayısıyla söz konusu fonların tasfiyesi sonucunda ciddi anlamda zarara uğradığı yönünde kamuoyuna yansıyan haberler kamu kurumlarının nakit paralarını yasal olarak ne şekilde değerlendirebileceği hususunun irdelenmesini gerektirmektedir.
- Kamu kurumları nakit paralarını hangi yatırım araçlarında değerlendirebilir?
Kamu kurumlarının nakit paralarını hangi yatırım araçlarında değerlendirebileceği hususu esas itibariyle Kamu Haznedarlığı Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Söz konusu yönetmelik kapsamına aşağıda sayılan kamu kurumları girmektedir:
a) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri
b) Özel bütçeli idareler
c) Döner sermayeler
ç) Fonlar
d) Belediyeler
e) İl özel idareleri
f) Sosyal güvenlik kurumları
g) Kamu iktisadi teşebbüsleri
ğ) Özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları
h) Yukarıda sayılan kurumların;
1) Bağlı ortaklıkları, müessese ve işletmeleri ile birlikleri,
2) Sermayesinin yarısından fazlasına doğrudan ve/veya dolaylı olarak sahip olduğu şirketleri,
3) Fon, hesap, özel hesap, havuz ve benzeri adlarla açtıkları ve/veya yönettikleri her türlü banka hesabı.
Öte yandan, nakit mevcutlarını yatırım fonlarında değerlendirdiği yönünde kamuoyunda sıkça haberler yansıyan Türkiye Diyanet Vakfı’nın (13.07.1967 tarih ve 903 sayılı Kanun’la kurulan) da nakit mevcutlarını yukarıda sayılan Yönetmelik kapsamında değerlendirmesi gerektiği düşünülmektedir.
Kamu kurumlarının nakit paralarını hangi yatırım araçlarında değerlendirebileceği hususu kurumun genel bütçeli kamu idaresi veya genel bütçe kapsamı dışındaki kamu idaresi olup olmadığına göre farklılık arz etmektedir.
(1) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını TCMB veya muhabiri olan bankada açılacak TL cinsi vadesiz hesaplarda tutmakla yükümlüdür.
(2) Genel bütçe kapsamı dışındaki kamu idareleri ise kendi bütçeleri veya tasarrufları altında bulunan her türlü mali kaynaklarını kamu sermayeli bankalarda aşağıdaki araçları kullanarak değerlendirmekle yükümlüdür:
a) TL cinsi vadesiz ve/veya vadeli mevduat ile özel cari hesap ve/veya katılma hesabı.
b) Gerekli görülmesi halinde ve ihtiyaçları ölçüsünde döviz cinsi ödemeleri için vadeli ve/veya vadesiz mevduat ile özel cari hesap ve/veya katılma hesabı.
c) İhale, doğrudan satış, ihale öncesi rekabetçi olmayan teklif ya da ikincil piyasadan doğrudan ya da ters repo yoluyla temin etmek suretiyle devlet borçlanma senetleri (hazine bonosu, devlet tahvili vb.) ve/veya kira sertifikaları.
d) Kamu sermayeli bankalar tarafından ihraç edilen borçlanma araçları ile Kira Sertifikaları Tebliği (III-61.1) uyarınca kamu sermayeli katılım bankalarının kaynak kuruluş/fon kullanıcı olarak yer aldığı kira sertifikaları ihracı ve katılım bankacılığı prensiplerine uygun piyasalarda emtia alım satımına dayalı katılım bankacılığı prensiplerine uygun finansman yöntemleri.
Kurumlar nakit mevcutlarını devlet borçlanma senetlerinde değerlendirme işlemlerini yurt içinde yerleşik diğer bankalar aracılığıyla yapabilir.
İller Bankası A.Ş. ortağı olan belediyeler ve il özel idareleri, mali kaynaklarını İller Bankası AŞ’de (İLBANK) değerlendirebilir.
Bununla birlikte, Yönetmeliğe göre kurumların mevduat, ters repo ve katılma hesabı olarak değerlendirmeyi öngördükleri mali kaynakları için uygulanacak vadeli mevduat ve ters repo faiz oranı ile katılma hesabı beklenen/tahmini getiri oranı yönetmelik ekinde belirtilen oranlardan daha yüksek olamaz. Yönetmelikteki söz konusu düzenlemenin kamu kurumlarının aleyhine olduğu, kamu sermayeli bankalara haksız rekabet avantajı sağladığı aşikardır.
- Kamu kurumlarının nakit paralarını yanlış yatırım araçlarında değerlendirmesinin yaptırımı nedir?
Kamu kurumlarının nakit paralarını yanlış yatırım araçlarında, başka bir deyişle, yönetmelikte öngörülmeyen yatırım araçlarında değerlendirmesinin mali yaptırımı yönetmeliğin 10’uncu maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, kamu kaynaklarının bu yönetmelik hükümlerine aykırı şekilde değerlendirilmesinden elde edildiği tespit edilen nemalar genel bütçeye gelir kaydedilir.
Kamu kurumları nakit paralarını yanlış yatırım araçlarında değerlendirmesi halinde uygulanacak diğer yaptırımlar ise mevzuatta yeterli açıklıkta düzenlenmemiştir. Bu bağlamda kamu kurumlarını nakit paralarını yönetmelikte öngörülmeyen yatırım araçlarında değerlendirmesi sonucunda bir zarar doğması halinde böyle bir işlemin yaptırımsız kalma riski bulunmaktadır. Bu nedenle, yönetmelikte ve ilgili diğer mevzuat hükümlerinde bu yönde düzenleme yapılarak kamu kurumlarının nakit paralarını yanlış (Yönetmelikte öngörülmeyen) yatırım araçlarında değerlendirmesi sonucunda zarar meydana gelmesi halinde bu işlemin mali ve adli yaptırımları netleştirilmelidir.
Sonuç
Kamu kurumları nakit paralarını yatırım fonlarında veya borsada değerlendiremez.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.