Rusya'nın Kuzey Deniz Yolu üzerinden Asya'ya petrol sevkiyatı, 2026'da 13,2 milyon varille rekor kırdı. Batı yaptırımları ve geleneksel deniz yollarındaki güvenlik riskleri alternatif güzergâhlara ilgiyi artırırken Moskova, Arktik rotasında 2027'den itibaren yıl boyunca düzenli taşımacılık yapmayı hedefliyor.
Anadolu Ajansı (AA) 17 Kasım 2026 11:15 17 Kasım 2026 11:43 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!Rusya'nın Arktik bölgesindeki Kuzey Deniz Yolu üzerinden Asya'ya gerçekleştirdiği petrol sevkiyatı, 2026'da rekor seviyeye ulaştı. Batılı ülkelerin yaptırımları, geleneksel deniz yollarındaki güvenlik sorunları ve Arktik'te azalan buz örtüsü, kuzey güzergâhının küresel enerji ticaretindeki önemini artırıyor.
Rusya'nın petrol sevkiyatı 13,2 milyon varile ulaştı
S&P Global'in Commodities at Sea gemi takip verilerine göre Rusya'nın Kuzey Deniz Yolu üzerinden Asya'ya ham petrol ve petrol ürünleri sevkiyatı, 2026 seyrüsefer sezonunda 13,2 milyon varile yükseldi.
Bu miktar 2024'te 10,8 milyon, 2025'te ise 12,2 milyon varil seviyesindeydi. Böylece sevkiyatlar geçen yılın rekorunu yaklaşık yüzde 8 aştı. Rosneft'in Arktik bölgesindeki Vostok Oil projesinden yapılan ilk sevkiyatlar da artışa katkı sağladı.
Batı yaptırımları petrolün yönünü Asya'ya çevirdi
Rusya'nın petrol ihracatında Asya'nın ağırlığı, Avrupa Birliği'nin 2022 ve 2023'te uygulamaya koyduğu ithalat yasaklarının ardından belirgin biçimde arttı.
Petrol ticaretine yönelik fiyat tavanı, sigorta, finansman ve deniz taşımacılığı kısıtlamaları da Rus şirketlerini alternatif pazarlara yönlendirdi. Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak'ın verdiği bilgilere göre ülkenin petrol ihracatında Asya'nın payı, 2021'de yüzde 40 iken 2025'te yüzde 80'e ulaştı. Aynı dönemde Avrupa'ya petrol sevkiyatı, geçmişteki 175 milyon ton seviyesinden yaklaşık 25 milyon tona geriledi.
AB'nin temmuzda kabul ettiği 21'inci yaptırım paketiyle 41 gemi daha yaptırım listesine alınırken kısıtlama uygulanan gemi sayısı 670'i aştı.
Asya'ya ulaşım süresi yüzde 40'a kadar kısalabiliyor
Rusya'nın kuzey kıyıları boyunca uzanan Kuzey Deniz Yolu, Avrupa kıyıları ve Süveyş Kanalı üzerinden Asya'ya ulaşan geleneksel deniz güzergâhına alternatif oluşturuyor.
S&P Global'in araştırmasına göre Rusya'nın batısındaki terminallerden Doğu Asya'ya Süveyş Kanalı üzerinden yapılan petrol sevkiyatları genellikle en az altı hafta sürüyor. Arktik rotasında ise uygun buz koşullarında taşıma süresi yüzde 40'a kadar kısalabiliyor.
Daha kısa mesafe, yakıt ve gemi kiralama giderlerinde avantaj sağlasa da buzkıran hizmetleri, zorlu iklim koşulları ve uygun tanker sayısının sınırlı olması maliyetleri artırabiliyor.
Kuzey Deniz Yolu'nda 40 milyon ton hedefi
Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom, Kuzey Deniz Yolu üzerinden gerçekleştirilen toplam yük taşımacılığının 2026'da 40 milyon tonu aşmasını bekliyor.
Rosatom Genel Müdürü Aleksey Lihaçev, ekim ortasında taşınan yük miktarının 35 milyon tonu geçtiğini ve yıllık bazda yüzde 20 arttığını açıkladı. Rusya Uzak Doğu ve Arktik Kalkınma Bakanı Aleksey Çekunkov ise kasım başı itibarıyla transit taşımacılığın 6 milyon tona ulaşarak geçen yılın aynı dönemine göre iki katına çıktığını bildirdi.
Güzergâhta 2025 yılında toplam 37,2 milyon ton yük taşınmıştı. Petrol ve petrol ürünlerinin yanı sıra sıvılaştırılmış doğal gaz, maden cevheri ve konteyner taşımacılığı da kuzey rotasının yük hacmine katkıda bulunuyor.
Vostok Oil projesinden ilk sevkiyatlar başladı
Rusya'nın Arktik bölgesindeki büyük enerji yatırımlarından Vostok Oil projesinde ilk petrol sevkiyatı eylül ayında gerçekleştirildi. Rosneft, Krasnoyarsk bölgesindeki petrol sahalarını Arktik kıyısındaki Buhta Sever Limanı'na bağlayan 790 kilometrelik boru hattını devreye aldı.
Yıllık 100 milyon ton taşıma kapasitesiyle tasarlanan hat üzerinden ilk petrol, buz sınıfı Valentin Pikul tankerine yüklendi. Rosatom'un açıklamasına göre proje kapsamında ekim sonuna kadar Kuzey Deniz Yolu üzerinden altı sevkiyat yapıldı.
Arktik'te buz örtüsü azalırken çevresel riskler artıyor
Küresel ısınmanın etkisiyle Arktik'teki deniz buzlarının uzun vadede azalması, özellikle yaz ve sonbahar aylarında gemi taşımacılığı için daha elverişli koşullar oluşturuyor.
Rusya Federal Hidrometeoroloji ve Çevre İzleme Servisinin verilerine göre Arktik'teki deniz buzu alanı, 16 Eylül itibarıyla geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5 azalarak 4,73 milyon kilometrekareye geriledi. Ancak artan petrol taşımacılığı çevresel riskleri de beraberinde getiriyor.
S&P Global verilerine göre 2025-2026 döneminde Kuzey Deniz Yolu üzerinden uluslararası müşterilere Rus ham petrolü taşıyan 28 geminin tamamı, seferleri sırasında en az bir Batılı ülkenin yaptırım listesinde bulunuyordu. Bu gemilerden 7'sinin buz sınıfı kaydının bulunmaması, olası kazalar ve petrol sızıntılarına ilişkin endişeleri artırıyor.
Rusya 2027'de kesintisiz taşımacılık planlıyor
Rusya, Kuzey Deniz Yolu üzerinden Asya'ya düzenli sevkiyatları 2027 başından itibaren yıl boyunca gerçekleştirmeyi hedefliyor.
Rosatom Arktik Direktörü Vladimir Panov, yeni nükleer buzkıran Çukotka'nın 2027 başında hizmete alınmasının planlandığını ve böylece ülkenin nükleer buzkıran filosunun 9 gemiye ulaşacağını belirtti. Rusya ile Çin arasında, kuzey rotasındaki yük taşımacılığının 2030'a kadar yıllık 20 milyon tona çıkarılmasını öngören bir yol haritası da bulunuyor.
Bununla birlikte kesintisiz taşımacılık için seyir hızının artırılması, arama kurtarma kapasitesinin geliştirilmesi ve bölgedeki iletişim ile sağlık altyapısının güçlendirilmesi gerekiyor.
Rusya'nın Arktik yatırımları, Asya'ya enerji ihracatında yeni bir güzergâh oluştururken kuzey rotasının büyümesi ekonomik avantajlar kadar çevresel ve operasyonel riskleri de gündemde tutuyor.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.