Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Trump'la görüşmesine bir gün kala gümrük vergilerini düşürme ve pazarı daha fazla açma sözü verdi. ABD'nin üçüncü ülkeler üzerinden yapay zekâ çiplerine erişimi hedefleyen yeni kısıtlamaları gerilimi artırdı.
Murat Ali Oral 18 Kasım 2026 07:56 18 Kasım 2026 08:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!Çin Devlet Başkanı Şi Cinping (Xi Jinping), ABD Başkanı Donald Trump ile yapacağı görüşme öncesinde küresel ticarette korumacılığa karşı uyarıda bulundu. Şi, 18 Kasım Çarşamba günü Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) İş Dünyası Zirvesi'nde gümrük vergilerini düşürme ve Çin pazarına erişimi kolaylaştırma sözü verdi. Açıklama, Washington yönetiminin Çinli şirketlerin gelişmiş Amerikan yapay zekâ çiplerine erişimini zorlaştıran yeni kurallar getirmesinin hemen ardından geldi.
Çin'den gümrük vergilerini düşürme sözü
Şi Cinping, 21 ekonomiyi bir araya getiren APEC toplantısında serbest ticaret ve yatırımın önündeki engellerin kaldırılması çağrısında bulundu. Dünya Ticaret Örgütü merkezli çok taraflı ticaret sisteminin korunması gerektiğini belirten Şi, küresel tedarik zincirlerinin istikrarlı biçimde işlemesinin önemini vurguladı.
Çin lideri, ülkesinin gümrük vergilerini azaltmaya, yabancı şirketlerin pazara erişimini genişletmeye ve dışa açılmayı sürdürmeye hazır olduğunu söyledi. Ancak konuşmada belirli ürünlere uygulanacak yeni vergi oranları veya indirim takvimi açıklanmadı.
Şi'nin mesajı, Çin'in ABD ve Avrupa ile ticaret anlaşmazlıkları yaşadığı bir dönemde geldi. Pekin yönetimi serbest ticareti savunurken, Washington ve Brüksel Çin'in üretim teşviklerinin uluslararası rekabeti bozduğunu ve yerli sanayilerini baskı altında bıraktığını ileri sürüyor.
ABD, çip ihracatında beş ülkeye yeni izin şartı getirdi
Çin'in ticaret engellerinin azaltılmasını istediği sırada ABD, ileri teknoloji ihracatında denetimlerini sıkılaştırdı.
ABD Ticaret Bakanlığı, 16 Kasım'da duyurduğu düzenlemeyle gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Endonezya, Malezya, Singapur, Tayland ve Brezilya'ya ihracatında yeni lisans koşulları getirdi. Düzenleme, ABD teknolojisinin üçüncü ülkeler üzerinden Çin'e dolaylı biçimde aktarılmasını önlemeyi amaçlıyor.
Yeni kurallar yalnızca fiziksel çip sevkiyatını kapsamıyor. Çin merkezli şirketlerin başka ülkelerdeki veri merkezlerinden yüksek miktarda işlem gücü kiralayarak gelişmiş Amerikan teknolojisine ulaşması da denetim altına alınıyor.
Washington, bu uygulamayı ulusal güvenliğin korunmasıyla gerekçelendirirken Pekin, Amerikan teknoloji kısıtlamalarına karşı çıkıyor.
Yapay zekâ rekabeti ticaret görüşmelerini zorluyor
ABD ile Çin arasındaki teknoloji mücadelesi, yalnızca çip satışlarından ibaret değil. Gelişmiş yarı iletkenler, veri merkezleri, yapay zekâ sistemleri ve kritik mineraller iki ülke arasındaki ekonomik rekabetin başlıca alanları arasında bulunuyor.
Çinli teknoloji şirketleri gelişmiş işlemcilere erişmek isterken ABD, bu ürünlerin askerî ve stratejik alanlarda kullanılabileceği endişesiyle ihracatı kontrol etmeye çalışıyor. Çin ise yerli çip üretimini ve alternatif teknoloji altyapısını geliştirmek için yatırımlarını artırıyor.
Yeni Amerikan düzenlemesi, tarafların mevcut ticaret uzlaşmasını korumaya çalıştığı bir dönemde yeni bir anlaşmazlık başlığı oluşturdu. Bununla birlikte iki ülkenin liderler düzeyindeki görüşmelerden somut bir çip anlaşması çıkaracağına ilişkin henüz resmî bir açıklama yapılmadı.
Trump ve Şi 19 Kasım'da görüşecek
ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in 19 Kasım Perşembe günü Shenzhen'de ikili görüşme yapması bekleniyor. İki liderin ardından Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de katılacağı üçlü toplantıda bir araya gelmesi planlanıyor.
Trump ile Şi'nin görüşmesinde karşılıklı gümrük vergileri, teknoloji ihracatına yönelik kısıtlamalar ve ticaret mutabakatının uygulanması öne çıkan ekonomik başlıklar arasında bulunuyor.
Üçlü toplantıda ise İran ve Ukrayna savaşları ile nükleer silahların kontrolü gibi güvenlik konularının gündeme gelmesi bekleniyor. Ancak bu başlıklarda uzlaşma sağlanacağına ilişkin bir açıklama bulunmuyor.
Piyasalar somut ticaret kararlarını bekliyor
APEC Zirvesi'ndeki serbest ticaret çağrıları, küresel şirketler açısından önem taşırken yatırımcıların asıl dikkatini liderlerin açıklayacağı somut kararlar çekiyor.
ABD ile Çin arasındaki gümrük vergilerinde olası indirimler, karşılıklı ticaret hacmi ve tedarik zincirleri üzerinde etkili olabilir. İleri teknoloji ihracatına ilişkin sınırlamaların gevşetilmesi veya daha da sertleştirilmesi ise yarı iletken üreticileri ve veri merkezi yatırımlarının geleceğini doğrudan ilgilendiriyor.
Bu nedenle 19 Kasım'daki görüşmelerde yalnızca diplomatik açıklamalar değil, ticaret kısıtlamalarına ilişkin uygulanabilir kararlar alınıp alınmayacağı izlenecek.
ABD çin
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.