18 Kasım 2026, Çarşamba · 10:43 Piyasalar Açık
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

Ozan Diren: Türkiye yeşil ve dijital dönüşümde kritik eşikte

Ozan Diren: Türkiye yeşil ve dijital dönüşümde kritik eşikte

"Sürdürülebilirlik artık rekabetçiliğin bir parçası" Ortak bir anlayış dönüşümü hızlandırır KOBİ'ler için dönüşümün ilk adımı sanıldığı kadar pahalı olmayabilir Tarımda iklim krizine karşı 10-15 yıllık politika gerekiyor Çin'in avantajı yeni teknolojileri sanayide hızla uygulayabilmesi Made in Europe: Türkiye için kritik diplomasi sınavı

COP31 kapsamında Antalya’da bir araya geldiğimiz TÜSİAD Başkanı Ozan Diren, Türkiye ekonomisinin yeşil ve dijital dönüşümde kritik bir eşikte olduğunu söylüyor. Avrupa Birliği’nin değişen sanayi politikalarından Çin’in teknoloji hamlesine, KOBİ’lerin finansman ihtiyacından tarımda iklim risklerine kadar geniş bir gündemi değerlendiren Diren’e göre Türkiye’nin en büyük sorunu teknolojiyi yakalayamamak değil, harekete geçmekte gecikmek.

İklim değişikliği artık iş dünyasının gündeminde ayrı bir başlık değil. Üretimin maliyetini, ihracatın geleceğini, finansmana erişimi, tedarik zincirlerini ve ülkelerin rekabet gücünü doğrudan belirleyen ekonomik bir gerçeklik. Antalya'da düzenlenen COP31'de bu dönüşümün en önemli tartışma alanlarından biri.

Zirvenin Finans ve Ticaret Günü kapsamında görüştüğümüz TÜSİAD Başkanı Ozan Diren, iklim mücadelesinin geldiği noktayı oldukça net bir ifadeyle özetliyor: "Artık ne yapılması gerektiğini tartışmaktan uygulamaya geçmek gerekiyor."

Diren'e göre sürdürülebilirliği çevresel sorumluluk çerçevesine sıkıştırmak, dönüşümün ekonomik potansiyelini gözden kaçırmak anlamına geliyor. Çünkü temiz enerji yatırımları bir ülkenin ödemeler dengesini iyileştirebilirken, şirketlerin enerji maliyetlerini düşürerek rekabet gücünü artırabiliyor. Yeni teknolojiler verimlilik sağlıyor, finans sektörü ise uzun vadeli iklim yatırımlarını değerlendirmek için yeni yöntemler geliştiriyor.

Diren, "31'inci COP'tayız. Bugüne kadar bu konularda fikir üretmeye çalıştık. Ama harekete geçmeden bir şey olmayacak" sözleriyle COP31'in uygulama odaklı yaklaşımının önemine dikkat çekiyor.

"Sürdürülebilirlik artık rekabetçiliğin bir parçası"

TÜSİAD'ın sürdürülebilirlik gündeminin yeni olmadığını hatırlatan Diren'e göre şirketlerin çevresel etkilerini azaltması ile ekonomik performanslarını güçlendirmesi birbirini destekleyen hedefler. Özellikle enerji alanındaki dönüşüm, hem Türkiye'nin ithal enerji bağımlılığını azaltma hem de sanayinin maliyet yapısını iyileştirme potansiyeline sahip. Diren, bu noktada finans sektörünün yaklaşımındaki değişimi de önemli buluyor. İklim yatırımlarının uzun vadeli niteliği, geleneksel kredi değerlendirme modellerinin ötesine geçen bir finansman anlayışı gerektiriyor.

Ortak bir anlayış dönüşümü hızlandırır

"Finans sektörünün bu konuları finanse etmek için yeni bir dil aradığını gördüm" diyen Diren, teknoloji geliştiren şirketler, yatırımcılar ve finans kuruluşları arasında ortak bir anlayış oluşmasının dönüşümü hızlandırabileceğini düşünüyor, ancak farkındalığın tek başına yeterli olmadığına dikkat çekiyor. Tüketicilerin çevresel konulara önem vermelerine rağmen bunun için her zaman daha fazla ödeme yapmaya hazır olmadıklarını belirten Diren'e göre dönüşümü hızlandırmanın yolu, çevresel faydayı ekonomik faydayla birlikte ortaya koyabilmekten geçiyor.

KOBİ'ler için dönüşümün ilk adımı sanıldığı kadar pahalı olmayabilir

Türkiye'nin yeşil dönüşümünde en kritik halkalardan biri KOBİ'ler. Büyük şirketler uluslararası tedarik zincirleri ve Avrupa Birliği ile uzun yıllara dayanan ilişkileri sayesinde yeni düzenlemelere daha hazırlıklı. "Türkiye'nin istihdamı ve ihracatında önemli paya sahip KOBİ'lerin tamamı için aynı değerlendirmeyi yapmak mümkün değil" diyen Ozan Diren, TÜSİAD üyelerinin önemli bölümünün dönüşüm konusunda ciddi mesafe kaydettiğini söylüyor. Buna karşılık dönüşümün bütün KOBİ ekosistemine yayılması gerekiyor.

Büyük şirketlerin deneyimlerinin ve iyi uygulamalarının daha geniş bir işletme kitlesine aktarılmasını öncelikli gördüğünü belirten Diren, COP31'de uluslararası finans kuruluşları ve ticari bankaların ortaya koyduğu yaklaşımın da umut verici olduğunu ifade ederek uluslararası kaynakların Türkiye'ye ve özellikle KOBİ'lere aktarılması konusunda finans sektöründe güçlü bir istek gördüğünü söylüyor. Diren'in önemli bir uyarısı da var: "Sanayimizi dönüştürmemiz lazım. Yeşil dönüşüm bunun çok önemli bir parçası."

Tarımda iklim krizine karşı 10-15 yıllık politika gerekiyor

Röportajımızın son bölümünde iklim krizinin Türkiye ekonomisi üzerindeki en somut etkilerinden biri olan tarımı konuştuk.

Artan sıcaklıklar, değişen yağış rejimleri ve su kaynakları üzerindeki baskı, tarımsal üretimin geleceğini yeniden şekillendiriyor. Diren'e göre Türkiye'nin tarım politikalarında öncelikle toprak ve su kaynaklarını esas alan bir planlama anlayışına ihtiyacı var. Havza bazlı üretim modelinin önemini vurgulayan Diren, hangi ürünün hangi bölgede yetiştirileceğinin toprağın özellikleri ve su varlığına göre belirlenmesi gerektiğini söylüyor.

Diren, tarımsal üretim ile tarıma dayalı sanayinin birlikte planlanmasını, üreticilerin örgütlenmesini ve sözleşmeli tarımın geliştirilmesini öneriyor.

Diren'e göre tarım politikalarının bilimsel verilere dayanması, kamu liderliğinde şekillenmesi ve özel sektör ile çiftçi temsilcilerinin katılımıyla uzun vadeli bir yapıya kavuşması gerekiyor.

Çin'in avantajı yeni teknolojileri sanayide hızla uygulayabilmesi

TÜSİAD heyetinin COP31 öncesinde gerçekleştirdiği Çin ziyareti de Diren'in değerlendirmelerinde önemli bir yer tutuyor. 30 kişilik bir heyetle Çin'deki muadil kuruluşların yanı sıra teknoloji ve yapay zeka alanında önde gelen şirketleri ziyaret ettiklerini anlatan Diren, özellikle robotik, yapay zeka, otomasyon ve temiz teknolojilerin üretim süreçlerine entegrasyonundan etkilendiğini söylüyor. Çin'in avantajını yeni teknolojiler geliştirmesinden çok, bunları gündelik yaşamda ve sanayide hızla uygulayabilmesinde görüyor. Türkiye açısından çıkarılması gereken ders ise somut. Diren'e göre yapay zeka yarışında ilk hedef mutlaka kendi büyük dil modelini geliştirmek olmamalı. Öncelikle mevcut teknolojilerin şirketlerin üretim, yönetim ve karar alma süreçlerine entegre edilmesi gerekiyor.

"Treni kaçırmadığımızı ama harekete de geçmediğimizi gördüm" diyen Diren, şirketlerin yapay zekayı kullanarak verimliliklerini artırabileceklerini, bu sayede yeni teknoloji yatırımları için de kaynak yaratabileceklerini ifade ediyor. Bu noktada yeşil ve dijital dönüşümün birbirinden ayrı düşünülmemesi gerektiğini vurgulayan Diren, "Her iki alanda da başarının belirleyicisi, teknolojinin varlığından çok onu kullanabilme kapasitesi" diyor.

Made in Europe: Türkiye için kritik diplomasi sınavı

Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ekonomik ilişkinin sıradan bir ithalat-ihracat ilişkisinin çok ötesine geçtiğini vurgulayan Diren, 2025 yılında iki taraf arasındaki mal ticareti hacminin yaklaşık 232 milyar dolara ulaştığını, aynı yıl AB'den Türkiye'ye 6,4 milyar dolar, Türkiye'den AB'ye ise 4 milyar dolar doğrudan yatırım gerçekleştirildiğini hatırlatıyor. Diren şöyle diyor: "Otuz yıllık Gümrük Birliği ilişkisi sayesinde Türkiye ve Avrupa sanayileri ortak üretim ve tedarik zincirleri oluşturmuş durumda. Bir ürünün farklı üretim aşamaları iki coğrafya arasında gerçekleşebiliyor. Bu nedenle AB'nin yeni sanayi politikalarında Türkiye'nin mevcut entegrasyonu dikkate alınmadan üçüncü ülke gibi değerlendirilmesi ciddi bir risk yaratıyor. Özellikle AB'nin sanayi rekabetçiliğini güçlendirmeyi ve karbonsuzlaşmayı hızlandırmayı hedefleyen Sanayi Hızlandırıcı Yasa Tasarısı ve daha geniş çerçevedeki 'Made in EU' yaklaşımı, Türkiye açısından kritik önem taşıyor."

Diren, AB'nin küresel rekabet karşısında kendi sanayisini güçlendirmek amacıyla geliştirdiği korumacı mekanizmaların Türkiye'yi olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Türkiye'nin bu düzenlemelerde yer alması için Ticaret Bakanlığı, TÜSİAD ve diğer iş dünyası kuruluşlarının yoğun diplomasi yürüttüğünü belirten Diren, Avrupa Komisyonu'nun yasa teklifinde Gümrük Birliği ortaklarını belirli koşullarla kapsayan bir yaklaşım benimsemesini olumlu değerlendiriyor. Ancak Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi nezdinde yasama sürecinin henüz tamamlanmadığını hatırlatıyor. Avrupa iş dünyasının çatı kuruluşu BusinessEurope'un Gümrük Birliği ortaklarının, karşılıklılık temelinde, IAA'nın ilgili menşe ve kamu alımları hükümlerinde AB ile eşdeğer muamele görmesini savunmasını önemli bir gelişme olarak görüyor.

İlgili Haberler
Makroekonomi HGS'de yeni dönem! Bakan Uraloğlu'ndan ihlalli geçiş ve ceza açıklaması CNN Türk Ekonomi · az önce Makroekonomi ALTIN NEDEN DÜŞÜYOR? 18 Kasım ons altın, gram, çeyrek, cumhuriyet ne kadar? İslam Memiş kritik seviyeyi açıkladı! Kapalıçarşı altın fiyatları son dakika CNN Türk Ekonomi · az önce Makroekonomi Altında dengeler değişti | Uzman isim açıkladı: 3800 doların altı neden kritik? CNN Türk Ekonomi · az önce Makroekonomi Kurallar değişti! Yabancılara ikamet izninde yeni dönem CNN Türk Ekonomi · az önce Makroekonomi Dünya Bankası'ndan COP31'de 6,9 milyar dolarlık yatırım hamlesi CNN Türk Ekonomi · az önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.