19 Kasım 2026, Perşembe · 00:55 Piyasalar Kapalı
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

Değer zincirinde yeşil dönüşüm sınavı başlıyor

Küresel ticarette çevresel ve sosyal etkilerin üçte ikisi tedarik zincirlerinden kaynaklanırken, Türk şirketlerinin kendi operasyonlarında yüzde 70’e ulaşan çevre politikası uygulaması tedarikçilerde yüzde 36’ya kadar ge…

Değer zincirinde yeşil dönüşüm sınavı başlıyor

Küresel ticarette çevresel ve sosyal etkilerin üçte ikisi tedarik zincirlerinden kaynaklanırken, Türk şirketlerinin kendi operasyonlarında yüzde 70’e ulaşan çevre politikası uygulaması tedarikçilerde yüzde 36’ya kadar geriliyor. UN Global Compact Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Güliz Öztürk, değer zincirindeki bu makası kapatacak yeni yol haritasını anlattı.

Başak Nur Gökçam 19 Kasım 2026 00:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Küresel ticaretin kural­ları, artık yalnızca fi­yat, kalite ve teslimat hızıyla değil, üretim süreçle­rinin doğaya ve insana bırak­tığı izlerle yeniden yazılıyor. Uluslararası araştırmalar, şirketlerin çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) etkileri­nin yaklaşık üçte ikisinin te­darikçilerle bağlantılı oldu­ğunu, Kapsam 3 olarak adlan­dırılan dolaylı emisyonların ise toplam karbon ayak izinin yüzde 70 ila yüzde 90’ını oluş­turabildiğini ortaya koyuyor. Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması gibi düzenle­melerin ihracatçı üzerindeki baskısını artırdığı bu dönem­de, büyük şirketlerin kendi fabrikalarında sağladığı yeşil dönüşüm tek başına yeterli olmuyor.

Türkiye’den 250 şirketin verilerinin incelendiği 2025 İlerleme Bildirimi Analizi de bu yapısal makası net bi­çimde gösteriyor. Şirketlerin kendi operasyonlarında çev­re politikası uygulama ora­nı yüzde 70 seviyesindeyken, tedarikçileri kapsama ora­nı iklim değişikliğinde yüzde 41’e, enerji, kaynak kullanımı ve atık yönetiminde ise yüz­de 36’ya düşüyor. Özellikle fi­nansman, veri olgunluğu ve uzman insan kaynağı kısıtla­rıyla boğuşan KOBİ’lerin bu dönüşüme entegre edilmesi, Türk sanayisinin küresel te­darik zincirlerinden dışlan­maması adına hayati önem taşıyor. UN Global Compact Türkiye Yönetim Kurulu Baş­kanı Güliz Öztürk, MEXT iş birliği ve Türkiye İş Banka­sı desteğiyle hayata geçirilen Sürdürülebilir Tedarik Zin­ciri Programı’nın bu tabloyu nasıl değiştireceğini anlattı.

Dönüşümün kalıcılığı şirket ekosistemine yayılmasına bağlı

Türk iş dünyasının ken­di operasyonlarındaki dönü­şüm ile değer zincirini dönüş­türme dengesinde bulundu­ğu noktayı değerlendiren UN Global Compact Türkiye Yö­netim Kurulu Başkanı Güliz Öztürk, “Türkiye iş dünyası­nın sürdürülebilirlik alanında önemli bir ilerleme kaydetti­ğini görüyoruz. Şirketlerimiz politika geliştirme, hedef be­lirleme ve raporlama konula­rında güçlü bir temel oluştur­du. Ancak bu ilerlemenin te­darik zincirlerine aynı ölçüde yansıdığını söylemek henüz mümkün değil” dedi. Büyük şirketlerin tedarikçilerinden standartları karşılamalarını beklemesinin önemine deği­nen Öztürk, “Ancak özellikle KOBİ’lerin finansman, veri ve uzman insan kaynağı kısıtla­rını da dikkate almamız gere­kiyor. Tedarikçi ilişkilerinin denetim ve performans de­ğerlendirmesinin ötesine ge­çerek bilgi paylaşımını, teknik desteği ve kapasite gelişimi­ni kapsaması gerektiğine ina­nıyoruz” ifadelerini kullandı. Bu gelişimin değer zincirleri­ne taşınamamasının operas­yonel ve ticari riskler yarata­bildiğine dikkat çeken Öztürk, “Türkiye’de sürdürülebilirlik dönüşümünün kalıcılığı, bu gelişimin daha geniş bir şir­ket ekosistemine yayılmasına bağlı” diye konuştu.

Sınırlı kaynaklı KOBİ’lere erişilebilir yol haritası

Tedarik zinciri sürdürü­lebilirliğinin yalnızca kar­bon emisyonları üzerinden değerlendirilmesinin yanıl­tıcı olabildiğini vurgulayan Güliz Öztürk, üretim koşul­ları, insan hakları, iş sağlı­ğı ve güvenliği, kaynakların sorumlu kullanımı ve iş eti­ğinin önemine işaret ederek dönüşümü ÇSY boyutlarıyla birlikte ele aldıklarını belirt­ti. Analizlerin Türkiye’deki KOBİ’lerin birçok gösterge­de Avrupa ve dünya ortala­malarının gerisinde kaldığı­nı ortaya koyduğunu aktaran Öztürk, MEXT iş birliği ve Türkiye İş Bankası’nın des­teğiyle geliştirilen programa ilişkin şu bilgileri paylaştı: “Sürdürülebilir Tedarik Zin­ciri Programı’nda tedarikçi­ler dijital öz değerlendirmey­le mevcut durumlarını ana­liz edecek ve kendilerine özel skor kartlarıyla gelişim alan­larını görebilecek. Çevrim içi eğitimler ve uzman oturum­larıyla bilgi ve yetkinlikleri­ni artırabilecekler. İleri aşa­mada ise katılımcı şirketle­rin tercihleri doğrultusunda belirlenen tedarikçiler için ihtiyaç analizi, eylem planı ve proje geliştirme çalışma­ları öngörüyoruz. Amacımız, özellikle sınırlı kaynaklarla faaliyet gösteren KOBİ’lere nereden başlayabilecekleri­ni gösteren, gelişim çalışma­larını daha erişilebilir ve yö­netilebilir hale getiren bir yol haritası sunmak.”

Çok katmanlı tedarik zin­cirlerinde ÇSY risklerinin değerlendirilmesi için karşı­laştırılabilir verilere ihtiyaç duyulduğunu belirten Öz­türk, programın dijital öz de­ğerlendirme aracının stan­dart bir soru setiyle bu ihti­yaca yanıt vereceğini ifade etti. Katılımcı şirketlerin te­darikçi skor kartları üzerin­den risk haritalaması yapa­bileceğini aktaran Güliz Öz­türk, “Çevresel, sosyal ve yönetişim alt alanlarına iliş­kin ısı haritaları, hangi teda­rikçilerde hangi konuların öncelikli olduğunu görme­lerini sağlayacak. Bu sonuç­ların tedarikçilerle iletişimi, kapasite geliştirme çalışma­larını ve ortak projeleri yön­lendirmesini hedefliyoruz. Öz değerlendirme bağımsız denetimin yerini tutmuyor; ancak şirketlerin tedarik zin­cirlerindeki riskleri daha sis­tematik değerlendirmelerine ve iyileştirmeleri takip etme­lerine önemli bir başlangıç sunuyor” dedi.

Erken harekete geçen rekabette öne geçecek

Avrupa Yeşil Mutabaka­tı ve Sınırda Karbon Düzen­leme Mekanizması’nın ulus­lararası ticaretin koşulla­rını değiştirdiğini söyleyen Öztürk, doğrudan düzenle­me kapsamına girmeyen iş­letmelerin dahi müşterile­rinin veri, izlenebilirlik ve sorumlu üretim beklentile­riyle karşılaştığını vurgula­dı. Programla tedarikçilerin bu beklentileri anlamalarını ve uyum kapasitelerini ge­liştirmelerini destekledik­lerini belirten Güliz Öztürk, “Bu çalışmaların kaynak ve­rimliliğine, risk yönetimine ve iş süreçlerinin iyileştiril­mesine de katkı sağlamasını bekliyoruz. Sürdürülebilirlik alanında erken harekete ge­çen şirketlerin uluslararası rekabette daha hazırlıklı ola­cağına inanıyoruz” diye ko­nuştu.

Başarının kriteri sahadaki ölçülebilir iyileşmeler olacak

Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Programı’nda başarının yalnızca katılımcı sayılarıyla ölçülmeyeceğini belirten UN Global Compact Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Güliz Öztürk, öz değerlendirmeyi tamamlayan tedarikçi sayısı ile eğitimlere katılım oranlarının yanı sıra edinilen bilgilerin faaliyetlere aktarılma düzeyinin izleneceğini söyledi. Deneyim paylaşımı atölyeleriyle şirketlerin beklentilerinin sahadaki ihtiyaçlarla buluşturulacağını ifade eden Öztürk, “İleri aşamada öz değerlendirme ve ihtiyaç analizi sonuçlarının gerçekçi, uygulanabilir eylem planlarına dönüşmesine odaklanacağız. Uzun vadede bu planların iş süreçlerinde yarattığı ölçülebilir iyileşmeleri takip etmek, programın başarısını değerlendirmemizde belirleyici olacak” dedi.

2027’de kapsamlı ihtiyaç analizi ve ortak projeler devreye girecek

3 Kasım 2026 başvuru tarihinin ardından programın uzun vadeli bir gelişim süreci olarak kurgulandığını aktaran Güliz Öztürk, ilk dönemdeki öz değerlendirme ve eğitim çalışmalarının ardından 2027’de devam edecek eğitim ve deneyim paylaşımı faaliyetleriyle bu temelin güçlendirileceğini açıkladı. İkinci aşamada seçilen tedarikçilerle daha kapsamlı ihtiyaç analizleri, eylem planları ve uygulanabilir proje çalışmaları yürütüleceğini belirten Öztürk, küresel ağ deneyimlerini Türkiye uygulamasıyla buluşturacaklarını vurgulayarak, “Orta vadede daha fazla şirket ve tedarikçiye ulaşmayı, büyük şirketlerle KOBİ’ler arasındaki iş birliğini güçlendirmeyi önemsiyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

Kaynak: Dünya Gazetesi
İlgili Haberler
Borsa Deniz ulaşımına hava engeli: BUDO 12 seferini iptal etti Dünya Gazetesi · 31 dk önce Borsa KOBİ’lere 7 milyon liraya kadar faizsiz ‘dönüşüm kredisi’ Ekonomim · 38 dk önce Borsa Borsa manipülasyonu soruşturmasında 108 kişinin hesaplarının dondurulması istendi Ekonomim · 46 dk önce Borsa BUGÜN SATIŞTA! A101’E PHILIPS TAM OTOMATİK ESPRESSO MAKİNESİ GELDİ! (A101 19-25 KASIM) Ekonomim · 49 dk önce Borsa NYT: Trump, Vance'in İran savaşı açıklamalarından rahatsız Borsanın Gündemi · 52 dk önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.