20 Kasım 2026, Cuma · 08:46 Piyasalar Kapalı
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

Antalya’daki COP zirvesinde herkesin hesabı başkaydı

Antalya’daki COP zirvesinde herkesin hesabı başkaydı

Toplantıların fuar yönü de önem kazandı Hindistan, Küresel Güney’e kanaat önderliği yapmaya çalışıyor

Petrol üretmeyen kalkınmış ülkeler, haliyle fosil yakıtlardan tamamen çıkılmasını istiyor. Ama esas itibarıyla zaten hem gelişmekte olan hem gelişmiş ülkelerdeki nüfusun fosil yakıtlardan tamamen çıkılması gibi bir talebi yok. Kimse alışkanlıklarını değiştirmek veya cebinden daha fazla para harcamak istemiyor.

Sizler bu yazıyı okurken, Antalya’daki COP toplantıları muhtemelen sonuca ulaşmak üzere olacak. Türkiye’de geniş halk kitleleri tarafından COP bir tür fuar sanılıyor olabilir. Ama aslında iklim değişikliği meselesine odaklanan diplomatik bir konferans. COP’u Birleşmiş Milletler organize ediyor ve müzakerelerdeki kararlar oybirliğiyle alınıyor. Son anlamlı karar 2015 yılında Paris’te alınmış ve dünyanın sanayileşme öncesine göre 1,5 dereceden fazla ısınmasını önlemeye yönelik adımlar atılması kabul edilmişti. Ancak o zamandan beri gerekli tedbirler alınmadığı için bugün artık bu sınırın aşılacağı çoktan kesinleşti.

Toplantıların fuar yönü de önem kazandı

Diplomatik müzakerelerin pek bir yere gitmediği anlaşılınca, son senelerde COP Eylem Gündemi (Action Agenda) öne çıktı ve toplantıların fuar yönü de önem kazandı. Eylem gündemi, dönem başkanı olan ülkenin -mesela önümüzdeki sene ev sahipliğini Etiyopya yapacak- hem diğer ülkeleri hem de küresel kuruluşları rızaya dayalı olarak bir araya getirdiği somut eylemlerden oluşuyor. Bu sene gündemdeki başlıklar arasında Türkiye’nin en fazla önceliklendirdiğiyse elektrifikasyona dair 35-35 hedefiydi. Buna göre 2035 yılı itibarıyla enerji tüketiminin %35’inin elektrikle karşılanması amaçlanıyor.

Peki, müzakereler neden bir yere varmıyor? Müzakerelerin tarafları devletler. Ancak devletlerin menfaatleri birbirinden farklı ve dönemine göre bu menfaatlerin ne olduğuna dair görüşleri de değişiyor. Mesela ABD, Joe Biden döneminde dünyanın en büyük iklim teknolojisi desteklerini veriyordu. Öyle ki Avrupa’daki iklim teknolojisi şirketleri ABD’ye taşınmaya başlamıştı. Donald Trump ise göreve başlarken konuşmasında “drill baby drill (kaz yavrum kaz)” deyip, COP görüşmelerinden tamamen çekildi. Yani dünya ekonomisinin %25’i zaten masada yok! Öte yandan, ABD’nin en büyük ekonomisine sahip eyaleti Kaliforniya’nın valisi ve Demokrat Parti’nin bir sonraki potansiyel başkan adayı Gavin Newsom, Antalya’daki konferans salonundaydı.

Avrupa’nın iklim müzakereleri demokratik yollarla seçilmiş liderler tarafından değil de Brüksel’deki bürokratik oligarşi tarafından yürütüldüğü için görüşleri pek değişmiyor. Onlar da her daim çevreci. Malumunuz, Avrupa’nın en büyük iklim politikası aracıysa ticaret politikası; yani sınırda karbon vergisi. Brüksel, daha birçok konuda olduğu gibi, çevre konusunda da şirketleri sadece kendi faaliyetlerinden sorumlu tutmuyor. Ayrıca şirketlerin beraber iş yaptıkları şirket ve kişilerin faaliyetlerinden de mesul tutuyor. Karbon emisyonu söz konusu olunca buna “değer zinciri” deniyor. Mesela, bir Türk şirketi Avrupa’ya karbon vergisi öderse bu paranın bir kısmı Avrupa’daki üretim süreçlerinde karbon emisyonlarının azaltılması için kullanılacak. Verginin Türkiye’de ödenmesi durumunda ise bu kaynak genel bütçeye aktarılacak. Farklı ülkeler arasında karbon ölçüm sistemlerinin nasıl uyumlu hale getirileceğine ya da bir ülkede ödenen verginin diğerinden nasıl mahsup edilebileceğine dair kimsenin net bir fikri yok. O nedenle hiçbir şirket önünü göremiyor. Oysa bir konuya yatırım yapabilmek için önünüzü görebilmeniz gerekir.

Hindistan, Küresel Güney’e kanaat önderliği yapmaya çalışıyor

Başka menfaatler de var: Örneğin, Hindistan, Avrupalılara “Dünyayı şimdiye kadar siz kirletip zengin oldunuz, bugün bize kirletmeyin ve fakir kalın diyorsunuz!” diye tepki gösteriyor. Bu söylemle “Küresel Güney” denen birbirine benzemez birçok gelişmekte olan ülkeye kanaat önderliği yapmaya çalışıyor. Petrol üretmeyen kalkınmış ülkeler, haliyle fosil yakıtlardan tamamen çıkılmasını istiyor. Ama esas itibarıyla zaten hem gelişmekte olan hem gelişmiş ülkelerdeki nüfusun fosil yakıtlardan tamamen çıkılması gibi bir talebi yok. Kimse alışkanlıklarını değiştirmek veya cebinden daha fazla para harcamak istemiyor. Zaten Avrupa’nın yaşlanan nüfusunun önemli bir bölümü, iklim değişikliğinin feci sonuçlarını görmeye ömürlerinin vefa etmeyeceğinin de farkında. O yüzden de son yıllarda Avrupa’da temiz enerjiye geçiş, “enerji güvenliği” kavramı üzerinden pazarlanmaya başlandı. Ancak birkaç sene önce Fransa’da Macron’un akaryakıt vergisine tepki gösteren sarı yeleklileri unutmamalı. Bu kitlenin muhtemelen önümüzdeki sene yapılacak seçimlerde aşırı sağ lider Le Pen’i iktidara taşıma olasılığı var. Sonrasında Avrupa’nın iklim konusundaki görüşlerinin akıbetini göreceğiz.

Demek ki aslında fosil yakıtlardan çıkış gibi fantastik hedefler yerine, enerji verimliliğini artıracak, dengeli büyümeyi sağlayacak tedbirler alınmalı. Türkiye’nin elektrifikasyon gündemi bu nedenle yerinde oldu. Mazotlu yerine elektrikli araba kullanırsanız elektrik fosil yakıttan üretilmiş dahi olsa elektrik motoru daha verimli olduğundan karbon emisyonunuz düşüyor. Ayrıca elektrifikasyon konusunda fırsatlardan faydalanabilecek birçok müteahhidimiz ve elektrik ekipmanları üreten fabrikalarımız var.

Türkiye bu sene COP’ta iş dünyasına özel bir yer ayırdı. TOBB liderliğinde şimdiye kadarki COP’larda yapılan en büyük iş dünyası etkileşimi gerçekleştirildi (copbusiness.org). 1992’de imzalanan sera gazlarının azaltılmasına dair Rio Anlaşması’nın başarısının sırrı, her standardın ve o standarda ulaşmak için takip edilecek yolun özel sektörün katılımıyla belirlenmesiydi. Son yıllarda iklim diplomasisindeki duraklamanın sebebini benzer etkileşimlerin yokluğunda aramak lazım. Umarım önümüzdeki yıllarda Türkiye’nin attığı bu adımın devamı gelir.

Not: Ekonomi Gazetesi'nin 4. yılını kutlarım. Bir ülkede iş yapabilmek için çevrenizde olup bitenler hakkında bilgi ve fikir sahibi olmak lazım. Gazetemiz Türkiye’de güvenilirliği en yüksek yayınlardan biri olarak bu konuda önemli bir yere sahip. Gazetemize iyi bakalım. Gazetemize uzun ömürler diliyorum!

İlgili Haberler
Makroekonomi ALTIN FİYATLARI GÜNCEL SON DAKİKA | 20 Kasım gram altın, çeyrek altın, ons altın ne kadar? Altın fiyatları kritik seviyenin altında! CNN Türk Ekonomi · az önce Makroekonomi Anthropic'in hisseleri Nasdaq'taki ilk işlem gününü yükselişle kapattı Yeni Şafak Ekonomi · 17 dk önce Makroekonomi Halka arz servet dağıttı: 5 bin çalışan bir gecede milyoner oldu CNBC-e · 18 dk önce Makroekonomi Motorine 6,50 TL indirim geldi: İşte 20 Kasım güncel benzin motorin ve LPG fiyatları Yeni Şafak Ekonomi · 19 dk önce Makroekonomi AKARYAKITA DEV İNDİRİM 20 KASIM | Benzin, motorin ve LPG ne kadar oldu? İstanbul, İzmir, Ankara akaryakıt fiyatları... Yeni Asır Ekonomi · 21 dk önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.