MHP’den iktidar ittifakı içinde muhalefet hamlesi: Yağmur Stratejisi Kurultay davasında mahkûmiyet: CHP’de 2028 hesapları değişebilir Fon soruşturması derinleşiyor: Kavcıoğlu için inceleme Şimşek’ten New York hamlesi: Gözler MSCI görüşmesinde Petrol yeniden akıyor, Irak'ta gerilim büyüyor Ankara’nın Suriye gündeminde yeni başlık: Ekonomik iş birliği
Avrupa Birliği, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu beş ülkeden yapılan soğuk haddelenmiş yassı çelik ithalatına kesin anti-damping vergisi getirdi. Türkiye’ye uygulanacak vergi oranları yüzde 3 ile yüzde 7,8 arasında değişirken, Japonya’ya yüzde 27,9, Tayvan’a yüzde 20,7-27, Vietnam’a yüzde 16, Hindistan’a ise yüzde 9,5 vergi uygulanacak. Türk üreticilerin itirazları üzerine ağustos ayında açıklanan taslak oranlar yaklaşık iki puan düşürüldü. AB’nin 23,2 milyar euroluk çelik pazarında Türkiye’nin payı yalnızca yüzde 1. Beş ülkenin toplam payı da yüzde 5 düzeyinde. Dolayısıyla kararın AB pazarının genel dengelerini değiştirmesi beklenmiyor. Ancak Japonya ve Tayvan’a getirilen yüksek vergiler, bu ülkelerin rekabet gücünü ciddi biçimde zayıflatabilir. Kuzey Avrupa’da çelik fiyatlarının son bir yılda yüzde 29 artması da Türk ihracatçıların önünü açabilir.
Asıl risk yeni vergi yöntemi
Kararın Türkiye açısından asıl önemi, AB’nin ilk kez bu soruşturmada “özel piyasa durumu” tespiti yapması. Brüksel, devlet müdahalesinin Hindistan’da demir cevheri fiyatlarını, Çin’in kapasite fazlasının ise Tayvan’daki iç fiyatları bozduğunu savunuyor. Böylece yerel fiyatları dikkate almadan maliyet hesabı yapabiliyor. Bu yöntem, devlet desteğiyle ucuz hammadde veya enerji kullanan ülkeler için yeni soruşturmaların önünü açabilir. Türkiye bu kez düşük vergiyle kurtuldu. Ancak ihracatçılar açısından asıl gündem, temmuzda başlayan kota uygulaması ve karbon sınır vergisi olmaya devam ediyor.
MHP’den iktidar ittifakı içinde muhalefet hamlesi: Yağmur Stratejisi
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin açıkladığı “Yağmur Stratejisi”, Cumhur İttifakı içindeki siyasi dengeler açısından dikkat çekici mesajlar içeriyor. MHP, yeni yol haritasında özellikle yoksulluk, yolsuzluk, eğitim, istihdam ve orta sınıfın sorunlarını öne çıkararak, iktidar politikalarına yönelik eleştirilerini daha görünür hale getiriyor.
Strateji belgesinde devletin üç erki için kullanılan ifadeler de bu yaklaşımı yansıtıyor. Yürütme için “Destek var, ortaklık yok”, yasama için “Güçlü Meclis, içeriden denetim”, yargı için ise “Bağımsız ve güvenilir adalet” tanımlamaları yapılıyor.
Bahçeli, Cumhur İttifakı’nın ruhuna bağlı kalacaklarını belirtirken, devletin işleyişindeki aksaklıkların giderilmesi için MHP’nin Meclis’te birinci parti olması gerektiğini söyledi. Eğitim ve istihdam, yoksulluk, yolsuzluk, adalet, orta sınıf, basın ve sorumluluk ile Terörsüz Türkiye başlıklarında sıralanan sorunların seçimlere kadar çözülmesi çağrısında bulundu.
Ekonomik sorunlar üzerinden siyasi alan açıyor
MHP’nin özellikle yoksulluk, istihdam ve orta sınıfın durumuna vurgu yapması, ekonomik sıkıntıların seçmen üzerindeki etkisini dikkate aldığını gösteriyor. Parti, hükümetin ekonomi politikalarının doğrudan sorumluluğunu üstlenmeden, iktidar ittifakı içinde sorunları dile getiren ve çözüm talep eden bir pozisyon oluşturuyor.
İttifakın içinde, muhalefetin dilinde
Yağmur Stratejisi, MHP’nin Cumhur İttifakı’ndan kopmadan kendisine ayrı bir siyasi alan açma arayışı olarak değerlendirilebilir. Bahçeli’nin MHP’yi Meclis’te birinci parti yapma hedefi de bu arayışın seçim boyutunu ortaya koyuyor. MHP, böylece bir yandan ittifaka desteğini korurken diğer yandan ekonomik ve toplumsal sorunlar üzerinden iktidara yönelik eleştirel bir hat kuruyor. Seçimlere yaklaşırken bu tutumun, MHP’yi iktidar ittifakı içinde bir tür muhalefet odağına dönüştürüp dönüştürmeyeceği önem kazanacak.
Kurultay davasında mahkûmiyet: CHP’de 2028 hesapları değişebilir
CHP’nin 4-5 Kasım 2023’te düzenlenen 38’inci Olağan Kurultayı’nda delegelerin iradelerinin maddi menfaat karşılığında etkilendiği iddiasıyla açılan davada karar açıklandı. Ankara 26. Asliye Ceza Mahkemesi, aralarında tutuklu İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun da bulunduğu dokuz sanığa Seçim Kanunu’na muhalefet suçundan 2 yıl 1’er ay hapis cezası verdi. Mahkeme, sanıklar hakkında siyasi yasak kararı da aldı. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın da aralarında bulunduğu üç sanık ise beraat etti. Savcının mütalaası doğrultusunda verilen karar henüz kesinleşmedi. İstinaf sürecinin tamamlanması ve hükmün onanması gerekiyor. Cezaların kesinleşmesi halinde dokuz isim siyasi yasakla karşı karşıya kalacak. Bu durum, özellikle cumhurbaşkanlığı adaylığı tartışmalarında adı geçen İmamoğlu’nun siyasi geleceğini etkileyebilir. Öte yandan 2023 kurultayının iptaline ilişkin mutlak butlan davası da Yargıtay’da bekliyor. İptal kararı çıkması halinde Kemal Kılıçdaroğlu’nun yeniden CHP Genel Başkanlığına dönmesi gündeme gelebilecek. Aynı dosyada Cemil Tugay’ın beraat etmesi, buna karşılık dokuz isme mahkûmiyet verilmesi siyasi tartışmaları da beraberinde getirdi. Özgür Çelik, duruşmada kararın siyasi tercihlere göre şekillendiğini savunarak ikili hukuk uygulaması iddiasını gündeme taşıdı.
Kurultay davasındaki mahkûmiyetler ile mutlak butlan dosyasının birlikte değerlendirilmesi, CHP’nin yönetim yapısını ve muhalefetin seçim hazırlıklarını doğrudan etkileyebilecek bir süreci başlatıyor.
Fon soruşturması derinleşiyor: Kavcıoğlu için inceleme
Türkiye’de milyarlarca liralık yatırım fonu skandalına ilişkin soruşturma genişliyor. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, eski Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Başkanı Şahap Kavcıoğlu hakkında soruşturma izni verilmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığına başvurdu. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, talep üzerine ön inceleme yapılması amacıyla Bakanlık Teftiş Başkanlığını görevlendirdi. Soruşturma sürerken YENİ Parti İzmir Milletvekili Ümit Özlale, AK Parti Samsun Milletvekili Çiğdem Karaaslan’ın yakınlarının şirket ortaklıkları ve borsa işlemleriyle ilişkilerine dair iddiaları gündeme getirdi. Özlale, SPK, MASAK ve savcılığa inceleme çağrısı yaptı. Karaaslan ise iddiaları reddederek hukuki yollara başvuracağını açıkladı. Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, tasfiye kapsamındaki 119 fonda 444 bin 987 yatırımcıya toplam 161 milyar lira ödeme yapıldığını açıkladı. Toplam 456 bin yatırımcıdan 371 bin 21’inin sistemden tamamen çıktığını belirten Şimşek, ödemelerde kamu bütçesinden kaynak kullanılmadığını bildirdi. Kavcıoğlu hakkında soruşturma izni istenmesi, fon skandalında yalnızca işlemleri gerçekleştiren kişi ve şirketlerin değil, düzenleyici ve denetleyici kurumların sorumluluğunun da incelenebileceğini gösteriyor. Ön incelemenin kapsamı ve sonucunda atılacak adımlar önem taşıyor. Yatırımcılara yapılan ödemeler mağduriyetin giderilmesinde önemli bir aşama olsa da fonların nasıl bu noktaya geldiği ve denetim mekanizmalarının neden zamanında devreye girmediği soruları yanıt bekliyor. Özlale’nin açıklayacağı yeni dosyalar ve Kavcıoğlu hakkındaki inceleme, soruşturmanın siyasi boyutunu genişletebilir.
Şimşek’ten New York hamlesi: Gözler MSCI görüşmesinde
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye piyasalarına yönelik yabancı yatırımcı güvenini artırmak amacıyla aralık ayında New York’ta MSCI yönetimiyle görüşecek. Küresel yatırımcılarla da bir araya geleceğini açıklayan Şimşek, sermaye piyasalarının işleyişine yönelik kalıcı reform paketinin taslağının büyük ölçüde tamamlandığını bildirdi. Düzenlemenin aralık ayı ortasında netleşerek TBMM’ye sunulması planlanıyor. Küresel yatırım fonlarının portföy tercihlerinde etkili olan MSCI, ülkelerin sermaye piyasalarına ilişkin değerlendirmeleriyle uluslararası yatırım kararlarını da etkiliyor. Ankara, yapılacak görüşmelerde Türkiye piyasalarına yönelik endişeleri gidermeyi ve yatırımcıların güvenini yeniden kazanmayı hedefliyor.
Şimşek’in New York ziyareti, ekonomi yönetiminin yabancı sermayeyi çekmek için sermaye piyasalarında da düzenleme ihtiyacı gördüğünü ortaya koyuyor. Ancak yatırımcıların değerlendirmesinde belirleyici olacak unsur, reform paketinin açıklanması değil, nasıl uygulanacağı olacak. Piyasa şeffaflığı, öngörülebilir düzenlemeler ve etkin denetim, Türkiye’nin uluslararası yatırımcı nezdindeki güvenilirliği açısından belirleyici başlıklar olmaya devam edecek.
Petrol yeniden akıyor, Irak'ta gerilim büyüyor
Irak, 2014’ten bu yana kapalı olan Kerkük-Ceyhan petrol boru hattını yeniden devreye aldı. İlk aşamada günlük 120 bin varil petrol sevkiyatına başlanırken, miktarın zaman içinde 500 bin varile çıkarılması hedefl eniyor. Hürmüz Boğazı’nda savaş nedeniyle yaşanan aksaklıklar, Irak’ın alternatif ihracat güzergâhlarına yönelmesini hızlandırırken Türkiye üzerinden Akdeniz’e ulaşan hattın stratejik önemini yeniden artırdı. Ancak boru hattının açılması, Irak’ın enerji ihracatındaki sorunları tek başına çözmeye yetmiyor. Başbakan Ali Zeydi, petrol kaçakçılığı iddiaları üzerine İran destekli Ketaib Hizbullah ile karşı karşıya geldi. Örgütün kontrolündeki Cürf el-Sahar bölgesine güvenlik güçlerinin girmesi gündemde. Soruşturma kapsamında dokuz kamu görevlisinin görevden alınması ve örgütün olası bir müdahaleye silahla karşılık vereceğini açıklaması, Bağdat’ta yeni bir çatışma ihtimalini güçlendiriyor. Ülkedeki diğer gerilim hattı ise Kürdistan Bölgesi’nde. KDP ile KYB arasındaki anlaşmazlık derinleşirken, Süleymaniye’nin Erbil’den ayrı bir yönetim oluşturması yönündeki girişimler de siyasi bölünme riskini artırıyor. Ankara, Kerkük-Ceyhan hattını yalnızca petrol taşınan bir güzergâh olarak görmüyor. Türkiye, doğalgaz, elektrik, petrokimya ve rafineri yatırımlarını da kapsayan daha geniş bir enerji ortaklığı kurmayı hedefliyor. Ağustos ayında imzalanan geçici anlaşmanın ardından 2027’de daha kapsamlı ve uzun vadeli bir anlaşmaya ulaşılması amaçlanıyor. Ceyhan’ın bölgesel bir enerji ve ticaret merkezine dönüştürülmesi de bu planın parçası.
Irak’ın alternatif ihracat güzergâhlarına ihtiyaç duyması Türkiye’nin elini güçlendiriyor. Ancak Bağdat’ın silahlı gruplar üzerindeki sınırlı denetimi, İran’ın ülkedeki etkisi ve Erbil-Süleymaniye arasındaki siyasi çekişme, enerji iş birliğinin önündeki temel engeller. Ankara açısından asıl mesele, hattın yeniden açılmasını kalıcı bir ortaklığa dönüştürmek. Bunun yolu ise Irak’ta siyasi istikrarın ve merkezi yönetimin otoritesinin güçlenmesinden geçiyor.
Ankara’nın Suriye gündeminde yeni başlık: Ekonomik iş birliği
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Suriyeli mevkidaşları Esad Hasan Şeybani ve Murhaf Ebu Kasra ile bir araya geldi. Görüşmelerde İsrail’in Suriye’ye yönelik askeri operasyonları, bölgesel güvenlik ve Suriye’nin kuzeydoğusundaki silahlı güçlerin merkezi yönetime entegrasyonu ele alındı.
Fidan, İsrail’in istikrarsızlaştırıcı politikalarının Suriye sınırlarını aştığını, Gazze’deki saldırıların da bölgedeki gerilimi artırdığını söyledi. Türkiye, Suriye ve Irak’ta terör faaliyetlerinin sona erdirilmesini bölgesel istikrar açısından öncelikli hedef olarak ortaya koydu. Görüşmelerin gündeminde güvenliğin yanı sıra Suriye’nin ekonomik geleceği de bulunuyor. Türk sanayicilerinin Suriye sınırında üretim tesisleri kurmasını ve bu bölgenin uzun vadeli yatırımlara açılmasını öngören bir plan üzerinde durulduğu bildiriliyor. Basına yansıyan iddialara göre, sınır bölgesindeki bazı arazilerin Türk yatırımlarına 100 yıllığına kiralanması da öneriler arasında. Ancak söz konusu plan iki ülke yönetimi tarafından henüz doğrulanmadı.
Ankara’nın Suriye yaklaşımında güvenlik, yeniden inşa ve bölgesel ekonomik işbirliği giderek iç içe geçiyor. Türkiye, Esad sonrası dönemde oluşan siyasi ve askeri etkisini ekonomik yatırımlarla kalıcı hale getirmeyi hedefliyor. Bu stratejinin önündeki temel sınav ise Suriye’nin egemenlik hakları ile Türkiye’nin bölgesel nüfuz arayışını bağdaştırmak olacak.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.