21 Kasım 2026, Cumartesi · 23:48 Piyasalar Kapalı
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

İran'da başörtüsü zorunluluğuna karşı sessiz devrim büyüyor

İran'da 1979 İslam Devrimi'nin ardından yürürlüğe giren zorunlu başörtüsü uygulaması hukuken devam etse de Tahran sokaklarında dikkat çekici bir toplumsal değişim yaşanıyor. Kadınlar artık saçları açık şekilde alışveriş…

YAYINLAMA 21 Kasım 2026 17:02

GÜNCELLEME 21 Kasım 2026 17:06

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Takip Et

İran'da kadınların kamusal alandaki görünümü, yıllardır uygulanan zorunlu başörtüsü kurallarına rağmen önemli ölçüde değişiyor. Özellikle başkent Tahran'da saçları açık kadınların sokaklarda, alışveriş merkezlerinde, iş yerlerinde ve kafelerde daha görünür hale gelmesi, ülkedeki toplumsal dönüşümün en dikkat çekici göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

İran'da zorunlu başörtüsü yasaları halen yürürlükte olmasına rağmen kadınların önemli bir bölümü günlük yaşamlarında bu kurallara uymamayı tercih ediyor. Kadınlar kamusal alanlarda saçları açık şekilde dolaşıyor, sosyal etkinliklere katılıyor ve farklı kıyafet tercihlerini daha görünür biçimde sergiliyor. Bu değişim, yalnızca bireysel kıyafet tercihlerinden ibaret değil. Ülkede yıllardır süren zorunlu kıyafet uygulamalarına karşı gelişen toplumsal tepkinin günlük yaşama yansıması olarak öne çıkıyor.

Mahsa Amini'nin ölümü dönüm noktası oldu

İran'daki toplumsal değişimin önemli dönüm noktalarından biri, 2022 yılında Mahsa Amini'nin ahlak polisi gözetimindeyken hayatını kaybetmesi oldu. Başörtüsü kurallarına uymadığı gerekçesiyle gözaltına alınan Amini'nin ölümü, ülke genelinde büyük protestoların başlamasına neden oldu. Kadınların öncülük ettiği gösteriler kısa sürede İran'ın farklı şehirlerine yayıldı.

Eylemlerde kadınlar başörtülerini çıkararak yaktı, saçlarını kesti ve zorunlu kıyafet uygulamasına karşı sloganlar attı. Gösteriler, Kadın, Yaşam, Özgürlük hareketi adıyla uluslararası kamuoyunda da geniş yankı buldu. Ancak protestolar güvenlik güçlerinin sert müdahalesiyle karşılaştı. Çok sayıda kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi gözaltına alındı ve bazı protestocular idam edildi. Baskılara rağmen kadınların önemli bir bölümü başörtüsü konusunda geri adım atmadı. Protestoların ardından ortaya çıkan toplumsal tutum, zaman içerisinde Tahran'ın günlük yaşamına daha belirgin biçimde yansıdı.

Tahran sokaklarında başörtüsüz kadınlar daha görünür

Bugün Tahran'da yaşanan değişim, özellikle kamusal alanlarda kendisini gösteriyor. Kadınlar saçları açık şekilde sokaklarda yürüyebiliyor, alışveriş yapabiliyor, iş yerlerinde çalışabiliyor ve kafelerde arkadaşlarıyla buluşabiliyor. Kentteki bazı bölgelerde başörtüsüz kadınların günlük yaşamın olağan bir parçası haline geldiği belirtiliyor. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde de farklı kıyafetler tercih eden kadınların oluşturduğu gruplar dikkat çekiyor. Özellikle genç kadınlar arasında yaygınlaşan bu tutum, devletin kıyafet kuralları ile toplumun günlük tercihleri arasındaki mesafenin büyüdüğünü gösteriyor. Bununla birlikte ülkede başörtüsü zorunluluğunun tamamen kaldırıldığı bir durum söz konusu değil. Yasal düzenlemeler yürürlükte kalırken kadınlar halen gözetim, soruşturma ve cezalandırma riskiyle karşı karşıya bulunuyor.

Pezeşkiyan başörtüsü yasasını askıya aldı

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın 2025 yılında aldığı karar da ülkedeki sürecin önemli gelişmelerinden biri oldu. Önceki muhafazakâr yönetim döneminde hazırlanan Başörtüsü ve İffet Yasası'nın uygulanması askıya alındı. Söz konusu düzenleme, zorunlu kıyafet kurallarına uymayan kadınlara yönelik yaptırımların artırılmasını öngörüyordu. Ancak yasanın askıya alınması, zorunlu başörtüsü uygulamasının tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor. Ahlak polisi de resmen lağvedilmiş değil. Bununla birlikte Tahran'da ahlak polisi devriyelerinin önceki dönemlere kıyasla daha seyrek görüldüğü aktarılıyor. Bu durum, ülkede hukuki zorunluluk ile günlük hayattaki uygulama arasında belirgin bir farklılık ortaya çıkmasına neden oluyor.

İran yönetiminde de uygulamaya yönelik eleştiriler var

Ülkedeki tartışmalar yalnızca kadınlar ve protestocularla sınırlı kalmıyor. İran yönetimi içerisinde de zorunlu başörtüsü uygulamasının nasıl yürütülmesi gerektiğine ilişkin farklı görüşler bulunuyor. Devrim Muhafızları'nın eski mensuplarından ve İran devlet yayıncılığının eski başkanlarından Ezzatollah Zarghami, ahlak polisinin kullanılmasını yanlış bir yaklaşım olarak değerlendirdi. Buna karşılık yargı kanadından gelen açıklamalar, dini kıyafet kurallarının uygulanmasına yönelik baskının tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor. Yargı Başkanı Gholamhossein Mohseni-Ejei, eylül ayında dini kıyafet kurallarına uymayan kadınları eleştirirken daha sert ifadeler kullandı. Bu açıklamalar, İran yönetiminde kadınların kıyafet tercihleri konusunda ortak bir yaklaşım bulunmadığını ortaya koyuyor.

Zorunlu başörtüsüne karşı daha ağır cezalar gündemde

İran parlamentosundaki muhafazakâr milletvekilleri ise zorunlu başörtüsü uygulamasına karşı çıkan kadınlara yönelik yaptırımların artırılmasını istiyor. Gündeme getirilen öneriler arasında yüksek para cezaları, araçlara ve banka hesaplarına el konulması gibi yaptırımlar bulunuyor. Ayrıca kıyafet kurallarının uygulanmasında geleneksel polis devriyelerinin yerine yüz tanıma teknolojisinin kullanılması da tartışılan seçenekler arasında yer alıyor. Bu öneriler, kadınların günlük yaşamda daha özgür kıyafet tercihleri yapmaya başlamasına rağmen devletin denetim mekanizmalarını güçlendirme arayışının devam ettiğini gösteriyor.

Şarkıcıya verilen 74 kırbaç cezası tartışma yarattı

İran'da kadınların kıyafet tercihleri nedeniyle karşılaştığı hukuki yaptırımların devam ettiğini gösteren örneklerden biri de şarkıcı Parastoo Ahmadi'nin yaşadıkları oldu. Ahmadi, 2024 yılında saçları açık ve kolsuz bir elbiseyle canlı yayın gerçekleştirmesi nedeniyle gözaltına alındı. Şarkıcı hakkında kamu ahlakını ihlal etmek dahil çeşitli suçlamalar yöneltildi. İran mahkemesi, bu yıl Ahmadi'ye verilen 74 kırbaç cezasını onadı. Bu olay, ülkede kadınların kamusal alandaki kıyafet tercihlerinin halen ciddi hukuki sonuçlar doğurabildiğini gösteren gelişmeler arasında yer aldı.

İran toplumunda din ve siyaset tartışması büyüyor

İran'da yaşanan dönüşümün arka planında yalnızca kıyafet tercihleri değil, toplumun din ve siyaset ilişkisine yönelik yaklaşımındaki değişim de bulunuyor. 2023 yılında 15 binden fazla kişinin katıldığı gizli bir hükümet araştırmasında, katılımcıların yüzde 70'inden fazlası din ile siyasetin birbirinden ayrılması gerektiğini ifade etti. Aynı araştırmada katılımcıların yüzde 85'i son beş yıl içerisinde daha az dindar hale geldiğini belirtti. Bu sonuçlar, İran toplumunun önemli bir bölümünde dini kuralların devlet yönetimindeki rolüne ilişkin sorgulamaların arttığına işaret ediyor. Ancak araştırmanın gizli yürütülmüş olması ve katılımcıların görüşlerini hangi koşullarda açıkladığı gibi unsurlar, sonuçların değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken noktalar arasında bulunuyor.

Zorunlu başörtüsü uygulamasının geçmişi 1979'a uzanıyor

İran'da zorunlu başörtüsü uygulaması, 1979 İslam Devrimi'nin ardından Ayetullah Ruhullah Humeyni yönetiminde hayata geçirildi. Kadınlar ve 9 yaşından büyük kız çocukları için getirilen zorunluluk, devrimin ardından ülkenin sosyal ve hukuki yapısında önemli değişikliklere yol açtı. Uygulamaya karşı ilk büyük kadın protestoları ise Mart 1979'da düzenlendi. Böylece zorunlu başörtüsü, daha ilk döneminden itibaren ülkede toplumsal tartışmaların merkezinde yer aldı. Daha sonraki yıllarda kurulan ahlak polisi, kıyafet kurallarının denetlenmesinde önemli rol üstlendi. Özellikle 2005-2009 döneminde tutuklamaların arttığı bir denetim süreci yaşandı. Buna rağmen kadınların kıyafet kurallarını farklı yöntemlerle aşma çabaları kuşaklar boyunca devam etti.

Bugün Tahran'da gözlenen değişim, bu uzun süreli toplumsal mücadelenin yeni bir aşaması olarak değerlendiriliyor. İran'da zorunlu başörtüsü hukuken varlığını korurken kadınların günlük yaşamda sergilediği tutum, devletin uygulamak istediği kurallarla toplumun tercihleri arasındaki gerilimi daha görünür hale getiriyor.

Kaynak: Ekonomim
İlgili Haberler
Borsa DMM’den "eğitimde eşitsizlik derinleşiyor" iddialarına yanıt Dünya Gazetesi · 30 dk önce Borsa Altında düşüş ne kadar sürecek? UBS'den 2027 tahmini ve kritik destek seviyesi Ekonomim · 48 dk önce Borsa ABD’de kriz hazırlığı çılgınlığı: Acil durum ürünlerinin satışları 5 katına çıktı Finans Gündem (ing) · 55 dk önce Borsa Lavrov: En büyük zaferimiz Rus karşıtlığını yenmek olacak İşin Detayı Borsa · 57 dk önce Borsa Trump’tan İran mesajı: 'Kalıcı' anlaşma istiyor Dünya Gazetesi · 1 saat önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.