23 Kasım 2026, Pazartesi · 00:58 Piyasalar Kapalı
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

Küçük işletmelerin iklim masasında yolu uzun

Antalya’daki COP31 zirvesi, 2035 elektrifikasyon ve fosil yakıtlardan çıkış hedefleriyle kritik virajı dönerken, küresel tedarik zincirinin belkemiği KOBİ’ler resmi müzakere metinlerinde kendilerine müstakil bir yer açam…

Küçük işletmelerin iklim masasında yolu uzun

Antalya’daki COP31 zirvesi, 2035 elektrifikasyon ve fosil yakıtlardan çıkış hedefleriyle kritik virajı dönerken, küresel tedarik zincirinin belkemiği KOBİ’ler resmi müzakere metinlerinde kendilerine müstakil bir yer açamadı. Adil Geçiş tartışmaları gölgesinde kalan iş dünyası ise milyar dolarlık kredi paketleri ve yeni politika önerileriyle sahada kendi yolunu çiziyor.

Başak Nur Gökçam 23 Kasım 2026 00:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Antalya’da iki haftayı ge­ride bırakan BM İklim Değişikliği Çerçeve Söz­leşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), uzayan kapanış otu­rumları, sabaha kadar süren ko­ridor kulisleri ve kelime savaş­larıyla küresel iklim diploma­sisinin en çetin virajlarından birine sahne oldu. 92 bini aş­kın katılımcının akın ettiği Ma­vi Bölge’de delegasyonlar, fosil yakıtlardan uzaklaşma takvimi, 2035’e kadar yüzde 35 küresel elektrifikasyon hedefi ve geliş­mekte olan ülkelere aktarıla­cak iklim finansmanının hacmi üzerine kilitlenirken, yeşil dö­nüşümün sahadaki asıl uygula­yıcısı olan KOBİ’lerin masada­ki yeri tartışmaların gölgesin­de kaldı.

Süreci takip edenler şunu gördü ki, iklim zirvesinin dip­lomatik dili hâlâ devletler, bü­yük enerji tekelleri ve çok ta­raflı kalkınma fonları eksenin­de dönüyor. Türkiye’nin COP31 Başkanlığı döneminde ilk kez kurulan İş Forumu (Business Forum) aracılığıyla KOBİ’le­rin sesi müzakere salonlarının kapısına kadar getirilse de, 16, 19 ve 21-22 Kasım tarihlerinde yayımlanan Antalya Deklaras­yonu ve örtü karar taslakların­da KOBİ’lere özel, bağlayıcı ve müstakil bir karar maddesi yer almadı. Küçük ve orta ölçekli iş­letmeler, resmi metinlerde doğ­rudan bir özne olmaktan ziyade Adil Geçiş Mekanizması ve ik­lim-ticaret dengesi başlıkları­nın satır aralarında kendine yer bulabildi.

Taslak metinler yayınlandı

COP31’in en kritik diploma­tik çıktısı olan ve zirvenin siya­si iradesini yansıtan örtü karar taslakları, büyük ölçekli enerji dönüşümü ve uyum finansma­nı hedeflerine odaklandı. Mü­zakere sürecinde yayımlanan peş peşe taslak metinlerde kü­resel ölçekte enerji verimlili­ğinin artırılması, yenilenebilir enerji kapasitesinin katlanması ve 2035 elektrifikasyon vizyonu ana omurgayı oluşturdu. Ancak bu hedefleri üretim bantların­da, atölyelerde ve tedarik zin­cirlerinde hayata geçirecek mil­yonlarca KOBİ için resmi karar metninde ayrı bir finansman kotası, doğrudan hibe mekaniz­ması veya bağlayıcı bir takvim tanımlanmadı.

Müzakere kulislerinde ba­zı gelişmekte olan ülke grupla­rı, büyük ölçekli iklim fonları­na erişimde küçük işletmelerin bürokratik engellere takıldığı­nı sıkça gündeme getirdi. Buna rağmen gelişmiş ülkelerin fi­nansman yükümlülüklerini ge­nişletme konusundaki direnci, KOBİ’lere özel bir alt başlığın örtü karara girmesini engelledi. Böylece zirvenin ana karar met­ni, makro hedefleri belirleyen ancak bu hedeflerin tabana na­sıl yayılacağını ulusal politika­lara bırakan bir çerçevede kaldı.

Adil geçişte zorlu pazarlık

KOBİ’lerin resmi müzakere metinlerine en çok yaklaştığı alan, Adil Geçiş Mekanizması (Just Transition Mechanism - JTM) temas grubu görüşmeleri oldu. Bu masada özellikle Bre­zilya ve benzer düşünen geliş­mekte olan ülke blokları, yeşil dönüşümün sadece büyük sa­nayi gruplarını kapsayan bir sü­rece dönüşmemesi için yoğun mesai harcadı. Müzakerelerde kamu alımlarının düşük kar­bonlu yatırımlar için bir pazar yaratacak şekilde kurgulanma­sı ve KOBİ’lerin uygun maliyetli finansmana erişiminin kolay­laştırılması yönündeki ifadeler taslak metinlere taşındı.

Ancak kapanış genel kuruluna saatler kala bile bu başlık üzerin­deki kelime pazarlıkları tam an­lamıyla sonuçlanmadı. Gelişmiş ülke delegasyonlarının kamu alımları ve piyasa müdahaleleri­ne yönelik çekinceleri, KOBİ’le­ri doğrudan koruyan bağlayıcı ifadelerin metinde kalıcı olup ol­mayacağını belirsizliğe itti. KO­Bİ’leri ilgilendiren bir diğer kri­tik satır başı ise ticaret ve iklim gerilimi oldu. Başta Avrupa Bir­liği’nin Sınırda Karbon Düzen­leme Mekanizması (SKDM) ol­mak üzere tek taraflı ticaret ön­lemlerinin ihracatçı KOBİ’ler üzerinde yarattığı maliyet bas­kısı masaya yatırıldı. Taslak me­tinlerde bu önlemlerin uluslara­rası ticarette gizli kısıtlamalara dönüşmemesi ve iklim-ticaret diyaloglarının sürdürülmesi yö­nünde genel ifadeler yer alsa da, KOBİ’lere yönelik somut bir te­lafi veya muafiyet mekanizması karara bağlanmadı.

İş dünyasından dört talep

Resmi müzakere salonların­da devletler kelime pazarlığı ya­parken, Türk COP31 Başkanlı­ğı tarafından hayata geçirilen COP31 İş Forumu, özel sektö­rün ve KOBİ’lerin somut bek­lentilerini doğrudan masaya koydu. Forum bünyesinde faa­liyet gösteren Gelişmekte Olan Piyasalar ve KOBİ’ler Çalışma Grubu, müzakerelere girdi sağ­lamak amacıyla kapsamlı bir politika belgesi yayımladı. Bel­gede, küresel emisyonların ve istihdamın kritik bir bölümünü sırtlayan KOBİ’lerin, büyük çok uluslu şirketlerle aynı raporla­ma ve finansman kriterlerine tabi tutulmasının yeşil dönüşü­mü tıkadığı vurgulandı.

Çalışma grubunun politi­ka belgesinde dört temel talep öne çıktı: KOBİ’lerin kapasite ve veri kısıtları nedeniyle BM iklim sürecinde (COP) ayrı bir paydaş grubu olarak tanınma­sı, karmaşık sürdürülebilirlik raporlamaları yerine standart­laştırılmış ve basitleştirilmiş finansman kriterlerinin oluş­turulması, sınır ötesi karbon fi­yatlandırmasına uyum için tek­nik destek merkezleri kurulma­sı ve yerel bankalar aracılığıyla risk paylaşım mekanizmaları­nın genişletilmesi. Delegasyon­lara sunulan bu öneriler zirve boyunca geniş yankı bulsa da, taraflarca onaylanmış bağlayı­cı bir BM kararı statüsü kazan­madı ve tavsiye belgesi niteli­ğinde kaldı.

Kredi muslukları açıldı

Müzakere masasında KO­Bİ’lere yönelik bağlayıcı bir ka­rar çıkmaması, finans dünyası­nın sahadaki hamlelerini yavaş­latmadı. Aksine COP31 süreci, Türkiye’nin ve bölgenin yeşil dönüşüm finansmanında yeni kaynak paketlerinin açıklandı­ğı bir vitrine dönüştü. Hazine ve Maliye Bakanlığı, zirve takvimi içinde Asya Kalkınma Banka­sı (ADB), Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Dünya Bankası ve İslam Kalkınma Bankası ile yeşil ve dijital dönüşümün yanı sıra sanayi modernizasyonunu desteklemek üzere toplam 5,1 milyar dolarlık finansman an­laşmasına imza attı. Bu kayna­ğın önemli bir bölümünün kal­kınma ve ticari bankalar aracı­lığıyla reel sektöre ve KOBİ’lere aktarılması planlanıyor.

COP31 İş Forumu’nun KOBİ Reçetesi

Türk COP31 Başkanlığı bünyesindeki Gelişmekte Olan Piyasalar ve KOBİ’ler Çalışma Grubu tarafından yayımlanan politika belgesinde, küresel iklim mimarisine şu 4 yapısal öneri sunuldu. Bu öneriler şu şekilde:

* Ayrı statü tanınması: KOBİ’lerin veri ve insan kaynağı kısıtları gözetilerek BM iklim müzakerelerinde (COP) müstakil bir grup olarak tanımlanması.

* Basitleştirilmiş kriterler: Büyük şirketler için tasarlanan ağır ESG ve karbon raporlama standartları yerine KOBİ ölçeğine uygun, sadeleştirilmiş kredi kriterleri getirilmesi.

* Karbon uyumu desteği: Sınırda karbon düzenlemelerinden etkilenen ihracatçı KOBİ’lere yönelik teknik danışmanlık ve ölçüm desteklerinin kurumsallaştırılması.

* Karma finansman (Blended Finance): Uluslararası iklim fonlarının, yerel ticari bankaların kredi riskini paylaşacak garanti mekanizmalarıyla KOBİ’lere indirilmesi.

Kaynak: Dünya Gazetesi
İlgili Haberler
Borsa ABD Ulusal İstihbarat Direktörü: Trump'ın Putin'i "arkadaş" olarak nitelendirmesi uygun Ekonomim · 34 dk önce Borsa Asgari ücrete TGSD’den ikili zam formülü Ekonomim · 40 dk önce Borsa BYD’ye Avrupa’da Land Rover şoku: Ti7 modeline yasak geldi Finans Gündem (ing) · 41 dk önce Borsa Bakırda arz krizi fiyatları yükseltebilir: UBS hedefini açıkladı Borsanın Gündemi · 56 dk önce Borsa Fon krizi karşılıksız çekte 8 yılın rekorunu getirdi Ekonomim · 58 dk önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.