YAYINLAMA 23 Kasım 2026 01:39
GÜNCELLEME 23 Kasım 2026 01:46
VEYSEL AĞDAR
Bu sezon zeytin ve zeytinyağında rekor üretim beklentisi, bir dizi sorunu da beraberinde getirdi. Sofralık ve yağlık zeytinde geçen yıl yaklaşık 3 milyon ton seviyesinde gerçekleşen üretimin bu yıl 4 milyon tonun üzerine çıkması beklenirken, rekor rekolte üreticinin gelirine aynı ölçüde yansımadı. Üretimdeki bu artış piyasada arz fazlası oluştururken satış fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı yarattı. Üretici yüksek girdi ve işçilik maliyetleri nedeniyle satış fiyatlarının yükselmesini beklerken, sanayici ve ihracatçı ürün fazlasını değerlendirecek talep ve pazar arıyor. Sektör temsilcileri EKONOMİ’ye yaptıkları açıklamada iç tüketimin artırılması, ihracat pazarlarının yeniden kazanılması, markalı ürünlerin desteklenmesi ve üreticiye doğrudan gelir desteği sağlanması gerektiği konusunda birleştiler.
Bin ağacın maliyeti 1 milyonu aştı
Bursa'nın Orhangazi ilçesine bağlı Yeniköy'de yaklaşık 1.000 zeytin ağacı bulunan Murat Akdağ, üretim maliyetlerinin ulaştığı seviyenin küçük ve geleneksel üreticiyi zorladığını söyledi. Yıllık üretim giderlerinin 1 milyon 250 bin ila 1 milyon 350 bin liraya ulaştığını belirten Akdağ, kilogram başına zeytin maliyetinin 60-70 lira arasında değiştiğini, buna karşılık köyde yağlık zeytinin 25 liradan alıcı bulduğunu ifade etti. Üretim maliyetlerindeki artışta işçilik giderlerinin önemli yer tuttuğunu anlatan Akdağ, bir budama işçisinin günlük 2 bin 500 lira yevmiye aldığını ve günde ancak 8-9 ağacı budayabildiğini söyledi. Bin ağacın budanması için yaklaşık 270-300 bin lira harcadığını kaydeden Akdağ şöyle devam etti: “Dokuz tur ilaçlama ve bitki besleme giderleri de 301 bin liraya ulaştı. Hasat döneminde 7 kişilik bir ekip günde en fazla 2 ton zeytin toplayabiliyor. Günlük işçilik giderim 17-18 bin lira. 40 tonluk ürünün hasadı için yaklaşık 400 bin lira işçilik maliyetim oluştu.”
Sezon boyunca yaklaşık 100 bin liralık mazot harcadığını da ekleyen Akdağ, Marmarabirlik'in yağlık zeytin için açıkladığı kilogram başına 40 liralık alım fiyatının piyasada karşılık bulmadığını, piyasada fiyatın 25 liraya kadar gerilediğini belirtti.
Fabrika yağ sıkımı için kiloda 8 lira istiyor
Marmarabirlik'in alım kotasının da üreticinin elindeki ürünün tamamını değerlendirmesine imkân vermediğini söyleyen Akdağ, 40 tonluk ürününün büyük bölümünün yağlık zeytin olmasına rağmen kendisine Marmarabirlik’e en fazla 900 kilogram yağlık zeytin verebileceğinin bildirildiğini aktardı. Zeytini yağa dönüştürmenin de üreticiye ek maliyet getirdiğini kaydeden Akdağ, sıkım tesislerinin kilogram başına 7-8 lira ücret talep ettiğini, yaklaşık 30 ton yağlık zeytinin sıkımı için 240 bin lira ödemesi gerekeceğini söyledi. Akdağ, üreticinin emeğinin karşılığını alabilmesi için yağlık zeytin fiyatının en az 60 lira olması gerektiğini ifade etti.
“Depolama ve pazarlama öne çıkacak”
Rekor üretimin sektöre önemli bir fırsat sunduğunu ancak fiyat beklentilerinin karşılanamadığını söyleyen Manisa Akhisar Ticaret Borsası Başkanı Alper Alhat da üreticilere ürünlerini mümkün olduğunca depolayarak zamana yayılmış şekilde pazarlamalarını önerdi. Piyasadaki mevcut üretimin tamamını kısa sürede satın alabilecek yeterli sanayici ve ihracatçı kapasitesinin bulunmadığını belirten Alhat, ürünün tamamının dökme olarak ihraç edilmesi yerine iç piyasada tüketiciyle buluşturulmasının da önemli olduğunu vurguladı. Alhat, sofralık zeytinde de üretim fazlası yaşandığını ve depolama sorunlarının bulunduğunu kaydetti.
Rekolte artışı fiyatları aşağı çekti
Uluslararası piyasalarda ihracat fiyatlarının rekabetçi seviyelerde bulunmaması nedeniyle talebin zayıf kaldığını belirten Komili Zeytinyağları Orijinasyon Müdürü Mehmet Cavlı, sanayicinin de ürün alımında temkinli davrandığını söyledi. Hasat ve sıkım giderleri dahil edildiğinde zeytinyağında kilogram başına maliyetin 175-180 liraya ulaştığını belirten Cavlı, geçen yıl yaklaşık 280 liradan satılan ürünün bu sezon 170 lira bandında alıcı aradığını ancak yeterli talebin bulunmadığını kaydetti. Geçmiş dönemlerde dökme zeytinyağı ihracatı kısıtlamalarının uluslararası pazarlarda müşteri kayıplarına neden olduğunu vurgulayan Cavlı, ihracatçıların önceden yaptıkları sözleşme ve taahhütleri yerine getirmekte zorlandığını, Türkiye'nin dünya pazarlarında daha güçlü yer alabilmesi için markalı ihracatın geliştirilmesi gerektiğini ifade etti. En büyük ihracat pazarı olan ABD’ye Tunus menşeli ürünlere kıyasla Türkiye'nin vergi dezavantajıyla karşılaştığını da belirten Cavlı, ihracatçıya verilen ambalajlı ürünlerde litre başına 50 cent desteği gibi üreticiye de beyan ettiği zeytinyağı için kilogram başına 50 lira doğrudan destek verilmesi gerektiğini söyledi. Cavlı, ihracatçıya yönelik teşviklerin yanında mazot ve diğer girdi maliyetleri için de üreticinin desteklenmesi çağrısında bulundu.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.