Kerkük tamam, boru hattı için müzakereye devam: ‘Kapasite 2.5 milyon varile çıksın’ pazarlığı

Kerkük tamam, boru hattı için müzakereye devam: ‘Kapasite 2.5 milyon varile çıksın’ pazarlığı

Irak, Türkiye’ye Ceyhan hattından günlük 1 milyon varil petrol sağlamayı taahhüt etti. Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı’na yönelik yapılacak yeni anlaşma için de müzakereler sürüyor. Türkiye, hattın Basra Körfezi’ne uzatılmasını, kapasitenin 1.5 milyon varilden 2.5 milyon varile çıkarılmasını ve Körfez ülkelerinin de bu hatlardan faydalanmasını istiyor.

30 Temmuz 2026 00:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Ferit PARLAK

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Irak Başbakanı Ali ez-Zey­di’nin huzurunda önceki gün iki ülke arasında 5 anlaşma imza­landı. Aynı gün Türkiye Petrol­leri Anonim Ortaklığı (TPAO) ile İngiliz enerji şirketi bp arasın­da hisse devir sözleşmesi için de imzalar atıldı. Böylece TPAO, bp Energy Company of Kirkuk Li­mited’in yüzde 15 hissesini satın aldı.

Ortak basın toplantısında Irak Başbakanı Zeydi’nin Türki­ye’ye günde 1 milyon varil petrol sağlayabileceklerini söylediğini aktaran Cumhurbaşkanı Erdo­ğan, “Başka yere muhtaç olma­yın, 1 milyon varil diyor. Hemen komşumuz Irak’tan 1 milyon va­ril petrolü buraya transfer etti­ğimizde ihtiyacımızı karşılarız” ifadelerini kullandı. Zeydi de Er­doğan’ın “Yani günde 1 milyon varil Türkiye’ye petrol verebili­riz diyor” sözlerini “Evet, doğru; 1 milyon” diyerek doğruladı.

Bu gelişmeler yaşanırken, Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı’na yönelik yapılacak ye­ni anlaşma için müzakereler de­vam ediyor. Türkiye, hattın Bas­ra Körfezi’ne kadar uzatılmasını, kapasitenin 1.5 milyon varilden 2.5 milyon varile çıkarılmasını, hat boyunca doğalgaz taşıması için de boru döşenmesini, Körfez ülkelerinin de bu hatlardan fay­dalanmasını istiyor.

Doğalgaz hattının inşaat maliyeti de düşecek

Türkiye aynı zamanda, boru hattı kapasite genişletmesi inşası için yapılacak kazıda, doğalgaz ve petrol olmak üzere iki boru hat­tı olmasının, inşaat maliyetlerini düşüreceğini, zamandan da ka­zandıracağını vurguluyor. Tür­kiye, geçtiğimiz yıl, 2010 yılın­da akdedilen ve anlaşmazlıklarla anılan Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması’nın yenile­meyeceğini Irak tarafına iletmiş­ti. Ve o anlaşma ile anılmayacak, yeni bir anlaşma yapılması konu­sunu gündeme getirmişti.

Ortak üretim ve yatırım gündemde

Hat için yapılacak ve bazı iti­lafların çözülmeye çalışıldığı yeni anlaşmada müzakerelerin uzaması durumunda, Irak’ın ta­şıma konusunda güç durumda kalmaması için, BOTAŞ formülü de Irak tarafına iletildi. Irak’ın, günlük 200 bin varil olan mevcut taşımanın 750 bin varile çıkarıl­ması talebi de Türkiye tarafın­dan kabul edildi.

Yanı sıra TPAO, bp, ConocoP­hillips oluşan konsorsiyum, Ker­kük’teki Baba ve Avanah kubbe­leri ile Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahalarında üretimi ar­tırmak için, atılan imzalarla or­tak oldu. Söz konusu ortaklığa, Türkiye ile Irak arasında ener­ji ilişkilerinin, petrol taşımacılı­ğının ötesine geçerek ortak üre­tim, yatırım ve enerji altyapısı projelerini kapsayacak şekilde büyüyeceğinin sinyali olarak ba­kılıyor. Ancak, TPAO’nun Ker­kük petrolü için yaptığı bu an­laşma, ortada Petrol Boru Hattı Anlaşması olmadığı için, akılla­ra petrolün nasıl taşınacağı so­rusunu da getiriyor.

Tankerle taşıma istenmiyor

TPAO’nu da yer aldığı konsor­siyum tankerlerle taşıma fikri­ne sıcak bakmıyor. Ve çok yakın­da olan Kerkük-Yumurtalık Bo­ru Hattı’nı kullanmak istiyor. Bu konuda da müzakereler devam ediyor. Projenin ilk aşamada 3 milyar varil petrol eş değerinin üzerinde hidrokarbon kaynağı­nı kapsadığı değerlendirilirken bp, sözleşme alanının toplamda 20 milyar varil petrol eş değerine ulaşabilecek kaynak potansiyeli taşıdığını öngörüyor.

Irak’ın Maden Çıkaran En­düstriler Şeffaflık Girişimi’nin (EITI) kamuya açık son saha baz­lı üretim verilerine göre, TPA­O’nun ortak olduğu sahalarda günlük yaklaşık 300 bin varil pet­rol üretiliyor. Bunun yaklaşık 133 bin varili Bai Hassan, 107 bin va­rili Baba ve Avanah kubbeleri, 38 bin varili Jambur ve 25 bin vari­li Khabbaz sahalarından geliyor.

Geçiş dönemi düzenlemesi

İki tarafın bakanlık yetkilile­ri de Boru Hattı Anlaşması’ndan önce, Irak ham petrolünün Cey­han Limanı’na ihracatının sür­mesini sağlayacak Geçiş Dönemi Düzenlemesi’nin yapılabileceği­ne dikkat çekiyor.

Günlük yak­laşık 200 bin varil seviyesinde­ki petrol akışının 750 bin varile çıkarılmasının Kerkük sahaları­nın daha fazla geliştirilmesinde rol oynayacağı da ifade ediliyor. Ayrıca bp ve ConocoPhillips ile kurulan ortaklığın, TPAO’nun Irak’ta veya bu şirketlerin faali­yet gösterdiği diğer ülkelerde ye­ni projelerde yer almasının önü­nü açacağı da vurgulanıyor.

Irak’ın istikrarına vurgu

Enerji ve Tabii Kaynaklar Ba­kanı Alparslan Bayraktar, Ker­kük Valisi Mehmet Seman Ağa’yı bakanlıkta ağırlayarak, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın (TPAO) Kerkük’te faaliyet göste­ren bp Energy Company of Kir­kuk Limited’in (BP ECKL) yüzde 15 hissesini satın almasının ar­dından önemli bir görüşme ger­çekleştirdi. Bakan Bayraktar gö­rüşme sırasında, “Ortak tarihi­mizden aldığımız ilhamla Irak’ın istikrarına, ülkemizin enerji ge­leceğine katkı sunmaya devam edeceğiz” dedi.

Bayraktar, “Ker­kük, sadece zengin enerji kay­naklarıyla değil, asırlardır sü­ren ortak tarihimiz, kültürümüz ve sarsılmaz gönül bağlarımız­la kalbimizde yer alan stratejik bir merkezdir. Dün Türkiye Pet­rolleri’nin Kerkük’teki 3 milyar varil potansiyelli BP ortaklığına katılımı; enerji diplomasimiz ka­dar, Kerkük ile aramızdaki köklü tarihî ve kültürel bağlar açısın­dan da önemli bir adımdır.” dedi.

Diğer projeler yolda…

Bakan Bayraktar, “Kerkük Va­lisi Sayın Mehmet Seman Ağa ile bir araya gelerek bölgenin kal­kınması ve istikrarı için yapabi­leceğimiz projeleri değerlendir­dik. Ortak tarihimizden aldığı­mız ilhamla Irak’ın istikrarına, ülkemizin enerji geleceğine kat­kı sunmaya devam edeceğiz.” ifa­delerini de kullandı.

Erdoğan: Kapsamlı bir anlaşma istiyoruz

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi ile düzenlenen ortak basın toplantısında konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, müzakereleri devam eden Türkiye Irak Petrol Hattı’na yönelik yeni anlaşma ile ilgili olarak, kapsamlı bir anlaşma istediğini dile getirdi. Erdoğan, “Körfez bölgesinin dünya ile bağlantısının Irak üzerinden sağlanmasını esas alan Kalkınma Yolu Projesi’nin mevcut gelişmeler karşısında her zamankinden daha önemli hale geldiğini görüyoruz.

Bu konuda Sayın Başbakan’ın da güçlü bir iradeye sahip olduğunu memnuniyetle müşahede ettim. İş birliğimizin bir diğer önemli başlığı enerjidir. Türkiye-Irak Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması dün itibarıyla sona erdi. Şimdi hedefimiz, en yakın zamanda iki tarafın da faydasına olacak kapsamlı enerji iş birliği anlaşması imzalanmasıdır” dedi.

Kaynak: DÜNYA - İSTANBUL