İnsan ne ile yaşar?
İnsan bu dünyada en çok ne ile tatmin olur?
Ne arar, ne ile ilgilenir, neyle motive olur?
Bu sorular sonsuza kadar uzatılabilir.
Bunun gibi varoluşsal sorularımızın cevaplarını ararken doğadan ilham alan insanoğlu, yine cevaplarını kendini ararken bulmuştur ve aramaya devam etmektedir.
En temel arayışlardan biri de kendine ait bir yer bulma ve orada tutunma, kök salma çabasıdır.
Ünlü İngiliz yazar Virginia Woolf'un "Kendine Ait Bir Oda" isimli kitabında değindiği gibi, bir insanın hatta bir kadının yazabilmesi için önce kendine ait bir odası olması gerektiği üzerinde bayağı bir süre düşünür ve bunu kaleme döker.
İnsanın kendini özel hissetmesi, bir şeyler üretmesi için önce kendini "ait olduğu bir mekânda" hissetmesi önemlidir zira.
Çünkü insan için ait olma duygusu, yeme içme gibi hayatta kalmasını sağlayan temel dürtülerden biri olmuş ve modern zamanlarda kendini daha çok hissettirmiştir.
fazla okuBu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
İnsan neden ait olma duygusunu ister diye bir soru sorduğumuzda ise huzur ve sükûn bulma çabası olarak karşımıza yeni kavramlar çıkar.
Bu çabanın bağlı olduğu en önemli kelimeler ise sükûn, mesken, iskân gibi birbirinden türeyen 3 temel kavram etrafında şekillenir.
Arapça s-k-n kökünden türeyen bu sözcükler, sadece mimari veya coğrafi bir durumu değil; insanın ruhsal, toplumsal ve felsefi varoluşunu da özetler.
Sakinlik, savaşların ayyuka çıktığı, en büyük insafsızlıkların yaşandığı, en masumların katledildiği bu çağda ulaşılması en zor, belki de en çok ihtiyacımız olan şeydir.
Peki nedir bu sakinlik?
Neden mesken ve iskân kelimeleri "sakin" kelimesinden türemiştir?
Bu gerçekten enteresan bir konudur.
Enteresan diyorum zira "sakinleşmek"; durulmak, dinlenmek, bir yerde ikamet etmek ve hareketsizlik anlamlarına gelir.
Sükûn bulmak da benzer anlamları taşır; hareketsizlik, sessizlik, huzur ve zihinsel/ruhsal dinginlik.
"Sakin" kelimesinden doğan bu eşsiz kelimelerden her biri, mimari bir yapıdan zihinsel bir dinginliğe uzanan geniş bir yelpazeyi kapsar.
Şöyle ki; mesken ikamet edilen yer, ev, yuva anlamını taşırken; iskân, bir yeri yerleşime açma, insanları bir mekâna yerleştirme eylemini oluşturur. İskân, meskenin vücut bulmuş hâlidir, eylemdir.
Bu 3 kavram bir araya geldiğinde ortaya çıkan tablo ise şudur: İskân bir eylemdir; mesken bu eylemin somutlaştığı fiziksel sığınaktır, sükûn ise o sığınakta ulaşılan nihai ruh hâline karşılık gelir.
İnsanoğlunun dünyayı kendi yaşamına uygun hâle getirme süreci bir "iskân" olayıdır.
Dünya tarihi, dolayısıyla insanlık tarihi bir iskân tarihidir. Dünyanın fiziksel bir katmanı olan iskânlaşma süreci ise çok sancılı geçip tüm savaşların baş sebebi olmuştur.
Tarih boyunca göçebe toplulukların yerleşik hayata geçişi, şehirlerin kurulması ve devletlerin nüfus politikaları her zaman bir "iskân" meselesi olmuştur.
Ancak iskân, sadece binalar dikmekten ibaret değildir; toprağa kök salma ve onu yurt edinme iradesidir. O kadar önemlidir ki bu iskân olayı, bugünkü dünyaya hâlâ yerleşemememizin bir sonucudur.
Gündemden hiç düşmeyen Filistin meselesi de özünde bir iskân sorunudur. Yahudiler, Filistin topraklarının kendilerine ait olduğunu ve burada sadece kendilerinin yaşama hakkı bulunduğunu, 3000 yıl önce burada iskân etmelerine bağlarlar.
Aradan binlerce yıl geçmesine rağmen bu iddianın arkasında yatan sözde sebep ise kendilerini diğer toplumlardan üstün görme güdüsüdür.
Mimari ve sosyal bir katman olan mesken ise sıradan bir "bina", "apartman" ya da "konut" değildir.
Konut, ticari ve işlevsel bir nesneyi çağrıştırırken; mesken, içinde yaşam barındıran, anılar biriktirilen ve mahremiyeti koruyan "yuva" kavramına yakındır.
Mesken, dış dünyanın karmaşasından ve tehlikelerinden kaçıp sığınılan korunaklı bir limandır.
Kısaca, "sükûn" bulunan yerdir.
Bilişsel ve ruhsal katman: Sükûn
İnsanın bir meskene sahip olması ve orada iskân etmesi, nihai bir amaca hizmet eder: sükûn bulmak.
Nitekim Türkçedeki "sakin", "sükûnet" ve "müskin" (teselli eden) kelimeleri de aynı kökten beslenir.
İnsanın bedeni meskende durulurken, ruhu da sükûna erer. Sükûn, dışarıdaki gürültünün ve belirsizliğin karşıtı olan içsel barıştır.
Günümüz dünyasında mesken ve sükûn kaybı
Modernleşme ile birlikte çağın hızına yenik düşülmüştür.
Mesken, iskân ve sükûn kavramları arasındaki o doğal bağ zayıflamıştır.
Eskiden iskân, toprağa kök salma olarak yaşanırken, bugün rant odaklı çarpık yapılaşmayı; mesken, huzur duyulan, mahremiyeti sağlayan yuva olurken bugün sadece barınılan ve yatırım yapılan bir gayrimenkul objesini; sükûn ise manevi dinginlik ile özdeşleştirilirken şehir gürültüsü, dijital şiddet ve sonucunda bitmeyen bir stresi ifade eder hâle gelmiştir.
Günümüzde milyonlarca insan "konut" sahibi olmasına veya devasa metropollerde "iskân" edilmesine rağmen, gerçek anlamda bir meskene ve dolayısıyla sükûna ulaşmakta zorlanmaktadır.
Duvarlar inşa edilmekte fakat o duvarların içinde aranan ruhsal dinginlik yakalanamamaktadır.
Mesken, sükûn ve iskân kelimeleri, dilin sadece bir iletişim aracı değil, aynı zamanda bir medeniyet tasavvuru olduğunu gösteren en güzel örneklerdendir.
İnsanın mimari yolculuğu, özünde ruhsal bir huzur arayışıdır. Gerçek bir yaşam alanı; sadece başımızı sokacağımız bir iskân projesi veya beton bir mesken değil, ruhumuzun sükûn bulduğu hakiki bir yuvadır.
Ve insan en nihayet sükûnu galiba mezarda bulacak ve gerçek mesken olan ahirette huzurun bulunacağını öğrendi.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
DAHA FAZLA OKUHakkında daha ayrıntılı: mekanmeskeniskansükunDr. Gülay Kurt
DAHA FAZLA HABER OKU
Gürbüz Evren İsrailli generaller Netanyahu'ya karşı Trump'tan destek istedi
İbrahim Beyazoğlu Preveze, Urla, İthaka, Salamis ve Halkida: Bürokrasi yaratıcılığa engel mi?
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.