Gidenin yerine yeni çalışan bulmak daha maliyetli

Gidenin yerine yeni çalışan bulmak daha maliyetli

Şirketlerin özellikle tasarruf önemli için ilk aklına gelin işten çıkarmalar bütçelere, görünen ve görünmeyen maliyet olarak yansıyor. Verimliliğin düşmesi, güvenin azalması ve yıllarca edinilen bilgi kaybının yanı sıra uluslararası raporlar, bir çalışanı işten çıkartıp yerine yenisini koymanın en az yüzde 50 maliyetli olduğunu ortaya koydu.

01 Ağustos 2026 00:00

Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

HAMİDE HANGÜL

Tasarruf için ilk akla gelen iş­ten çıkarmaların aslında iş­letmelere görünen ve görünme­yen maliyetleri var. İş akdinin feshiyle verimliliğin düşmesi, artan iş yüküyle hata olasılığının artması ve aslında yıllar içinde edinilen bilgi birikiminin de kay­bedilmesi, görünmeyen maliyet­lerden sadece birkaçı. Bir de doğ­rudan işletmelerin kasasına yan­sıyan maliyet var. Küresel insan kaynakları raporları, çalışanı iş­ten çıkartıp yerine yenisin koy­manın en az yüzde 50 maliyetli olduğunu ortaya koydu.

SHRM 2025-2026 Benchmarking ra­poruna göre, her bir yeni işe alı­mın sadece doğrudan operasyo­nel maliyeti (ilan, mülakat, tara­ma) ortalama 4 bin 700 dolar. Üst düzey yönetici çıkarma ve ikame bedeli ise ortalama bir persone­lin tam 7 katı. Araştırma, toplam İK bütçesinin yüzde 26’sının işe alıma ayrıldığını gösterirken, işe alım başına maliyetin 5 bin 475 dolar, üst düzey yöneticide orta­lama 35 bin 879 dolar olduğunu ortaya koyuyor.

Verimlilik kaybı ise en büyük gizli maliyet olarak öne çıkıyor. Bu doğrudan şirket­ten çıkmasa da azalan ciro, geci­ken işler nedeniyle kasaya gir­meyen para olarak görülüyor.

Şirkete yıllık 1.1 milyon dolar kaybettiriyor

Uluslararası Qualtrics Maliyet Analiz raporu, 100 kişilik bir şir­kette yüzde 10’luk bir işten çıkar­manın, ilan, adaptasyon süreçle­ri ve yeni kişi gelene kadar oluşan verimlilik kaybının şirketlere yıllık 1.1 milyon dolar kaybettir­diğini hesapladı.

Yine HR.com State of Employee Retention ra­poru, şirketlerin işten çıkarma sonrası gizli maliyetlerini (fazla mesai, kalan ekibin işten çıkar­madan etkilenmesi) yönetmede zorlandığını ortaya koyuyor. İş Dünyasında İnsan ve Dönüşüm Stratejisti Ayşen Laçinel, ulusla­rarası pek çok araştırma sonuç­larının, işe alınan kişinin şirke­te geldiğinde sağlam bir oryan­tasyondan geçmeden, vaat edilen ortamı yaşatmadan hızla işten çıkarmanın bedelinin, işletmele­re bilinenin aksine daha çok ma­liyet getirdiğine işaret etti.

Laçi­nel, “Dolayısıyla işe alınan bir ki­şinin yemek, yol masrafı, işsizlik sigortası, tazminatı, yeni alına­cak kişi için de açılan ilanlar, or­yantasyon ve eğitim gibi süreçler de düşünüldüğünde en az yüzde 50 maliyeti var. Bu bedel çalışa­nın unvanı, kıdemi, çalışma yılı, maaşına göre yüzde 200’e kadar çıkabiliyor” diye konuştu.

İş dünyasında somut, strate­jik karlılık ve verimliliğe ulaş­mak için artık çalışanlara sadece sayılarla hedef vermenin yeter­li olmadığının altını çizen Laçi­nel, şöyle devam etti: “Sayılar ar­tık, hayatın tek gerçeği hiç değil. Çünkü içinde bulunduğumuz dö­nemde kişilerin kendi değerleri­nin fark edilmesi, çok daha önce­likli haline geldi. O nedenle yöne­ticilerde ve liderlerde duygusal zekayı ve otantik liderliği hayata geçirmek, iş yönetiminde her za­mankinden önemli.

“Fikirlere önem vermek artık çok mühim”

“İş Dünyasında Yeni Ufuk­lar” zirvesinde biraraya geldiği­miz Laçinel, kurumların rekabet avantajının yalnızca teknoloji ve finansal yatırımlarla değil, in­san kaynağını doğru yönetebil­me becerisiyle de şekillendiğini vurguladı.

Günümüz iş dünyasında lider­lerin duygusal zekayı kullanma­sının önemli olduğuna vurgu ya­pan Laçinel, “Çünkü insanlar ve­rilen sözlerin işe girdiklerinde tutulmasını bekliyorlar. İşe giren yeni kuşak çalışanlar, kendileri­ne alan açılmasını istiyorlar. Ze­kalarını, gençliklerini, yenilikle­ri katmak için kendilerine alan açılmasını istiyorlar. Bu noktada, ‘peki sen ne düşünüyorsun?’ Ne önerirsin? gibi sorularla çalışa­nın fikirlerine önem verilmesi ar­tık çok önemli. İşte kendi değerini bilen yöneticiler, çalışanlarla or­tak proje süreçlerindeki çalışma­larda, hedeflerin de üzerine çıka­biliyor” diye konuştu.

Çalışan mutsuz istifalar sessiz

İş dünyasında istifa konusuna da değinen Ayşen Laçinel, şirketler yatırım yapmak istese de gelecek vadeden yöneticilerin işten ayrıldığını gördüklerini, maaş ve imkanların da iyi olduğunu belirterek, “Bunu araştırmak için insan kaynakları araştırması yaptık ve dinlenmedikleri için gittiklerini gördük. Biz sadece dinledik çalışanları.

Sonra yüksek orandaki hızlı işe giriş çıkışlar, önemli bir düşüş gösterdi. Çünkü çalışanlar dedi ki ‘tamam beni dinliyorlar.’ Şirketler köklü olsa da kurum kültürünün güncellenmesi gerekiyor. Baktığınızda mevsimler değişiyor. İşte şirketler aynı insanlar gibi. Bu dönemde organizasyonun kurallarını, kültürünü, iletişimini, süreçlerini yenilemezlerse o zaman o kurallar eskimiş oluyor. Yeni vizyon, yeni bakış açısı, yeni jenerasyon o kurumda kendine nefes alacak alan bulamıyor ve bulamayınca da gidiyor” diye konuştu.

Bunun bir etkisinin de sessiz istifada görüldüğüne işaret eden Laçinel, “Orada ama aslında yok. Şirketlerin saat kaçta geldi, kaçta gitti diye ölçtükleri her şey o kişinin hiçbir şey katmamasını destekliyor aslında. O kişi işe alındığı andan itibaren iş yerine neler kattı? Hangi konuda yenilik getirdi? Hangi verimlilik alanlarını yarattı? Hangi eskimiş ve şu an geçerli olmayan süreçleri gördü ve iyileştirdi? Neleri önerdi? O nedenle şirketlerin değer odaklı yönetimi hayati önemde.”