Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni yönetmelikle araç kiralama sektöründe faaliyet gösteren işletmelere yetki belgesi ve mesleki yeterlilik şartı getirilecek. Düzenlemeyle kayıt dışılığın azaltılması, hizmet standartlarının yükseltilmesi ve sektörde daha etkin bir denetim sisteminin kurulması hedefleniyor.
Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralanmasına yönelik hazırladığı yeni yönetmelikle araç kiralama sektöründe kapsamlı bir düzenleme dönemini başlatmaya hazırlanıyor. Düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte sektörde faaliyet gösteren işletmelerin yetki belgesi alması, belirli mesleki yeterlilik şartlarını karşılaması ve faaliyetlerini Bakanlık tarafından oluşturulacak denetim sistemi içerisinde sürdürmesi öngörülüyor.
Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik ile özellikle günlük araç kiralama alanında uzun süredir tartışılan kayıt dışılık, standart eksikliği ve denetim sorunlarının azaltılması amaçlanıyor. Yetki belgesinin hangi şartlarla verileceği, mevcut işletmelere ne kadar geçiş süresi tanınacağı ve mesleki yeterlilik şartının şirketler ile çalışanlara nasıl uygulanacağı ise sektörün yakından takip ettiği başlıklar arasında bulunuyor.
Sektörün büyüklüğü düzenlemenin önemini artırıyor
Tüm Oto Kiralama ve Mobilite Kuruluşları Derneği (TOKKDER), 164 üyesiyle günlük ve operasyonel kiralama alanlarında faaliyet gösteriyor. Dernek, üye yapısının Türkiye’deki araç kiralama sektörünün yaklaşık yüzde 80’ini temsil ettiğini belirtiyor.
TOKKDER’in NielsenIQ iş birliğiyle hazırladığı 2026 yılı ilk çeyrek raporu da yeni düzenlemenin ekonomik açıdan ne kadar geniş bir alanı etkileyeceğini ortaya koyuyor. Rapor; araç parkından yatırımlara, kontrat sayısından vergi ödemelerine, çalışan ve ofis sayısından filo özelliklerine kadar sektörün farklı alanlarına ilişkin veriler içeriyor.
Araştırmadaki sektör tahminleri, katılımcı şirketlerin bildirdiği araç alım adetlerinin Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği verileri ile TOKKDER tahminleri doğrultusunda projekte edilmesiyle hesaplanıyor. Katılımcıların 2026’nın ilk çeyreğinde operasyonel kiralama sektörünü temsil oranı yüzde 77,5, günlük kiralama sektörünü temsil oranı ise yüzde 67,8 olarak açıklandı.
Operasyonel kiralamada araç parkı 229 bini aştı
Rapora göre operasyonel kiralama sektöründeki toplam araç sayısı 2026’nın ilk çeyreği sonunda 229 bin 100 olarak tahmin edildi. Sektörün hizmet verdiği müşteri sayısı 26 bin 700’e ulaşırken, ocak-mart döneminde 13 bin 700 araç satın alındı ve 17 bin 500 ikinci el araç satıldı.
Operasyonel kiralama şirketlerinin ilk çeyrekte gerçekleştirdiği araç alımlarının toplam tutarı 27,9 milyar lira oldu. Sektörün aynı dönemde KDV, ÖTV ve MTV kapsamında ödediği toplam verginin ise 14,4 milyar liraya ulaştığı hesaplandı.
Sektörün aktif büyüklüğü raporda 364,2 milyar lira olarak yer aldı. Ancak bu tutarın 2025 yıl sonuna ait olduğu, 2026 ilk çeyrek finansal göstergelerinin 2026’nın ikinci çeyrek raporunda paylaşılacağı özellikle belirtildi. Bu nedenle araç, yatırım ve vergi verileri 2026’nın ilk çeyreğini yansıtırken, aktif büyüklük rakamı bir önceki yılın kapanış verisini gösteriyor.
Günlük kiralamada yaklaşık 1 milyon kontrat
Yeni yönetmeliğin doğrudan etkilemesi beklenen günlük araç kiralama sektöründe de yüksek bir işlem hacmi bulunuyor. TOKKDER raporuna göre 2026’nın ilk çeyreği sonunda günlük kiralama filosundaki toplam araç sayısı 147 bin 300’e yükseldi.
İlk çeyrekte 26 bin 700 araç filoya girerken, 20 bin 900 araç filodan çıktı. Sektörün ÖTV, KDV ve tescil masraflarını da içeren toplam araç yatırımı 49,2 milyar liraya ulaştı.
Ocak-mart döneminde günlük araç kiralama sektöründe toplam 982 bin 907 kontrat düzenlendi. Toplam kira günü 8 milyon 794 bin 611 olurken, ortalama kontrat süresi 8,9 gün olarak hesaplandı. Filodaki araçların ortalama doluluk oranı ise yüzde 66 seviyesinde gerçekleşti.
Bu veriler, günlük kiralamanın yalnızca yaz aylarına ve turizm sezonuna bağlı bir faaliyet olmadığını; yılın ilk üç ayında da yaklaşık 1 milyon sözleşmenin düzenlendiği, yüksek işlem hacmine sahip bir hizmet alanı olduğunu ortaya koyuyor.
İlk çeyrekte 14,65 milyar liralık vergi
Günlük kiralama sektörünün vergi katkısı da dikkat çekici seviyelere ulaştı. TOKKDER raporundaki vergi trendine göre sektör 2026’nın ilk çeyreğinde toplam 14,65 milyar lira vergi ödedi.
Bu tutarın 9,5 milyar lirasını Özel Tüketim Vergisi, 4,5 milyar lirasını Katma Değer Vergisi ve yaklaşık 650 milyon lirasını Motorlu Taşıtlar Vergisi oluşturdu. Günlük ve operasyonel kiralama sektörlerinin ilk çeyrek vergi ödemeleri birlikte değerlendirildiğinde, sektörün otomotiv pazarı ve kamu gelirleri açısından taşıdığı ekonomik önem daha belirgin hale geliyor.
Filolar genç, benzinli ve otomatik ağırlıklı
Rapordaki filo verileri, düzenlemenin kapsayacağı araç parkının özelliklerini de gösteriyor. Günlük kiralama şirketlerinin filosundaki araçların ortalama yaşı 17 ay olarak ölçüldü. Araçların ortalama kilometresi ise 2025 yıl sonundaki 35 bin 57 kilometreden 2026’nın ilk çeyreğinde 29 bin 886 kilometreye geriledi.
Yakıt türüne göre incelendiğinde filodaki araçların yüzde 64,9’unu benzinli, yüzde 24,6’sını dizel ve yüzde 7,2’sini hafif hibrit modeller oluşturdu. Tam elektrikli araçların payı yüzde 2,5, şarj edilebilir hibritlerin payı ise yüzde 0,8 seviyesinde kaldı.
Şanzıman dağılımında otomatik araçların payı yüzde 80,1’e ulaştı. Segment bazında C sınıfı araçlar yüzde 42,5 ile ilk sırada yer alırken, A ve B segmentlerinin toplam payı yüzde 39,2 oldu. Gövde tipinde sedan araçların payı yüzde 36,7, hatchback modellerin payı yüzde 28,3 ve SUV’ların payı yüzde 27,6 olarak hesaplandı.
Düzenleme binlerce çalışanı ve şubeyi ilgilendiriyor
Araç kiralama sektörü geniş bir fiziksel hizmet ağına da sahip. Rapora göre günlük araç kiralama şirketleri 2026’nın ilk çeyreğinde toplam 1.078 ofis üzerinden hizmet verdi.
Sektördeki toplam çalışan sayısı 6 bin 361 olurken, çalışanların 1.003’ünü kadınlar, 5 bin 358’ini erkekler oluşturdu. Bu yapı, getirilecek yetki ve mesleki yeterlilik şartlarının yalnızca şirket merkezlerini değil, ülke genelindeki çok sayıda şubeyi ve binlerce çalışanı ilgilendireceğini gösteriyor.
Araç güvenliği ve izlenebilirlik de yeni denetim sisteminin önemli başlıklarından biri olacak. Raporda 2026’nın ilk çeyreğinde 108 aracın çalındığı, aynı dönemde daha önce çalınmış 120 aracın bulunduğu bilgisi yer aldı. Araçların hangi işletme tarafından, hangi sözleşmeyle ve hangi süreyle kiralandığının düzenli biçimde kayıt altında tutulması; güvenlik, sigorta ve adli süreçlerin daha sağlıklı yürütülmesine katkı sağlayabilir.
Kayıt dışı işletmelerle mücadele hedefleniyor
Hazırlanan yönetmeliğin temel hedeflerinden biri, özellikle turistik bölgelerde dönemsel olarak ortaya çıkan ve gerekli kurumsal şartları taşımadan faaliyet gösteren kayıt dışı işletmelerle mücadele etmek.
Yetki belgesi uygulaması sayesinde sektörde faaliyet gösteren işletmelerin belirli standartları karşılaması, mesleki yeterlilik şartlarını yerine getirmesi ve denetlenebilir bir yapı içerisinde çalışması amaçlanıyor. Böylece kurumsal şirketlerle kayıt dışı çalışan işletmeler arasındaki maliyet ve rekabet dengesizliğinin azaltılması hedefleniyor.
Mesleki yeterlilik şartının; tüketici hakları, sözleşme düzeni, araç güvenliği, sigorta işlemleri ve kişisel verilerin korunması gibi alanlarda hizmet kalitesinin artırılmasına katkı sağlaması bekleniyor. Bununla birlikte uygulanacak kriterlerin işletmelerin ölçeğine ve faaliyet alanına uygun biçimde belirlenmesi gerektiği ifade ediliyor.
Sektör temsilcilerinden uygulanabilirlik uyarısı
TOKKDER Yönetim Kurulu Başkanı Özarslan A. Tangün, kayıt dışılıkla mücadeleyi desteklediklerini ancak “yönetmeliğin uygulanabilir olmasının büyük önem taşıdığını” belirtti.
Tangün, getirilecek şartların sektörü disipline ederken şirketler üzerinde aşırı mali ve idari yük oluşturmaması gerektiğine dikkat çekti. Kiralama şirketlerini zorlayacak, operasyonel süreçleri yavaşlatacak veya hizmet maliyetlerini önemli ölçüde artıracak uygulamaların sektör açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
Sektör açısından yetki belgesi için aranacak sermaye, araç sayısı, fiziki ofis, şube ve personel şartlarının işletmelerin ölçeğine göre belirlenmesi önem taşıyor. Başvuru ve yenileme işlemlerinin dijital ortamda yürütülmesi, mevcut işletmelere makul bir geçiş süresi verilmesi ve aynı belgelerin birden fazla kamu kurumuna tekrar tekrar sunulmasının önlenmesi de düzenlemenin uygulanabilirliğini artırabilecek adımlar arasında gösteriliyor.
Yeni yönetmelik, açık denetim kriterleri ve sahadaki koşullara uygun bir geçiş takvimiyle hayata geçirilmesi halinde araç kiralama sektöründe kayıtlılık oranını yükseltebilir, tüketici güvenini güçlendirebilir ve hizmet standartlarını ortak bir zemine taşıyabilir. Ancak sektörün yüz binlerce araç, yaklaşık 1 milyon çeyreklik kontrat, yüksek yatırım tutarı ve geniş şube ağıyla çalıştığı dikkate alındığında, düzenlemenin operasyonel gerçeklerle uyumlu hazırlanması belirleyici olacak.
Etiketler: vergi araç kiralama mesleki yeterlilik TOKKDER yönetmelik yetki belgesi Özarslan Tangün
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.