Ana SayfaYazarlarVolkan KarsanHer Telden
Volkan Karsan [email protected]
Renkli kutular yetmiyor; geri dönüşüm bir adanmışlık meselesi
İngiltere'nin çöpleri Adana'ya geliyor... Biz ise kendi çöplerimizi bile doğru yönetip yönetemediğimizi tartışıyoruz. Son günlerde peş peşe yayımlanan iki haber, Türkiye'nin geri dönüşüm sistemine yeniden dönüp bakmayı gerektiriyor.
İngiliz Guardian gazetesinin yayımladığı kapsamlı araştırmaya göre, İngiltere'den Türkiye'ye gönderilen plastik atıkların önemli bir bölümü Adana'daki geri dönüşüm tesislerine ulaşıyor. Bölgedeki çiftçiler ise mikroplastik kirliliğinden, yasa dışı atık yakımından ve tarımsal üretimi olumsuz etkileyen çevre sorunlarından yakınıyor.
Guardian'ın haberinin hemen ardından Türkiye'nin plastik atık verileri de yeniden tartışılmaya başlandı. Yaklaşık on yıldır sürdürülen Sıfır Atık Projesi'ne rağmen kişi başına plastik atık miktarının dünya ortalamasının üzerinde olması, doğal olarak "Nerede eksik yapıyoruz?" sorusunu gündeme getirdi.
Bu soruya cevap ararken son dönemde dinlediğim iki farklı hikâye aklımdan çıkmıyor.
***
İlk hikâye...
Yaklaşık bin konutun bulunduğu büyük bir tatil sitesi.
Site yönetimi örnek gösterilecek kadar duyarlı.
Kağıt için ayrı...
Cam için ayrı...
Plastik için ayrı...
Evsel atık için ayrı kutular hazırlanmış.
Üstelik site sakinlerinin önemli bir bölümü de gerçekten bu kurallara uyuyor. Çöplerini ayrıştırarak ilgili kutulara bırakıyor.
Fakat iş çöp kamyonunun gelmesine kadar...
Toplanan bütün atıklar aynı araçta buluşuyor.
Vatandaşın gösterdiği özen birkaç dakika içinde anlamını yitiriyor.
***
İkinci hikâye ise sanayi dünyasından.
Çok sayıda büyük şirket ve üretim tesisine yönetim hizmeti veren üst düzey bir yönetici anlatıyor.
Uluslararası çevre belgeleri alabilmek için fabrikalar ciddi yatırımlar yapıyor.
Atık yönetim planları hazırlanıyor.
Çalışanlar eğitiliyor.
Binaların her yerine ayrıştırma kutuları yerleştiriliyor.
Denetimlerden başarıyla geçiliyor.
Ancak belediyenin toplama sisteminde yine aynı manzarayla karşılaşılıyor.
Ayrıştırılan atıklar çoğu zaman aynı toplama zincirinde birleşiyor.
***
Bu iki örnek elbette bütün Türkiye'yi temsil etmiyor.
Birçok belediyenin başarılı uygulamaları da var.
Gerçek anlamda ayrıştırma yapan, geri dönüşüm zincirini etkin işleten örnekler de bulunuyor.
Ancak sahadan gelen bu tür örnekler, üzerinde düşünülmesi gereken önemli bir soruna işaret ediyor.
Aslında mesele tek bir kurumun ya da tek bir kesimin sorumluluğu değil.
Vatandaşın önemli bir bölümü hâlâ atık ayrıştırma konusunda yeterli bilinç düzeyine ulaşabilmiş değil.
Bazı işletmeler çevreyi yalnızca alınması gereken bir sertifikanın parçası olarak görüyor.
Bazı yerel yönetimlerde toplama ve ayrıştırma altyapısı istenilen seviyeye ulaşmış değil.
Denetim mekanizmalarının daha etkin işlemesi gerektiği yönünde de yaygın eleştiriler var.
Yani zincirin farklı halkalarında farklı eksiklikler bulunuyor.
Oysa geri dönüşüm, ancak zincirin bütün halkaları aynı hassasiyetle çalıştığında başarıya ulaşabiliyor.
***
Bence Sıfır Atık Projesi'nin en önemli kazanımı, toplumda bir farkındalık oluşturmuş olmasıdır.
Bugün on yıl öncesine göre çok daha fazla okulda, kamu kurumunda, iş yerinde ve konut sitesinde ayrıştırma kutuları görmek mümkün.
Çocuklar geri dönüşümü öğreniyor.
Şirketler çevre standartlarına yatırım yapıyor.
İnsanlar eskisine göre daha bilinçli davranıyor.
Bunlar küçümsenecek kazanımlar değil.
Ancak her proje gibi bunun da zamanın şartlarına göre kendini yenilemesi gerekiyor.
Çünkü on yıl önceki dünya ile bugünkü dünya aynı değil.
Plastik tüketimi arttı.
E-ticaret büyüdü.
Ambalaj atıkları katlandı.
Dolayısıyla yalnızca farkındalık oluşturmak artık yeterli değil.
Bugün ihtiyaç duyulan şey; ayrıştırmanın gerçekten geri dönüşüme dönüşüp dönüşmediğinin izlenmesi, süreçlerin daha etkin denetlenmesi ve sistemin baştan sona şeffaf biçimde işlemesi.
***
Bu tabloyu düşündüğümde aklıma başka bir çelişki daha geliyor.
Türkiye'nin birçok kentinde, daha belediye kamyonu gelmeden ekonomik değeri olan kartonları, metalleri ve plastikleri toplayan insanlar var.
Bu insanlar geçimlerini bu şekilde sağlıyor.
Bu durumun sosyal ve ekonomik boyutu ayrı bir tartışma konusu.
Ancak şu gerçeği de gösteriyor:
Atık, çevresel olduğu kadar ekonomik değeri olan bir kaynak.
Önemli olan bu kaynağın plansız ve kayıt dışı bir yapının değil, güçlü ve sürdürülebilir bir geri dönüşüm sisteminin parçası haline gelebilmesi.
Belki de artık yeni bir slogan üretmekten çok, mevcut sistemi güçlendirmeyi konuşmalıyız.
Çünkü geri dönüşüm sadece mutfakta başlamıyor.
Vatandaşın evinde başlayan sorumluluk; belediyenin toplama sistemiyle devam etmeli, geri dönüşüm tesislerinde tamamlanmalı ve etkin denetim mekanizmalarıyla güvence altına alınmalı.
Bu süreçte vatandaşın da, yerel yönetimlerin de, sanayinin de, merkezi idarenin de üzerine düşen sorumluluklar var.
Çevreyi korumak yalnızca bir kamu politikası değil, ortak bir toplumsal kültürdür.
Belki de Türkiye'nin bugün en çok ihtiyaç duyduğu şey yeni renklerde çöp kutuları değil; o kutuların temsil ettiği anlayışı bütün paydaşların ortak bir sorumluluk, hatta bir adanmışlık duygusuyla sahiplenmesidir.
Çöp, aslında bir medeniyet sınavıdır. O sınavı sadece vatandaş değil; belediyesiyle, sanayisiyle, merkezi idaresiyle ve hep birlikte toplum olarak veriyoruz. Başarı ise ancak herkes aynı sorumluluk duygusuyla hareket ettiğinde mümkün olacaktır.
UNUTMAYIN… Bu dünyayı torunlarımızdan ödünç aldık. BUGÜN DÜNYA BARIŞI, ÇEVRE, HAK VE ADALET İÇİN BİR ŞEYLER YAPMIŞ OLMANIZI DİLİYORUM.
ETİKETLER :BANKA HİSSELERİ Hisse Fiyat Değişim(%) Piyasa Değeri AKBNK 67,15 0,07 349.180.000.000,00 ALBRK 8,22 -2,14 20.550.000.000,00 GARAN 128,20 0,31 538.440.000.000,00 HALKB 37,38 0,48 268.567.003.209,96 ICBCT 21,44 0,19 18.438.400.000,00 ISCTR 12,43 0,81 310.750.000.000,00 SKBNK 6,17 -1,28 15.425.000.000,00 TSKB 11,26 -0,09 31.528.000.000,00 VAKBN 30,94 -0,06 306.798.611.921,62 YKBNK 34,18 0,41 288.720.212.887,12
Finans Gundem
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.