Yapay zeka virüs tasarladı: Geleceğin tedavisi mi, yeni bir risk mi?

YAYIN TARİHİ, 07 Ağustos 2026 11:32

ABD'deki bilim insanları, yapay zeka tarafından tasarlanan ilk virüsleri üretti. Laboratuvar testlerinde bazıları işlevsel çıkarken, ilaç dirençli bakterilere karşı umut doğdu. Uzmanlar ise gelecekteki biyogüvenlik risklerine dikkat çekiyor.

Bilim insanları, yapay zeka kullanarak doğal virüslerden farklı ve belirli hücreleri hedefleyen yeni virüs genomları geliştirdi. Araştırma, tıbbi uygulamalar için yeni imkanlar sunarken teknolojinin kötüye kullanımına ilişkin biyogüvenlik endişelerini de beraberinde getirdi.

Science dergisinde dün yayımlanan çalışmaya göre, Evo adlı yapay zeka modeli milyonlarca genetik dizi kullanılarak eğitildi. Modelin çalışma sistemi, ChatGPT gibi yapay zeka araçlarının büyük miktarda metin verisiyle eğitilmesine benzer bir yapıya dayanıyor.

16 yeni virüs ilaç direncine karşı umut oldu

Stanford Üniversitesi ve Arc Enstitüsü araştırmacıları, yapay zeka kullanarak E. coli bakterisini hedefleyen binlerce genom tasarladı. Laboratuvarda yaklaşık 300 genomu test eden ekip, bunlardan 16'sının işlevsel virüs oluşturabildiğini belirledi.

Araştırmacılar, yapay zekanın doğal genomların evrimsel yapısını öğrenirken, geliştirilen virüslerden birinde doğal örneklerden önemli ölçüde farklı özellikler ortaya çıkardığını belirledi. Bulgular, yapay zekânın doğal evrimde milyonlarca yıl sürebilecek genetik değişimleri tasarlayabileceğine işaret ediyor.

Testlerde, yapay zeka ile geliştirilen virüslerin bazı ilaç dirençli E. coli türlerine karşı etkili olduğu, doğal virüslerin ise aynı sonucu gösteremediği belirlendi. Araştırmacılar, bulguların hızla değişen bakterilere karşı yeni tedavilerin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini belirtti.

Johns Hopkins Sağlık Güvenliği Merkezi uzmanları, yapay zeka ile virüs genomu geliştirmenin bilimsel açıdan önemli fırsatlar sunduğunu ancak biyogüvenlik risklerini de beraberinde getirdiğini belirtti. Uzmanlar, teknolojinin güvenli kullanımını sağlayacak denetim ve yönetim mekanizmalarının henüz yeterince gelişmediğine dikkat çekti.

Araştırmanın E. coli bakterisini hedefleyen ve insanları enfekte etmeyen virüslerle sınırlı olması nedeniyle mevcut biyogüvenlik riskinin düşük olduğu değerlendiriliyor. Ancak uzmanlar, yöntemin gelecekte insan, hayvan veya bitkileri etkileyebilecek patojenlere uygulanmasının ciddi riskler doğurabileceğine dikkat çekiyor.