Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile büyük ölçekli ve stratejik yatırımlara verilen proje bazlı devlet desteklerinin kuralları yeniden düzenlendi. Yeni sistemde yatırım tutarlarından başvuru yöntemine, enerji desteğinden yabancı yatırımcılarla yapılabilecek özel sözleşmelere kadar birçok başlıkta değişikliğe gidildi. Teknoloji Hamlesi Programı kapsamındaki yatırımlar için 100 milyon TL, diğer büyük projeler için ise 2 milyar TL seviyesinde yatırım veya Ar-Ge eşiği öne çıktı.
9 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 11572 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Türkiye’de büyük ve stratejik yatırımlara sağlanan proje bazlı devlet yardımlarının uygulanma şekli değiştirildi. Düzenleme, özellikle yüksek teknolojili üretim, büyük ölçekli yatırımlar, yabancı sermayeli projeler ve Türkiye’nin ithalata bağımlılığını azaltabilecek yatırımları yakından ilgilendiriyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte yatırımcıların hangi koşullarda proje bazlı destek sistemine girebileceği, başvuruların nasıl yapılacağı, projelerin nasıl değerlendirileceği ve yatırım tamamlandıktan sonra nasıl takip edileceği daha ayrıntılı biçimde belirlendi.
Teknoloji yatırımlarında 100 milyon TL sınırı
Düzenlemenin en dikkat çeken bölümlerinden biri yatırım büyüklükleriyle ilgili oldu.
Bakanlık tarafından belirlenen Öncelikli Ürün Listesi'ndeki ürünlerin Türkiye'de üretilmesini amaçlayan ve Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında desteklenmesine karar verilen projelerde en az 100 milyon TL sabit yatırım şartı aranacak.
Programın dışında değerlendirilecek diğer yatırımlarda ise sabit yatırım tutarının veya Ar-Ge harcamasının en az 2 milyar TL olması gerekecek.
Böylece proje bazlı destek sistemi ağırlıklı olarak yüksek tutarlı, teknoloji yoğun, Ar-Ge içeren veya ülke ekonomisi açısından stratejik öneme sahip yatırımlara yönelik uygulanmaya devam edecek.
Bakanlık şirketleri doğrudan yatırıma davet edebilecek
Başvuru sistemi de yeniden tanımlandı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı belirlediği bir yatırım konusu için bir veya birden fazla firmaya doğrudan davet gönderebilecek. Bunun yanında Bakanlığın internet sitesi veya diğer dijital platformlar üzerinden açık çağrı yapılabilecek.
Bakanlık, yatırımın niteliğine göre başvuru sırasında özel koşullar da belirleyebilecek.
Başvuracak yatırımcıların ise yalnızca proje dosyası sunması yeterli olmayacak. Yatırım için ayrıntılı bir fizibilite raporu hazırlanması gerekecek. Bu rapor, Bakanlıkla protokol imzalamış Türkiye'de faaliyet gösteren kalkınma veya yatırım bankalarından biri tarafından hazırlanacak.
Teknoloji Hamlesi Programı kapsamındaki projeler için ise ayrı bir başvuru sistemi uygulanabilecek. Bu yatırımlarda başvuru yöntemini ve değerlendirme esaslarını Bakanlık ayrıca belirleyecek.
Desteklenecek büyük projelerde son karar Cumhurbaşkanında olacak
Teknoloji Hamlesi Programı Değerlendirme Komitesi tarafından desteklenmesi uygun bulunan ve devlet tarafından sağlanacak destek bütçesi bakımından proje bazlı sistem kapsamına giren yatırımlar Bakanlık tarafından Cumhurbaşkanına sunulacak.
Cumhurbaşkanınca desteklenmesi uygun bulunan projeler için özel bir Destek Kararı çıkarılacak ve yatırım teşvik belgesi düzenlenecek.
Bu belgede yatırımın büyüklüğü, süresi, şartları ve yararlanabileceği devlet destekleri kayıt altına alınacak.
Yatırıma başlamak için üç yıllık süre
Yeni düzenleme, destek kararı alınmasına rağmen yatırımın uzun süre başlamamasının önüne geçecek bir mekanizma da getiriyor.
Mücbir sebep veya olağanüstü bir durum bulunmadığı sürece yatırımcıların destek kararının yürürlüğe girmesinden itibaren üç yıl içerisinde projede belirli bir yatırım harcamasına ulaşması gerekecek.
Yatırımın başladığının kabul edilebilmesi için destek kararında belirtilen başlangıç tarihinden sonra en az 200 milyon TL veya toplam yatırım tutarının yüzde 10'u seviyesinde yatırım harcaması yapılmış olması aranacak.
Belirlenen sürede yatırıma başlanamaması halinde Cumhurbaşkanınca projeye ek süre verilebilecek. Verilen ek sürenin sonunda da gerekli yatırım harcaması gerçekleştirilmezse projeye ilişkin destek kararı yürürlükten kaldırılacak.
Yatırım bittikten sonra da beş yıl takip edilecek
Devlet desteği alan yatırımcıların sorumluluğu tesisin tamamlanmasıyla sona ermeyecek.
Yatırım tamamlandıktan sonra yatırımcı, beş yıl boyunca yılda bir kez faaliyet raporu hazırlayarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına sunacak.
Bu raporlarda yatırımın mevcut durumu ile devam eden devlet desteklerinin tutarlarına ilişkin bilgiler de yer alacak.
Böylece teşvik verilen büyük yatırımların üretime geçtikten sonraki performansı ve sağlanan desteklerin kullanımı da takip edilecek.
Enerji desteği üretimin başlamasıyla devreye girebilecek
Kararda enerji desteğinin hangi aşamada uygulanabileceği de netleştirildi.
Yatırımın tamamen bitmesi beklenmeden, tesisin bir bölümünün üretime geçtiğinin Bakanlığın görevlendireceği en az iki uzman tarafından yerinde tespit edilmesi halinde enerji desteği veya işveren sigorta primi desteği başlatılabilecek.
Ancak yatırım tamamen tamamlanmadan kullanılan enerji desteğinin toplamı, projeye tanımlanan azami enerji desteğinin yüzde 50'sini geçemeyecek.
Enerji desteğinde yalnızca gerçek enerji tüketimi dikkate alınacak. Eski dönem borçları, gecikme faizleri, cezalar, nakliye, iletim, dağıtım, vergi, fon ve benzeri ek maliyetler destek hesabına dahil edilmeyecek. Hesaplama, enerji sağlayıcısı tarafından düzenlenen ve bedelinin tamamı ödenmiş faturadaki enerji tüketim tutarı üzerinden yapılacak.
KOSGEB ve TÜBİTAK desteğinin önü de açıldı
Teknoloji Hamlesi Programı kapsamındaki yatırımlarda farklı kamu desteklerinin birlikte kullanılması konusunda da yeni bir düzenleme yapıldı.
Bu kapsamdaki projeler mevzuatın izin vermesi halinde KOSGEB veya TÜBİTAK tarafından doğrudan desteklenebilecek.
KOSGEB, TÜBİTAK veya diğer kamu kurumlarının verdiği destekler dikkate alınarak, yatırımcının kendi kaynaklarıyla gerçekleştirdiği bazı yatırım harcamaları da değerlendirme komitesinin onayıyla teşvik belgesindeki yatırım bütünlüğü içerisinde değerlendirilebilecek.
5 milyar TL'lik yabancı yatırımlara özel sözleşme imkânı
Düzenlemenin yabancı yatırımcıları ilgilendiren önemli bir bölümü de bulunuyor.
En az 5 milyar TL sabit yatırım tutarına sahip ve tamamen yeni yatırım niteliğindeki projelerde, Türkiye'deki doğrudan yabancı yatırım mevzuatı kapsamındaki yatırımcılarla veya tamamı bu yatırımcılara ait şirketlerle özel hukuk hükümlerine tabi yatırım proje sözleşmesi yapılabilecek.
Bu sözleşmeyi imzalama yetkisi Sanayi ve Teknoloji Bakanına verildi.
Projede başka bakanlıkların veya kamu kurumlarının görev alanına giren işlemler bulunması halinde, bu işlemlerin ilgili kurumlar tarafından mevzuat çerçevesinde öncelikli olarak yerine getirilmesi öngörülüyor. Kurumlar arasındaki koordinasyonu ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sağlayacak.
Fizibilite raporlarında şirketlerin bütün mali ve teknik yapısı incelenecek
Kararla birlikte yatırımcıların hazırlayacağı fizibilite raporunun formatı da baştan sona ayrıntılandırıldı.
Şirketlerden yalnızca yatırım tutarı ve tesis bilgisi istenmeyecek. Firmanın ortaklık yapısı, yönetimi, grup şirketleri, son üç yıllık finansal durumu, mevcut yatırımları, istihdamı, üretim kapasitesi ve geçmiş ithalat-ihracat rakamları da dosyada yer alacak.
Yatırımın teknik bölümünde ise kullanılacak üretim teknolojisinin güncelliği, makine ve ekipmanlar, üretim süreci, dijitalleşme seviyesi, robotik ve otomasyon kullanımı, nesnelerin interneti, bulut teknolojileri ve benzeri teknolojik uygulamalar değerlendirilecek.
Ayrıca projenin enerji verimliliği, çevresel etkileri ve karbon salımını azaltma potansiyeli de incelenecek.
Ar-Ge geçmişi ve patentler de masaya yatırılacak
Yatırım yapacak şirketin Ar-Ge kapasitesi de değerlendirme sisteminin önemli parçalarından biri olacak.
Şirketin geçmişte yaptığı Ar-Ge çalışmaları, sahip olduğu patentler, faydalı modeller, markalar ve diğer tescilli haklar incelenecek. Ar-Ge harcamalarının şirket cirosuna oranı, mevcut Ar-Ge personeli, yatırım sonrasında çalıştırılması planlanan araştırma personeli ve üretilecek ürüne yönelik gelecekteki Ar-Ge planları da rapora yazılacak.
İthalatı ne kadar azaltacağı hesaplanacak
Yeni fizibilite sisteminde yatırımın Türkiye ekonomisine sağlayacağı katkının sayısal olarak ortaya konulması da isteniyor.
Projelerin Türkiye'deki ve dünyadaki pazar büyüklüğü, üretici sayısı, mevcut üretim kapasitesi, kapasite kullanım oranları, hammadde ihtiyacı, satış imkanları ve gelecekteki satış miktarları incelenecek.
Özellikle yatırımın faaliyete geçmesinden itibaren 10 yıllık ithalat ve ihracat tahminleri hazırlanacak.
Projeyle ne kadarlık ithalatın önlenebileceği, üretim sırasında ne kadar ithal girdi kullanılacağı, ne kadar ihracat yapılacağı ve yatırımın Türkiye'nin cari açığının azaltılmasına ne ölçüde katkı sağlayacağı hesaplanacak.
Devlet desteği olmasa proje ne durumda olurdu, o da hesaplanacak
Projelerin mali değerlendirmesinde toplam finansman ihtiyacının yanı sıra yatırımın gelecekte yaratacağı gelir ve giderler, şirketin işletme sermayesi ihtiyacı ve kârlılığı da incelenecek.
Yatırımlar için;
iç verimlilik oranı,
net bugünkü değer,
sermaye maliyeti,
yatırımın geri ödeme süresi,
dönem kârı veya zararı
gibi finansal göstergeler hesaplanacak.
Ayrıca projenin devlet teşviki aldığı ve almadığı iki ayrı senaryo karşılaştırılacak. Böylece kamu desteğinin yatırımın hayata geçmesi üzerindeki etkisi de değerlendirme sürecinde görülebilecek.
Projelerin bölgesel kalkınmaya etkisi, oluşturacağı katma değer, sektördeki bağlantıları ve Türkiye açısından arz güvenliğine sağlayacağı katkı da değerlendirmeye dahil edilecek.
Düzenleme yürürlüğe girdi
8 Ağustos 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı, 9 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kararın yatırım sonrası izlemeye ilişkin bölümlerinden biri ise 26 Kasım 2016'dan itibaren geçerli olacak şekilde uygulanacak.
Yeni sistemin uygulanmasından Sanayi ve Teknoloji Bakanı sorumlu olacak.
Etiketler: Resmi Gazete enerji desteği Tübitak yabancı yatırımcılar Cumhurbaşkanı Kararı yatırım teşvik belgesi Proje bazlı devlet destekleri Teknoloji Hamlesi Programı Fizibilite raporu
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.