Avrupa Birliği ambalaj atıklarını azaltmak amacıyla günlük yaşamı kökten değiştirecek geniş kapsamlı bir yasal düzenleme paketini devreye alıyor. Kişi başına düşen yıllık ortalama 177,8 kilogramlık atık miktarını düşürmeyi hedefleyen yeni kurallar, gıda ambalajlarından havalimanı hizmetlerine kadar pek çok alanda aşamalı yasaklar getiriyor.
Avrupa Birliği (AB), ambalaj atıklarının çevre üzerindeki yükünü hafifletmek için stratejik bir takvim belirledi. Düzenlemelerin ilk bölümü 12 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Süreç, gıda ambalajlarında "sonsuz kimyasallar" olarak tanımlanan ve PFAS olarak bilinen maddelerin kullanımına yönelik yasaklarla başlayacak. Yeni kurallar, önümüzdeki yıllarda süpermarketlerden kafe ve restoranlara, otellerden havalimanlarına kadar günlük yaşamın birçok alanında köklü değişiklikler barındırıyor.
Gıda ambalaj yüzeylerinin yağ, su ve lekeye karşı dayanıklı olmasını sağlamak amacıyla kullanılan PFAS maddeleri, doğada kaybolmayan sentetik yapısı nedeniyle yasak kapsamına alındı. Sağlığa zararlı olduğu tespit edilen Bisfenol A'nın (BPA) kullanımı daha önce engellenmişti. Meyve, sebze ve balık konservelerinin raf ömrünü uzatmak amacıyla kullanılan bazı kaplamalara ilişkin istisnanın ise Temmuz 2028'e kadar devam etmesine izin verilecek.
Ambalaj düzenlemelerinin uygulama takvimi ve aşamaları
Yeni ambalaj kuralları tek bir tarihte değil, belirli bir takvim çerçevesinde aşamalı olarak uygulanacak. Belirlenen kritik tarihler ve getirilen yükümlülükler şu şekilde sıralanıyor:
Tarih Uygulama ve yasaklar 12 Ağustos 2026 Gıda ambalajlarında PFAS kullanımı tamamen yasaklanıyor. 12 Şubat 2027 Kafe ve restoranlar müşterilerine kendi kaplarını getirme seçeneği sunmaya başlıyor. 12 Şubat 2028 Zincir işletmelerde yeniden kullanılabilir bardak sunma zorunluluğu başlıyor. 12 Şubat 2029 Polistiren köpük kaplar ve havalimanında valiz streçleme yasaklanıyor. 2030 Başlangıcı Hafif plastik poşetler ve taze gıdadaki tek kullanımlık ambalajlar kalkıyor.Düzenlemelerin en kapsamlı bölümünün devreye gireceği 2030 yılından itibaren, yüzde 70'ten daha düşük oranda geri dönüştürülebilen ambalajların satışına izin verilmeyecek. Kasalarda verilen hafif plastik poşetlerin yanı sıra taze meyve ve sebzelerde kullanılan plastik ağ, poşet ve bazı kutular yasak kapsamına girecek. Birden fazla içecek kutusunu veya şişesini bir arada tutmak amacıyla kullanılan plastik filmlerin kullanımı, taşımanın zorunlu olduğu istisnai durumlar dışında sonlandırılacak. Kâğıt ve diğer malzemelerden üretilen ambalajların kullanımına ise devam edilebilecek.
Restoranlarda ve otellerde tek kullanımlık ürün dönemi kapanıyor
Yeni düzenlemelerin tüketicilerin günlük yaşamında en görünür hale geleceği alanlar restoran ve kafeler olacak. 2030 yılı itibarıyla restoranlarda yerinde tüketilen yiyecek ve içeceklerde kullanılan tek kullanımlık plastik ambalajların kullanımı sona erecek. Masalarda bulunan tek kullanımlık şeker, tuz, ketçap ve mayonez paketleri bu kapsamda kaldırılacak olsa da paket servis siparişlerinde bu ürünlerin kullanımına izin verilmeye devam edilecek. Otellerde kullanılan küçük plastik şampuan ve sabun ambalajları da yasak kapsamına dahil edilen ürünler arasında yer alıyor.
AB üyesi tüm ülkelerin, Almanya'da uzun süredir uygulanan sisteme benzer şekilde, tek kullanımlık plastik şişeler ve içecek kutuları için depozito sistemi kurması gerekecek. Plastik şişelerin geri dönüşüm kriterlerini karşılamasının daha kolay olduğu belirtilirken, farklı malzeme ve moleküllerden oluşan yoğurt kaplarının geri dönüşüm sürecinin daha karmaşık olduğu ifade ediliyor.
Geri dönüşüm hedefleri ve sektördeki tartışmalar
Avrupa Birliği'nin nihai hedefi, ambalaj atıklarını 2040 yılında 2018 seviyesine kıyasla en az yüzde 15 oranında azaltmak olarak açıklandı. Eurostat verilerine göre AB'de ambalaj atıkları 2021 yılına kadar sürekli artış gösterirken, sonraki iki yıllık süreçte düşüş kaydetti. Güncel verilerin henüz yayımlanmadığı bu süreçte, düzenlemelerin özellikle geri dönüştürülebilirliği düşük ambalajların kullanımını azaltması bekleniyor.
Sektör temsilcileri yoğurt kapları gibi bazı ürünlerde "kimyasal geri dönüşüm" yönteminin de resmi bir yol olarak kabul edilmesini talep ediyor. Plastiklerin yüksek sıcaklıkta moleküllerine ayrıştırıldığı bu yöntem, yüksek enerji tüketimi ve kanserojen olabilecek zararlı maddelerin ortaya çıkabilme riski nedeniyle çevre örgütleri tarafından eleştiriliyor.
Etiketler: sürdürülebilirlik Avrupa Birliği çevre politikası plastik yasağı tek kullanımlık plastik PFAS Depozito sistemi ambalaj atığı AB düzenlemesi
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.