Kazakistan, kripto varlıkları ülkeye çekmek için vergi affı ilan etti

Şimdi Kazak hükümeti, vergi indirimleri ve hukuki güvence sunarak kripto varlıkların yeniden ülkeye dönmesini sağlamaya çalışıyor.

Kazak hükümeti, vatandaşları kripto para varlıklarını beyan etmeye, bunları düzenlenmiş yerel platformlara taşımaya ve dijital varlıkları ülke ekonomisine entegre etmeye teşvik etmeyi amaçlayan bir kararnameyi imzaladı.

Yetkililer, dolandırıcılık, kara para aklama ya da lisanssız kripto hizmetleriyle bağlantısı bulunmayan dijital varlık işlemlerinden elde edilen kişisel gelirler için, özel yatırımcılara üç yıl süreyle vergi muafiyeti tanıyor.

Bu karar, madencilerin ülkede faaliyet göstermesini ve herkesin kazanç sağlamasını kolaylaştırmanın da önünü açtı.

Kripto patlaması yarıda kesildi

Kripto para madenciliğinde, blokzincire – bir kripto paranın işlem geçmişinin kaydedildiği deftere – işlemleri doğrulamak ve eklemek için karmaşık matematiksel problemleri çözebilen güçlü bilgisayarlar kullanılıyor.

Bu işlemleri başarıyla tamamlayan madenciler, doğrudan kişisel kripto cüzdanlarına yatırılan kripto paralarla ödüllendiriliyor; Bitcoin gibi bazı örneklerde bu, ciddi kazançlar anlamına gelebiliyor.

Olumsuz tarafı ise, hesaplamalar sürekli işlem gücü gerektirdiği için sürecin çok fazla enerji tüketmesi.

Çin'in 2021'de Bitcoin madenciliğini yasaklamasının ardından, birçok madenci düşük maliyetli enerji sunan yeni lokasyonlar aramaya başladı.

Bu noktada Kazakistan hızla ABD'nin ardından dünyanın ikinci büyük Bitcoin madenciliği merkezi haline geldi. Kârdan pay almak isteyen çok sayıda kişi, madencilik ekipmanını balkonlarına bile yerleştirdi.

Kimileri, devasa elektrik tüketimini gizlemek için madencilik çiftliklerini sebze depoları, seralar veya terk edilmiş Sovyet dönemi sanayi tesislerinde yapay zeka veri merkezleri gibi gösterecek kadar ileri gitti.

Ülke, kripto patlamasının meyvelerini uzun süre toplayamadı. Madencilerin hızla akın etmesi, ülkenin yaşlanan elektrik şebekesi üzerinde muazzam bir yük oluşturdu.

Ekim 2021'de hızla artan elektrik talebi, Kazakistan'ın kuzeydoğusundaki üç elektrik santralinde kesintilere yol açarken, planlı elektrik kesintileri birçok bölgeyi etkiledi. Zirve dönemde kripto para madencileri, Kazakistan'daki toplam elektrik üretiminin tahminen yüzde 8'ini tüketiyordu.

Yetkililer, elektrik tüketimi ve dijital varlıkların yasallaştırılmasına ilişkin düzenlemeleri defalarca sıkılaştırarak yanıt verdi; bu da madencilerin yurt dışına göç etmesine ve yasa dışı operasyonların çoğalmasına neden oldu.

Kazakistan kripto madenciliğini hiçbir zaman tamamen yasaklamadı; böylece gelecekte bu potansiyelden yararlanma seçeneğini açık tuttu.

Uzmanlara göre Kazakistan vatandaşlarının yaklaşık 1 milyon kripto cüzdanı bulunuyor.

Bu rakam, Astana Uluslararası Finans Merkezi (AIFC) aracılığıyla yetkili yerel borsalara kayıtlı kullanıcı sayısının neredeyse dört katı; bu sayı Mart ayında 256.900'e ulaşmıştı.

Dubai'deki DIFC finans serbest bölgesi örnek alınarak kurulan AIFC, Kazakistan'da finansal inovasyon için bir deneme alanı işlevi görüyor ve ülkede faaliyet gösteren dijital varlık şirketlerinin düzenleyici merkezi olarak hizmet veriyor.

Kripto varlıkları yeniden ülkeye çekmek

Uzmanlar, son yıllarda kripto sahiplerini teşvikler ve sadeleştirilmiş hukuki çerçevelerle yeniden kendi ülkelerine çekmenin küresel bir eğilime dönüştüğünü söylüyor.

BAE, Hong Kong ve Singapur, açık lisanslama süreçleri, düzenlemeler ve bankacılık hizmetlerine erişimle desteklenen benzer vergi uygulamalarını hayata geçirerek ilave gelir sağladı.

Kararname, Kazakistan'ın önceki madencilik krizini tetikleyen enerji meselesine de değiniyor.

Plan uyarınca, devlet kullanımına ihtiyaç duyulmayan petrol sahalarındaki bağlı gaz, madencilik operasyonları için elektrik üretiminde kullanılabilecek; böylece madencilerin seçenekleri ulusal şebekenin ötesine taşınacak.

Binance Kazakistan Genel Müdürü Nurkhat Kuşimov, vergi teşvikinin kararnamedeki en önemli düzenleme olduğuna inanıyor.

“Bu, kullanıcıların düzenlenmiş yargı bölgelerini ve buralarda faaliyet gösteren platformları tercih etmesi için güçlü bir teşvik” dedi Kuşimov Euronews'e.

“Bu yaklaşım, lisanslı bir ortamda çalışmayı daha cazip hale getiriyor, piyasaya güveni artırıyor ve onun daha da gelişmesi için koşulları yaratıyor” diye konuştu.

Kazakistan Fintek, Yapay Zeka ve Kripto Endüstrisi Derneği Başkanı Bahıtcan Kenzhebayev, vergi teşvikinin özel yatırımcı açısından başlıca belirsizliklerden birini, yani yükümlülüğün ne zaman ve hangi temelde doğacağı sorusunu ortadan kaldırdığına, ancak tek başına yeterli olmadığına inanıyor.

“Kullanıcılar bir platformu vergi oranına göre değil, faktörlerin toplamına göre seçiyor: yerel para birimini yatırıp çekmenin ne kadar kolay olduğu, likidite ve kuralların ne kadar net olduğu” diye konuştu Kenzhebayev Euronews'e.

“Lisanslı bir katılımcı için, kuralın öngörülebilirliği bizzat sağladığı avantajdan daha değerlidir.”

Kazakistan Blokzincir ve Dijital Madencilik Derneği Başkanı Daniyar Mubarakov, Euronews'e yaptığı açıklamada her türlü devlet desteğinin memnuniyetle karşılanacağını, ancak bu önlemin ne kadar süre geçerli olacağını merak ettiğini söyledi.

“Belirli girişimci kategorileri için tercihli vergi rejimleri, sadece cari dönemde vergilerin azalması değil, aynı zamanda hacimlerin artması nedeniyle gelecekte vergilerin birkaç kat artması anlamına da gelebilir” dedi Mubarakov.

Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Bakan Yardımcısı Gizzat Baytursunov, muafiyet süresinin üç yıl sonra dolmasının ardından uygulanmak üzere basitleştirilmiş bir vergi rejimi önerisi üzerinde çalıştıklarını söyledi.

Ayrıca, bakanlığın özel yatırımcılar için son üç yılı kapsayan vergi incelemelerinin kaldırılması üzerinde de çalıştığını belirtti.

Vergi teşviklerinin ötesinde

Uzmanlar, Kazakistanlı özel yatırımcıların yeniden yerel platformlara dönmesinin, bu platformların rekabet gücüne bağlı olacağını söylüyor.

“Çoğu kullanıcı için hizmetin kolaylığı, likidite, enstrümanların mevcudiyeti, işlemlerin hızı ve bankacılık sistemiyle kesintisiz etkileşim imkânı hâlâ temel faktörler” dedi Kuşimov.

Kenzhebayev'e göre, en büyük riskler şu anda kullanılan hukuki tanımlar ve terminolojide yatıyor. Muafiyet çok geniş tanımlanırsa, kriptoyla ilgisi olmayan diğer varlıklar üzerinden de vergi ödemekten kaçınmak için sistemi suistimal etmeye imkân tanıyabilir.

“Bu, bir ya da iki yıl içinde kuralın geri çekilmesi riskini doğurur; bu da başlangıçta yüksek ama istikrarlı bir orandan daha fazla zarar verir” diye açıkladı Kenzhebayev.

Ayrıca aynı dijital varlığın, AIFC ya da Kazakistan'ın ulusal kuralları kapsamına girip girmemesine bağlı olarak iki farklı şey olarak değerlendirilebileceği uyarısında bulundu; bu da şirketlerin aynı anda iki ayrı hukuki yapıya uymak zorunda kalacağı anlamına gelir.

“Zorluk kesişim noktasında ortaya çıkıyor. Sonuç olarak katılımcı, tek bir iş için iki paralel altyapı kurmak zorunda kalıyor; bu da maliyetlere yansıyor” dedi.

Kenzhebayev, yalnızca vergi indirimlerinin kullanıcıları lisanslı Kazak platformlarına çekmek için yeterli olmayacağını söyledi.

Fark yaratacak olanın, güvenilir bankacılık erişimi, kriptonun yerel para birimine dönüştürülmesine ilişkin açık kurallar, müşteri varlıklarının korunmasına yönelik net gereklilikler ve lisanslı işletmecileri dezavantajlı konuma düşürmeyen bir düzenleyici ortam olacağını vurguladı.