Yarınlara Kartopu: Bilimsel bilgiyi ailelerle buluşturan sosyal etki modeli

Prof. Dr. Selçuk Şirin ve uzman proje ekibinin katkılarıyla geliştirilen proje bugüne kadar yaklaşık 620 bin kullanıcıya ulaştı. 320 binden fazla çocuk ve ebeveynin yaşamına dokunan Yarınlara Kartopu, dijital eğitim platformu ve saha uygulamalarıyla bilimsel bilgiyi Türkiye’nin dört bir yanındaki ailelerle buluşturuyor.

Geçtiğimiz günlerde Yapı Kredi Kurumsal İletişim Direktörü Arda Öztaşkın’ın davetiyle bir grup gazeteci olarak Kars’taydık. Projenin ayrıntılarını Prof. Dr. Selçuk Şirin’den dinledik; okul öncesi eğitmeni Derya Şirin’in aileler ve çocuklarla yaptığı uygulamaları izledik. Erken çocukluk döneminde bilişsel, sosyal ve duygusal gelişimi destekleyen uygulamaların yanı sıra ebeveynlerin çocuklarının gelişimindeki rolü, oyun temelli öğrenme ve günlük yaşamda uygulanabilecek yöntemler hakkında bilgi aldık.

Kurumsal süreklilik: Eğitim, kültür, sanat ve yayıncılık

Yarınlara Kartopu’nun arkasındaki kurumsal yaklaşımın kökleri oldukça geriye gidiyor. Yapı Kredi, uzun yıllardır sanat, kültür ve eğitime destek veren; farklı alanlarda toplumsal fayda projeleri geliştiren bir kuruluş.

Yapı Kredi Kurumsal İletişim Direktörü Arda Öztaşkın, bu yaklaşımın kurumun kuruluşundan bu yana devam ettiğini vurguluyor: “Kurucumuz Kâzım Taşkent’in, ‘Bizim gibi büyük kuruluşların iki görevi vardır. Birincisi, kendi iştigal konuları ile ilgili görevleri; ikincisi ise topluma karşı olan görevleridir.’ sözü bugün de bize yol göstermeye devam ediyor.”

Çocuklara ve toplumsal gelişime yönelik yaklaşımın önemli kilometre taşlarından biri de 1945’te yayın hayatına başlayan Doğan Kardeş dergisi. 1945-1978 arasında kesintisiz yayımlanan, daha sonra 1988-1993 arasında yeniden okurlarla buluşan dergi; çocuk sineması, sanat gösterileri, yarışmalar ve kitaplarla yalnızca bir yayın değil, aynı zamanda bir eğitim ve kültür platformu işlevi gördü.

Bugün de burslardan akademik işbirliklerine, ‘Okuyorum Oynuyorum’dan eğitime destek çalışmalarına kadar farklı kanallarla eğitim alanındaki faaliyetler sürdürülüyor. Kurumun eğitim yaklaşımı; çocukların kendilerini ifade edebilmesi, okuduklarını ve dinlediklerini anlayıp yorumlayabilmesi ve yaratıcı bireyler olarak yetişmesi hedefi üzerine kuruluyor.

“Erken çocukluk dönemine yapılan yatırım, ülkemizin geleceğine yapılan yatırımdır”

Yapı Kredi Kurumsal İletişim Direktörü Arda Öztaşkın’a göre Yarınlara Kartopu, kurumun toplumsal kalkınmaya katkı sağlama anlayışının önemli yansımalarından biri. Projenin bugün yüz binlerce aileye ulaşan ve bilimsel bilgiye erişimi kolaylaştıran bir sosyal etki platformuna dönüştüğünü belirtiyor.

Prof. Dr. Selçuk Şirin ise erken çocukluk dönemine yatırımın yalnızca çocuklara yönelik olmadığını, ebeveynleri doğru ve güvenilir bilgiyle güçlendirmenin de sürecin önemli bir parçası olduğunu söylüyor. Şirin’in yaklaşımında çocukların ilk ve en önemli öğretmenleri ebeveynleri. Dolayısıyla çocukların gelişimini desteklemek, ailelerin de doğru bilgiye erişebilmesini gerektiriyor. Yarınlara Kartopu’nun temel yaklaşımı da bilimsel bilgiyi akademinin sınırları içinde bırakmadan ailelerin günlük yaşamına taşımak.

Yarınlara Kartopu’nu güçlü bir sosyal etki modeline dönüştüren 9 unsur

620 bin kullanıcı önemli bir ölçek. Ancak sosyal etkinin gücünü yalnızca erişilen kişi sayısıyla ölçmek yeterli değil. Yarınlara Kartopu’nun dikkat çekici yanı; bilimsel altyapıyı, dijital erişimi, yüz yüze uygulamaları, gönüllülüğü ve ölçülebilir sonuçları aynı model içinde buluşturması.

1. Doğru problem tanımı: Erken çocukluk döneminin kritikliği

Erken çocukluk dönemine yapılan yatırım, çocukların yaşamı ve toplumların geleceği açısından en yüksek getiriyi sağlayan yatırımlardan biri. Prof. Dr. Selçuk Şirin’in dikkat çektiği gibi, bilimsel araştırmalar beyin gelişiminin büyük bölümünün yaşamın ilk altı yılında gerçekleştiğini gösteriyor. Dil gelişiminden problem çözme becerilerine, sosyal ve duygusal gelişimden öğrenme kapasitesine kadar pek çok yetkinliğin temeli bu dönemde atılıyor.

Yarınlara Kartopu, bu içgörüden yola çıkarak okul öncesi eğitime destek olmayı hedefliyor.

1. Net hedef: Çocuğu desteklerken ebeveyni güçlendirmek

Proje, erken çocukluk döneminde çocukların bilişsel, sosyal ve duygusal gelişimini desteklemek amacıyla ebeveynlere konunun önemini ve oyun temelli öğrenme yaklaşımının yararlarını anlatıyor. Günlük hayatta uygulanabilecek gelişim destekleyici yöntemler sunuyor.

1. Net hedef kitle: 0-6 yaş grubu çocuğu olan aileler

Prof. Dr. Selçuk Şirin’in en büyük hayali, Türkiye’de doğan her çocuğun okula başladığı gün kendini rahatça ifade edebilmesi, öğretmenini anlayabilmesi ve potansiyelini gerçekleştirebilecek güçlü bir başlangıç yapabilmesi. Bunun yolunun ise çocuk kadar aileyi de güçlendirmekten geçtiğini söylüyor.

“Bunun yolu, çocuk kadar aileyi de güçlendirmekten geçiyor. Aileyi güçlendiren her yatırımın, çocuğun geleceğine yapılan yatırım olduğuna inanıyorum” diyen Şirin, Yarınlara Kartopu’nu da bu açıdan uzun soluklu bir yatırım olarak değerlendiriyor.

1. Bilimsel altyapı

Yarınlara Kartopu’nun önemli farklarından biri bilimsel içeriği merkeze alması. Dijital eğitim platformunda alanında uzman akademisyenler tarafından hazırlanan, toplam süresi 18 saati aşan 212 eğitim videosu, podcast’ler ve eğitim materyalleri bulunuyor. İçerikler ücretsiz olarak ailelerin kullanımına sunuluyor.

Dijital içeriklerin yanı sıra farklı bölgelerde düzenlenen organizasyonlarla ebeveynlerin uygulamaları yerinde görmesi ve uzmanlarla buluşması sağlanıyor.

1. Hibrit model

Dijital yapı, projenin geniş bir kitleye ulaşmasını sağlıyor. Ancak model yalnızca ekrandan ibaret değil.

Eğitim videolarını tamamlayan ailelere eğitim kitleri sunuluyor. Kitaplar ve oyun malzemeleri ebeveynleri sürece dahil ederken, Yapı Kredi gönüllülerinin de katıldığı atölyeler ve uzman buluşmaları ailelere yüz yüze öğrenme deneyimi sunuyor.

1. Erişilebilirlik

Bir projenin kaç kişiye ulaştığı kadar, kullanıcıların içerikle nasıl bir ilişki kurduğu da önemli. Yarınlara Kartopu’nda ortalama kullanım süresinin 32 saat olması, 320 binden fazla çocuğun sisteme dahil olması ve 85 binden fazla çocuğun proje sürecini tamamlaması, erişimin ötesinde sürekliliğe işaret ediyor.

1. Çok katmanlı fayda: Aileyi güçlendirmek

Çocukların gelişiminde ebeveynleriyle kurdukları ilişkinin rolü büyük. Yarınlara Kartopu, ebeveynlere çocuklarıyla birlikte oyun oynamanın, konuşmanın ve kitap okumanın günlük yaşamın doğal bir parçası haline gelebileceğini gösteriyor.

Böylece yalnızca çocuğun öğrenme ortamı güçlenmiyor; ebeveynlerin çocuklarının gelişimine ilişkin farkındalıkları da artıyor.

Kars’taki buluşmada genç babaların bebekleri kucaklarında etkinlikleri ve Prof. Dr. Selçuk Şirin’in sunumunu ilgiyle takip etmeleri dikkat çekiciydi. Web sitesinde 23.291 babanın üye olması, babaların toplam üyelerin yüzde 22’sini oluşturması da bu katılımın bir başka göstergesi. Yapı Kredi’nin geçmişte AÇEV işbirliğiyle gerçekleştirdiği “Babalar Değişiyor Toplum Değişiyor” çalışması da bu yaklaşımın önceki örneklerinden biri.

1. Gönüllülük hareketi

Projenin sahadaki yaygınlaşmasında Yapı Kredi Gönüllüleri de aktif rol üstleniyor. Bugüne kadar 1000 Yapı Kredi Gönüllüsü Yarınlara Kartopu eğitimi aldı. 200’ü aşkın atölye gerçekleştirildi; projenin bilimsel içerikleri farklı şehirlerde çocuklar ve ebeveynlerle yüz yüze buluştu.

1. Ölçeklenebilirlik

Yarınlara Kartopu’nun ölçeğini gösteren veriler dikkat çekici. Belirli sayıda eğitim videosunu tamamlayan ailelere sunulan eğitim setlerinin sayısı 110 bine ulaştı. Platforma yaklaşık 620 bin kullanıcı üye oldu; 320.185 çocuk sisteme kaydoldu. Projeye dahil olan çocukların yaş ortalaması 2,87 olarak gerçekleşti. Altı yaş sınırını aşarak projeden “mezun” olan çocukların sayısı ise 85.645.

Uzun vadeli ekonomik ve toplumsal getiri

Erken çocukluk dönemine yapılan yatırımın etkisi yalnızca bugünün çocuklarıyla sınırlı değil. Bu dönemde kazanılan beceriler, ilerleyen yıllardaki öğrenme kapasitesinden sosyal becerilere kadar pek çok alanı etkiliyor. 21. yüzyıl yetkinlikleriyle donanmış gençler, Türkiye’nin ekonomik ve toplumsal geleceğinin en önemli unsurlarından biri olacak. Bu açıdan Yarınlara Kartopu, erken insan sermayesine yapılan yatırımın nasıl somut bir sosyal etki modeline dönüşebileceğini gösteren örneklerden biri.

Kartopu isminin gücü de burada yatıyor.