YAYINLAMA 13 Ağustos 2026 15:01
GÜNCELLEME 13 Ağustos 2026 15:03
Ukrayna’nın tahıl ihracatı ağustosun ilk iki haftasında yüzde 75 düşerken, ülke gelecek yılın ekim sezonunu finanse etmekte zorlanıyor.
Karadeniz’de tahıl koridorunun oluşturulmasında daha önce kritik rol üstlenen Türkiye, yeniden gözlerin çevrildiği ülkelerden biri haline geliyor.
Ukrayna’da çiftçiler, savaşın başladığı 2022’den bu yana yaşadıkları en ağır ekonomik sorunlardan biriyle karşı karşıya.
Ülkenin Karadeniz limanlarına yönelik Rus saldırıları tarım ürünlerinin ihracatını neredeyse durma noktasına getirirken, bu yılın iyi geçen hasadı çiftçiler için büyük bir finansman krizine dönüşüyor.
Ukrayna, dünyanın en büyük buğday, mısır ve ayçiçeği üreticileri arasında yer alıyor. Ülkenin söz konusu tarım ürünleri ihracatının yaklaşık yüzde 90’ı Karadeniz üzerinden gerçekleştiriliyor.
Ancak Rusya’nın liman altyapısına ve gemilere yönelik saldırıları nedeniyle bu ticaret kanalı ciddi biçimde sekteye uğradı. Ukrayna verilerine göre, ağustosun ilk iki haftasında tahıl ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 75 geriledi.
Çiftçinin silosu doldu, alıcılar ortadan kayboldu
Ukrayna’nın Jitomir bölgesinde çiftçilik yapan 57 yaşındaki Serhiy Rybalko, savaşın başında arazilerinin üçte ikisini Rusya’nın işgali nedeniyle kaybetti. Şimdi ise elinde kalan arazilerden elde ettiği ürünü satamama riskiyle karşı karşıya.
Rybalko’nun tahıl depolama tesisleri neredeyse tamamen dolmuş durumda. Buğday hasadının en yoğun döneminin yaşandığı ülkede mısır hasadının da gelecek ay başlaması bekleniyor.
Çiftçi, ürününü daha önce Ukrayna’nın büyük tahıl ihracatçılarından Nibulon’a ve yerel işleme tesislerine sattığını ancak artık alıcı bulamadığını belirtiyor.
“Bu tahılı gönderecek hiçbir yer yok” diyen Rybalko, yaşanan durumun çiftçiler açısından tam anlamıyla bir felaket olduğunu ifade ediyor.
Ukrayna'nın ihracat gelirlerinin yüzde 60'ı tarımdan
Tarım sektörü, Ukrayna’nın ihracat gelirlerinin yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor. Bu nedenle Karadeniz’deki ihracatın durması yalnızca çiftçileri değil, savaş ekonomisinin tamamını tehdit ediyor.
Ukrayna Çiftçiler Birliği Başkan Yardımcısı Denys Marchuk, ülkenin dünya buğday arzının yaklaşık yüzde 6’sını, mısır arzının ise yüzde 11’ini karşıladığını belirterek, sevkiyatların zamanında yapılamamasının Afrika ve Orta Doğu’daki ithalata bağımlı bazı ülkelerde gıda sıkıntısı yaratabileceği uyarısında bulundu.
Ukrayna bu yıl yaklaşık 60 milyon ton tahıl hasat etmeyi bekliyor. Bu rakam 2025'e yakın bir seviyeye işaret ediyor. Ancak ürünün pazara ulaştırılamaması, yüksek rekoltenin çiftçi açısından avantaja dönüşmesini engelliyor.
Dünya piyasasında fiyat yükseliyor, Ukrayna'da düşüyor
Karadeniz'deki arz endişeleri küresel tahıl piyasalarında fiyatları yukarı iterken, Ukrayna'da tam tersi bir tablo ortaya çıktı.
Chicago vadeli işlemler piyasasında küresel gösterge niteliğindeki tahıl fiyatları temmuz ayında bir yıldan uzun sürenin en yüksek seviyesine çıkarken, Ukrayna'da iç piyasadaki fiyatlar ürün arzının birikmesi nedeniyle geriledi.
Analistlerin değerlendirmelerine göre çiftçiler tahıl ürünleri arasında yalnızca ihracata yönelik buğday satışlarından kâr elde edebilirken, diğer ürünlerde üretim maliyetlerini karşılamakta zorlanıyor.
Harkiv bölgesinde bir çiftliğin yöneticisi olan Felix Fyodorov ise durumu, “Hasat geçen yıla göre, buğday da dahil olmak üzere, neredeyse iki kat daha iyi. Ancak fiyatlar geçen yılın yarısı” sözleriyle özetledi.
Asıl tehlike gelecek yılın hasadı
Çiftçilerin en büyük endişesi ise ellerindeki ürünleri satamamakla sınırlı değil. İhracat gelirlerinin kesilmesi, gelecek yılın üretim döngüsünün finanse edilmesini de zorlaştırıyor.
Çiftçiler elde ettikleri gelirle yakıt, işçi ücretleri ve kışlık ürünlerin ekimi için gerekli harcamaları karşılıyor. Bu nedenle bugünkü ihracat sorunu, gelecek yılın tarımsal üretimini doğrudan tehdit ediyor.
Rybalko, hasat döneminde kredi ödemeleri, ücretler ve yakıt giderlerini karşılayabilmek için ayda yaklaşık 20 milyon Ukrayna grivnasına (447 bin dolar) ihtiyaç duyduğunu belirtiyor.
Gelir akışının kesilmesi nedeniyle bazı çiftçiler ellerindeki ürünü çok düşük fiyatlardan satmak zorunda kalıyor. Rybalko da erken hasat ettiği buğdayın bir bölümünü yalnızca çalışan ücretlerini ve birkaç günlük dizel yakıt masrafını karşılayabilmek için düşük fiyata sattı.
Karadeniz'de gözler yeniden alternatif rotalarda
Ukrayna'nın Karadeniz üzerinden yaptığı tarım ihracatı, savaşın ilk döneminde de büyük ölçüde durmuştu. Küresel bir gıda krizinin önüne geçmek amacıyla Birleşmiş Milletler ve Türkiye'nin girişimleriyle, Ukrayna tahılının Karadeniz üzerinden sevk edilmesine yönelik anlaşma oluşturulmuştu.
Rusya 2023'te bu anlaşmadan çekilirken, Ukrayna daha sonra Karadeniz'in batı kıyısı boyunca Romanya ve Bulgaristan'ın karasularını kullanan kendi tahıl koridorunu oluşturdu.
Ancak son dönemde liman altyapısına ve gemilere yönelik saldırıların artmasıyla bu rota da yeniden büyük ölçüde işlevsiz hale geldi.
Ukrayna, daha önce Karadeniz limanlarının kapatılması üzerine demiryolu ve karayolu üzerinden Avrupa'ya alternatif ihracat rotaları oluşturmuştu. Fakat bugün bu seçeneklerin de geçmişe göre daha sınırlı olduğu belirtiliyor.
Kyiv Ekonomi Okulu'ndan Oleh Nivievskyi, Polonya'daki çiftçilerin Ukrayna'nın daha ucuz tahılına yönelik önceki itirazları, Avrupa Birliği ile daha sıkı ticaret rejimi, Tuna Nehri'ndeki su seviyelerinin düşmesi ve Rusya'nın demiryolu altyapısına yönelik saldırılarının alternatif rotaları zorlaştırdığını belirtiyor.
Nivievskyi, Ukrayna'nın liman ablukalarının ekonomik sonuçlarının önceki dönem kadar, hatta daha ağır olabileceği ihtimaline hazırlanması gerektiğini ifade ediyor.
2,5 milyar dolarlık gelir kaybı bekleniyor
Ukrayna Merkez Bankası, Karadeniz ablukası nedeniyle ülkenin yılın kalan bölümünde yaklaşık 2,5 milyar dolar döviz geliri kaybedebileceğini tahmin ediyor.
Ukrayna Çiftçiler Birliği ise daha pahalı lojistik nedeniyle tarım sektörünün yaklaşık 3 milyar dolarlık kayıpla karşı karşıya olduğunu hesaplıyor.
Savaşın başladığı 2022'den bu yana Ukrayna tarım sektörünün toplam kaybı ise 90 milyar doları aştı. Aktif çatışmalar, mayınlama, bombardıman ve sulama sorunları nedeniyle ekilebilir tarım arazilerinin yaklaşık dörtte biri de üretim dışında kaldı.
Hükümet çiftçilere yönelik acil destek paketini devreye alarak devlet kredi programlarını genişletti, kredi koşullarını kolaylaştırdı ve işletme sermayesi kredilerinde faiz oranlarını düşürdü.
Ancak çiftçiler için zaman daralıyor.
Rybalko'nun uyarısı, krizin yalnızca bugünkü hasatla sınırlı olmadığını ortaya koyuyor: Ukrayna'nın bugün kışlık buğday ve kolza ekimini yapamaması, gelecek yıl çok daha büyük bir gıda arzı sorununu beraberinde getirebilir.
Karadeniz'den tahıl akışının yeniden sağlanamaması halinde Ukrayna'nın tarım sektöründe yaşanan kriz, çiftçilerin gelir kaybından çıkarak ülkenin gelecek üretim kapasitesini ve küresel gıda arzını etkileyebilecek daha büyük bir probleme dönüşebilir.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.