Rusya enerji gelirlerindeki artışa rağmen bütçe açığını neden kapatamıyor?

YAYINLAMA 15 Ağustos 2026 14:15

GÜNCELLEME 15 Ağustos 2026 14:17

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Askeri harcamalar, küresel emtia piyasalarından elde edilen yüksek gelirleri yutmaya devam ediyor. Rusya Federasyonu bütçesinde devlet alımları için ayrılan pay, bu yılın ilk yedi ayında %39 oranında bir sıçrama kaydederek 8,4 trilyon rubleye ulaştı. Onaylanan yeni esneklik maddeleri, hükümete bütçe kanununu revize etmeden harcama yapma yetkisi tanırken, bu durum mali disiplinin kontrol edilmesini zorlaştırıyor. Toplam kamu giderlerinin 28,6 trilyon rubleye dayandığı mevcut mali tabloda, orduya aktarılan peşin nakit akışları cari bütçenin yıllık planlama sınırlarını şimdiden %80 oranında tüketmiş durumda.

Petrol muafiyetleri neden dengeleri değiştiremedi?

Orta Doğu'daki hareketlilik ve deniz koridorlarındaki riskler, küresel piyasalarda ham petrol fiyatını yukarı çekerek Rusya'nın hazinesine temmuz ayında 934 milyar ruble ekstra enerji vergisi girmesini sağladı. Ancak bu dönemsel kaynak dopingi, yılın genelindeki bütçe açığı trendini tersine çevirmeye yetmiyor. Finans yönetiminin bütçe bültenlerine yansıyan verilere göre, petrol dışı sanayi sektörlerinden alınan katma değer vergileri %24,9 düzeyinde artsa da bu hacim, askeri sanayi kompleksindeki fabrikaların hammadde ve iş gücü maliyetlerindeki tırmanışı telafi edemiyor. Enerji gelirlerindeki 15 aylık zirve hareketine rağmen bütçe dengesinin haziran ayındaki fazladan sonra temmuz ayında yeniden 724 milyar ruble eksiye geçmesi, harcama musluklarının ne kadar agresif şekilde açık olduğunu kanıtlıyor. Asya pazarlarına yapılan indirimli ham petrol sevkiyatları, hacimsel olarak yüksek görünse de bütçedeki asıl deliği kapatacak net nakit girdisini yaratamıyor. Ayrıca, küresel deniz lojistiğinde tankerlere uygulanan ek sigorta maliyetleri ve gizli navlun ücretleri, elde edilen ham petrol karının önemli bir kısmının daha yolda erimesine neden oluyor. Ülke içindeki rafinerilerin modernizasyon süreçlerinde yaşanan parça sıkıntıları da işlenmiş ürün ihracatını baltalayarak alternatif vergi kalemlerini kurutuyor. Sonuç olarak, varil fiyatlarındaki yapay yükselişler cephe hattındaki mühimmat, lojistik ve personel maaşlarının getirdiği devasa finansal yükün altında ezilerek bütçeye nefes aldırmıyor.

Enflasyon sarmalı ve Rusya Merkez Bankası'nın faiz sınavı

Rusya Merkez Bankası, derinleşen bu bütçe açığını ekonomi üzerindeki en büyük enflasyonist risk faktörü olarak tanımlıyor. Kamu harcamalarının piyasaya pompaladığı yüksek likidite tüketim iştahını körüklerken, para otoritesi fiyat istikrarını korumak adına faiz oranlarını yukarı yönlü baskı altında tutmayı sürdürüyor. Sanayi imalatçılarının yüksek faiz ortamında kredi bulmakta zorlanması yerel ekonomik büyümeyi yavaşlatırken, Rusya'nın askeri harcamaları kısmaya yanaşmaması maliye politikası ile para politikası arasındaki sürtüşmeyi derinleştiriyor. Hükümet yetkilileri bütçe açığı hedefinin yıl sonunda başlangıçta planlanan %1,6 seviyasinin üzerine çıkacağını şimdiden kabul ederken, bu durum rublenin döviz kurları karşısındaki uzun vadeli direnç kapasitesini ve yerel piyasadaki fiyatlama istikrarını doğrudan tehdit ediyor.