Ana SayfaYazarlarMehmet Bingölİnce Hesap
Mehmet Bingöl [email protected]
Kanuni faiz oranında önemli değişiklik ve bankalardaki uygulama
Birçok hukuki ihtilafta ve Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu mevzuatında uygulanan “kanuni faiz oranı” hesaplama yöntemi değiştirilmiştir.
3095 sayılı “Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun” hükümlerine göre belirlenen kanuni faiz oranında 31.07.2026 tarihinden itibaren uygulanmak üzere değişiklik yapılmıştır.
Kanuni faiz oranı; taraflar arasındaki sözleşmelerde belirlenmiş bir faiz oranı bulunmadığı durumlarda, mahkeme ilamında veya icra takiplerinde özel bir oran belirtilmediği ve borcun zamanında ödenmediği durumlarda (temerrüt faizi olarak) esas alınan bir orandır. Öte yandan Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu mevzuatındaki ceza yaptırımında da yasal faiz baz olarak kullanılmaktadır.
Bilindiği üzere; 3095 sayılı “Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun” un 1’inci maddesinde yer alan kanuni faiz oranı21.05.2024 tarih ve 32552 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 01.06.2024 tarihinden geçerli olmak üzere yıllık %9’dan %24’e yükseltilmişti.
Bu defa; 31.07.2026 tarih ve 33326 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanan 7589 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesi ile Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin 3095 sayılı Kanunun 1 inci maddesi;
“11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı sözleşme ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığıreeskontoranının yüzde sekseni üzerinden yapılır. Söz konusureeskontoranı, 30 Haziran günü önceki yılın 31 Aralık günü uygulanan reeskont oranından beş puan veya daha çok farklı ise, yılın ikinci yarısında 30 Haziran günü belirlenen oranın yüzde sekseni geçerli olur.”
Şeklinde değiştirilmiştir.
Dolayısıyla kanuni faiz oranının tespitinde yapılan bu radikal değişiklik, KKDF işlemlerinde uygulanacak “cezai faiz” oranını da değiştirmektedir.
1- Yıllık kanuni faiz oranının tespiti:
31.07.2026 tarihinden geçerli olmak üzere,
* 31 Aralık tarihinde TCMB tarafından vadesine en çok 3 ay kalan senetlerin iskontosu karşılığında uygulanacak yıllık reeskont faizinin %80’i,
* 30 Haziran’daki reeskont faiz oranı önceki yılın 31 Aralık tarihindeki faiz oranından beş puan ve daha farklı ise 30 Haziran’a ait yıllık reeskont faizinin %80’i
“Kanuni Faiz” hesaplamasında kullanılan oran olacaktır.
33113 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan TCMB Tebliği ile yıllık reeskont faizi 20.12.2025 tarihinden bu yana yıllık %38,75 olarak uygulanmaktadır.
Buna göre;
* 31.07.2026 tarihinden itibaren yıllık kanuni faiz oranı (%38,75x0,80) = %31 olarak uygulanacaktır.
* 01.06.2024-31.07.2026 tarihlerini kapsayan döneme ait işlemlerde %24 oranı kullanılacaktır.
* 01.06.2024 tarihinden önceki dönem için uygulanacak oran ise %9’dur.
Görüldüğü üzere “Sabit Oran” kaldırılarak uygulama TCMB reeskont oranına endekslenmiştir. Yılın ilk yarısında (Ocak-Haziran) önceki yıl sonu reeskontunun %80'i baz alınır. 30 Haziran itibarıyla reeskont oranında 5 puan ve üzeri bir değişim olursa, yılın ikinci yarısı için oran yeniden güncellenecektir.
2- KKDF işlemlerinde cezai faiz uygulaması ve bankalardaki sorumluluk:
2002/4 Seri No.lu KKDF İç Genelgesi’nde; KKDF kesintisinin ait olduğu dönemin, normal vade tarihinden tahakkuk fişinde belirtilen vade tarihine kadar geçen sürelerde ödenmemesi halinde, bu sürede yürürlükte bulunan” Kanuni Faiz oranının iki katı tutarında Cezai Faiz” hesaplanıp tahsil edileceği hükmü yer almaktadır.
Mevzuata göre;
“Eksik ödenen veya hiç ödenmeyen Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Kesintisi için ait olduğu dönemin, normal vade tarihinden tahakkuk fişinde belirtilen vade tarihine kadar geçen süreler için bu sürede yürürlükte bulunan 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’a ve bu kanunda değişiklik yapan 4489 sayılı kanuna göre hesaplanacak faiz oranının iki katı tutarında Cezai Faiz hesaplanır.” (Maliye Bakanlığı, 2002/4 Seri Nolu KKDF Uygulama İç Genelgesi, Bölüm: 3.3)
Kanuni faiz oranında yapılan değişiklik sonrasında süresinde yatırılmayan KKDF kesintileri için;
* 31.07.2026 tarihinden itibaren yıllık kanuni faiz oranının iki katı (%31x2) =%62,
* 01.06.2024-31.07.2026 tarihlerini kapsayan döneme ait işlemlerde ise o tarihte yürürlükte olan kanuni faiz oranının iki katı olan%48
Oranında cezai faiz uygulanacaktır. (01.06.2024 tarihinden önce kanuni faiz oranı %9 olduğundan, bu dönemdeki KKDF işlemlerinde uygulanacak cezai faiz oranı %18’dir.)
Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu kesintilerinin zamanında ve tam olarak yatırılmamasından;
* Kredi işlemlerinde; krediyi kullandıran veya kullanımına aracılık eden bankalar,
* Vadeli ithalatta; Gümrük İdareleri adına KKDF tahsilatı yapan Bankalar ile Gümrük İdareleri,
Sorumludur.
Bu durumda; yasal süresinde ve/veya tam olarak yatırılmayan KKDF kesintileri için tahakkuk edecek olan cezai faizi ödeme yükümlülüğü esasen bankalara ait olmaktadır.
Banka uygulamalarında müşterilerin yurt dışı kredi kapamaları sırasında vade kontrolü yapılmakta ve eğer KKDF ödenmesi söz konusu ise müşteriye bildirilerek mutabık kalındıktan sonra KDDF ile cezai faiz tutarı müşteri hesabından tahsil edilerek Vergi Dairesi’ne ödenmektedir.
Yine KKDF istisnası uygulanan işlemlerde, istisna hükümlerinin yerine getirilememesi halinde, başlangıçta alınmayan KKDF kesintisinin cezai faiziyle birlikte tahsil edilmesi gerekmektedir. Örneğin; ortalama vadesi 3 yıl ve üzeri olması nedeniyle KKDF kesintisi hesaplanmayan bir döviz kredisinin erken kapatılması halinde, kredinin kullanıldığı tarih itibariyle hesaplanacak KKDF kesintisi cezai faiziyle birlikte tahsil edilir.
Aynı şekilde; yurt dışından ihracatın finansmanı için sağlanan krediler için KKDF kesintisi başlangıçta %0 olarak uygulanmakla birlikte, ihracat taahhüdünün gerçekleşmemesi veya kısmen gerçekleşmesi halinde, gerçekleşmeyen kısım için kredinin kullandırım tarihi itibariyle hesaplanacak KKDF kesintisinin cezai faiziyle birlikte Vergi Dairesi’neyatırılması gerekmektedir. Fon kesintisinin yatırılma sorumluluğu ise gerek vergi dairesi uygulaması gerekse bu yöndeki yargı kararları çerçevesinde krediyi kullandıran veya kullanımına aracılık eden Bankalara ait olmaktadır.
ETİKETLER :BANKA HİSSELERİ Hisse Fiyat Değişim(%) Piyasa Değeri AKBNK 68,80 0,00 357.760.000.000,00 ALBRK 8,36 1,21 20.900.000.000,00 GARAN 131,30 0,23 551.460.000.000,00 HALKB 34,14 -0,12 245.288.322.353,88 ICBCT 21,72 1,02 18.679.200.000,00 ISCTR 12,53 0,00 313.250.000.000,00 SKBNK 5,95 -0,34 14.875.000.000,00 TSKB 11,00 0,00 30.800.000.000,00 VAKBN 30,86 0,33 306.005.338.199,78 YKBNK 35,38 -0,11 298.856.674.427,92
Finans Gundem
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.