Yeni Zelanda’da seçimlerin kilit partilerinden biri haline gelen Opportunity, yetişkinlere yıllık yaklaşık 11.500 dolar temel gelir önerdi. Programın finansmanı için kent arazilerine yüzde 1,75 vergi getirilmesi planlanıyor.
Murat Ali Oral20 Ağustos 2026 09:16
20 Ağustos 2026 09:21
Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!Yeni Zelanda’da kasım ayında yapılacak seçimler öncesinde ülkenin vergi ve sosyal yardım sistemini kökten değiştirebilecek bir öneri siyasetin gündemine girdi. Son anketlerde parlamentoya girme barajını aşarak hükümetin kurulmasında belirleyici konuma gelebileceği görülen Opportunity Party, neredeyse tüm yetişkinlere koşulsuz gelir verilmesini istiyor.
Partinin “Citizen’s Income” adını verdiği sistem kapsamında uygun durumdaki her yetişkine haftada 370 Yeni Zelanda doları ödenmesi öngörülüyor. Yıllık tutar 19.400 Yeni Zelanda dolarına, güncel kurla yaklaşık 11.500 ABD dolarına karşılık geliyor.
Para doğrudan yetişkinlerin hesabına yatacak
Program, 18 yaşını doldurmuş ve gerekli ikamet koşullarını karşılayan Yeni Zelanda vatandaşları ile ülke sakinlerinin büyük bölümünü kapsayacak. Ödemeler herhangi bir çalışma şartına bağlanmayacak ve haftalık olarak yapılacak.
Parti, temel gelirin mevcut sosyal yardım sistemindeki birçok ödemeyi ortadan kaldırarak bürokrasiyi azaltacağını savunuyor. İşsizlik yardımı ve bazı öğrenci, ebeveyn ve yaşam desteği ödemelerinin yerini temel gelir alırken, özel ihtiyaçları bulunan gruplar için ek desteklerin devam etmesi planlanıyor.
65 yaş üzerindeki vatandaşların gelirlerinin de düşmemesi hedefleniyor. Mevcut emeklilik sistemi temel gelirle birleştirilecek, ihtiyaç halinde ilave ödeme yapılarak bugünkü gelir düzeyinin korunması sağlanacak.
Opportunity, 19.400 Yeni Zelanda dolarlık yıllık ödemenin tek başına geçinmek için yeterli olmadığını özellikle belirtiyor. Amaç, çalışmanın yerini almak değil; iş değiştirmek, eğitim görmek, çocuk veya aile üyelerine bakmak isteyen vatandaşlara temel bir mali güvence sağlamak.
Finansmanı yüzde 1,75’lik arazi vergisinden gelecek
Programın en tartışmalı bölümü finansman modeli. Opportunity, çalışanların gelirleri üzerindeki yükü azaltırken gayrimenkulün bina bölümünü değil, arazinin değerini vergilendirmeyi öneriyor.
Kentlerdeki konut ve ticari arazilere yıllık yüzde 1,75 oranında arazi değer vergisi uygulanması planlanıyor. Vergi evin veya binanın toplam değerine değil, yalnızca üzerinde bulunduğu arsanın değerine göre belirlenecek.
Tarım ve kırsal araziler için daha düşük oranlar öngörülürken, arazisi yüksek değere sahip ancak nakit geliri sınırlı çiftçiler ve emekliler için erteleme veya istisna seçenekleri hazırlanıyor.
Parti kendi maliyet çalışmalarına göre arazi vergisinin temel gelir sistemini tamamen finanse edebileceğini ve yıllık yaklaşık 4 milyar Yeni Zelanda doları ek kamu geliri bırakabileceğini savunuyor.
Ev fiyatlarını yüzde 10-15 düşürmeyi hedefliyor
Önerinin yalnızca sosyal yardım sistemini değil, Yeni Zelanda’nın uzun süredir çözmeye çalıştığı konut sorununu da değiştirmesi amaçlanıyor. Opportunity, yüzde 1,75’lik arazi vergisinin konut ve ticari gayrimenkul fiyatlarında zaman içinde yüzde 10 ila 15 arasında düşüş yaratabileceğini öngörüyor.
Partinin yaklaşımına göre araziyi boş tutmanın veya geniş gayrimenkul portföyleri oluşturmanın maliyeti yükseldikçe spekülatif talep azalacak. Arazi sahipleri üzerinde geliştirme veya satış baskısı oluşması, piyasaya daha fazla konut ve arsa çıkmasını sağlayabilir.
Bu nedenle parti, temel gelir ile arazi vergisinin ayrı politikalar olarak değerlendirilmemesi gerektiğini savunuyor. Vatandaşların gelirini artıran temel ödemenin konut fiyatları ve kiralar tarafından emilmemesi için gayrimenkul piyasasına aynı anda müdahale edilmesi hedefleniyor.
Opportunity’nin tahminine göre yeni sistem Yeni Zelandalıların yaklaşık yüzde 70’inin kullanılabilir gelirini artıracak, yüzde 20’sinin durumunda ise önemli bir değişiklik olmayacak.
Yüzde 8’e yükseldi, hükümeti belirleyebilir
Öneriyi önemli hale getiren unsur yalnızca büyüklüğü değil, partinin seçimlerde elde edebileceği konum. Opportunity, geçmiş seçimlerde parlamentoya girmeyi başaramamış olmasına rağmen son dönemde kamuoyu desteğini hızla artırdı.
Ağustos ayında yapılan 1News Verian anketinde parti üç puan yükselerek yüzde 8 desteğe ulaştı. Bu sonuç seçimlere yansırsa Opportunity’nin parlamentoda yaklaşık dokuz sandalye kazanabileceği öngörülüyor.
Ankette mevcut sağ blok da muhalefet partilerinin oluşturduğu sol blok da tek başına hükümet kurabilecek çoğunluğa ulaşamıyor. Bu tablo, Qiulae Wong liderliğindeki Opportunity’yi koalisyon görüşmelerinde belirleyici partilerden biri haline getirebilir.
Ancak büyük partilerden destek henüz gelmiş değil. Başbakan Christopher Luxon’un liderliğindeki National Party yeni vergiler nedeniyle Opportunity ile çalışmaya sıcak bakmazken, Labour lideri Chris Hipkins de partinin temel gelir ve arazi vergisi modelini desteklemediğini açıkladı.
Kasım seçimine kadar siyasi dengelerin değişmesi mümkün. Ancak yüzde 8 seviyesine ulaşan bir partinin vergi yükünü emek gelirinden araziye kaydırmayı ve yetişkinlerin büyük bölümüne yıllık 19.400 Yeni Zelanda doları ödeme yapmayı önermesi, Yeni Zelanda seçimlerinin en sıra dışı ekonomi tartışmalarından birini şimdiden başlatmış durumda.
Kaynak: HABER MERKEZİ
ekonomi Asya
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.