Hiçbir şey korkuya dayanan saygı kadar iğrenç değildir

İyi olmak kolaydır zor olan, adil olmaktır Somut hedefler olmayan vizyon boş hayaldir CEO’lar kurum için çalışmalı

BANKACILIK sektörüne 1981 yılında Pamukbank Genel Müdür Yardımcısı olarak adım attığı günlerden bu yana tanıdığım, sohbetlerinden her zaman çok şey öğrendiğim, bankacılık sektörüne damgasını vurmuş Burhan Karaçam, Remzi Kitabevi’nden Haziran ayında çıkan yeni kitabını gönderdi:

▶ Değişim, İnsan, CEO (Kurumlarda Değişimin Akılcı Yolu)…

Karaçam, kitapla birlikte gönderdiği mektupta şu noktaların altını çizdi:

▶ Bana göre bugün kurumların karşı karşıya kaldığı temel sorun, yeni teknolojilere erişim eksikliği değil; zamanın gerektirdiği değişime ayak uyduramamalarıdır.

▶ Asıl mesele, “olan” ile “olması gereken” arasındaki farkın giderek açılması ve kurumların yenilenme reflekslerini kaybetmeleridir. Bu nedenle değişim artık bir tercih değil, sürdürülebilir başarının ön koşuludur.

▶Zamana uyum sağlamanın en güçlü yolu; yönetim anlayışını, kurum kültürünü ve kurumsal felsefeyi yeniliklere açık, akıl ve bilime dayalı, sürekli öğrenen ve sorgulayan bir yapıya dönüştürmekten geçiyor.

▶Bu dönüşümün merkezinde ise insan yer alıyor. Teknoloji ve bilgi ne kadar gelişirse gelişsin, onları anlamlandıran ve hayata geçiren yine insanlardır. Liderlik de tam bu noktada önem kazanıyor.

▶Liderlik bir karakter meselesidir, doğru nitelikleri taşımayan kişilerden liderlik beklenemez. Lider ne kadar güçlü olursa olsun, çevresinde yetkin ve sorumluluk alabilen bir takım yoksa başarı şansı sınırlıdır.

▶Kurumsallık, değerler, ilkeler, kurallar ve süreçler üzerine inşa edilir. Bunların hiçbiri, patron dahil, kişisel çıkarlarla ölçülemez. Burhan Karaçam, “Değişim, İnsan, CEO” kitabının “Liderlik ve Karar Mekanizmaları” başlıklı bölümünün ilk sayfasına şu cümleyi yerleştirdi:

▶ Gerçek lider, kendine inananları daha iyiye, daha güzele, daha yüksek refaha ve çağdaş yaşama götürendir.

Hiçbir pozisyon, bir kimseye liderlik özelliği kazandırmaz.

1984-1987 yılları arasında Egebank’ta ilk CEO’luk deneyimini yaşayan, 1987 1999 döneminde Yapı ve Kredi Bankası CEO’su iken sektöre de örnek olacak çok önemli dönüşüme imza atan, 2000-2003 yılları arasında Koçbank ve Koç Finansal Hizmetler Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini üstlenen Karaçam, “Bir liderin sahip olması gereken özellikleri” sıraladığı bölümün girişine şu notu yazdı:

- İş yaşamımda tanık olduğum, yüzlerce şirkette gördüklerimden ve yaşadıklarımdan damıtarak bir liderin sahip olması gereken özellikleri derledim.

Ardından “Bir Lider” diye söze girip sıraladı:

▶ Bireysel ve toplumsal çağdaş değerlere önem vermeli

▶Gerçekçi bir vizyon eşliğinde, insanlara daha iyi bir hayat sunabilmek için arzulu olmalı

▶Ortak hedeflere takipçilerini inandırmadan önce kendisi inanmalı

▶Yetkin olmalı, başarılı sonuçlar elde etmeli

▶Öz güvenli olmalı, risk alabilmeli, cesur ve yeniliklere açık olmalı

▶Takipçilerinin ihtiyaçlarına öncelik vermeli, öncelikleri iyi belirlemeli ve çözüm getirmeli

▶İçinde bulunduğu ortamı, kaynakları iyi tanımalı ve anlamalı

▶Gücü, ekibiyle paylaşmalı, gerektiğinde delege edebilmeli

▶Açık, kararlı, tutarlı olmalı ve söylediklerinin arkasında durmalı

▶Samimi, olumlu ve yapıcı olmalı, dinlemeli, alçak gönüllü olmalı

▶Erdemli, etik, dürüst ve vicdanlı olmalı

▶İnsanlara dokunmalı, yanlarında olduğunu ve kendilerine değer verildiğini hissettirmeli

▶İnsanları fikir ve düşüncelerini yansıtmaları için özgür kılmalı

▶Eleştiriye açık olmalı, insanların konuşmasından, yanlışları, eksik veya aksayan noktaları dile getirmesinden çekinmemeli

▶Hatalarını kabul etmeli, tekrarından sakınmalı, gerektiğinde özür dilemeli

▶Sabırlı ve hoşgörülü olmalı

▶Özgün bir stratejik modeli ve gerçekçi bir uygulama planı olmalı

▶ Dile getirilen konuları önceliklendirerek sonuçları hakkında bilgi vermeli

▶ Zamanı etkin, verimli kullanmalı, sürekli iletişim içinde olmalı

▶ Hesap verebilen bir kişi olmak zorunda olduğunu ortaya koymalı

▶ Adil, hakkı olanın arkasında duracağı duygusunu kazandırmalı, insanlara sevgi ile yaklaşmalı, otoriteyi ve aradaki ilişkiyi korkuyla değil, güven vererek kurmalı, akıl ve duygulara hitap etmeli, ikna yoluyla inandırmalı, saygılı davranmalı.

Karaçam, sıraladığı bu özellikleri ünlü yazar Albert Camus’nun şu sözüyle noktaladı:

▶ Hiçbir şey, korkuya dayanan saygı kadar iğrenç değildir…

Burhan Karaçam, “Değişim, İnsan, CEO” kitabını yılların deneyiminden süzerek yazmış…

Patronlar, şirketlerin yeni kuşakları, profesyonel yöneticiler hatta ülkeyi yöneten, yönetmeye aday olan siyasetçiler için de başucu kitabı gibi görülmeli…

İyi olmak kolaydır zor olan, adil olmaktır

BURHAN Karaçam, kitabının “Çağdaş Yönetim Anlayışı” başlıklı bölümünde şu noktanın altını çizdi:

- Çağdaş bir anlayışla, çağdaş bir yapıya kavuşmak ancak çağdaş değerlerin içtenlikle benimsenmesi, yetkin insan kaynağının uygulamalarda yer alması ile olabiliyor.

Kurumlarda öncelikle içselleştirilmesi gereken değerleri sıraladı:

▶Adalet, fırsat eşitliği

▶Açıklık (şeffaflık)

▶Dürüstlük ve sahiplenme

▶Cesaret, güven, özgüven

▶Çok yönlü iletişime açık ve istekli olma

▶İç barış (çalışma barışı)

▶Kurum ve çalışan ilişkilerinde güven

▶Karar süreçlerine katılım, sonuçları paylaşma

▶Yeniliklere açıklık, yaratıcılığı teşvik

▶Gelişme ve ilerleme arzusu (mevcutla yetinmemek)

▶Uygulamada tutarlılık

▶İlkelerde süreklilik

▶Hesap verebilirlik

Ardından ekledi:

- Kurum kültürünün çalışanlar tarafından benimsenmesini sağlayan, onları birleştiren, bir arada ortak hedefe doğru hareket ettiren, adeta bir tutkal görevi gören unsur “paylaşılan ortak değerler”dir. Aynı arkadaşlıklarda, dostluklarda olduğu gibi.

Burhan Karaçam, bu bölümde ünlü yazar Victor Hugo’nun şu sözünü alıntıladı:

▶İyi olmak kolaydır zor olan, adil olmaktır.

Somut hedefler olmayan vizyon boş hayaldir

BURHAN Karaçam’ın “Değişim İnsan CEO – Kurumlarda Değişimin Akılcı Yolu” kitabı bana ulaşınca randevulaştık, ofisinde sohbet ettik.

Karaçam, “Neden değişim gerekli?” sorusuyla söze girdi:

- En belirgin neden zamanın akıp gitmesi. Kurumlar canlı varlıklar değil. Yani, kendi değişimini, dönüşümünü sağlayamaz. Yönetici onu sağlar.

“Yönetici” ile “İdareci” arasındaki nüansa işaret etti:

- “İdareci” statükoyu korur, “yönetici” ise yönlendirendir. “Yenilenme” ve “değişim” üzerinde durdu:

- Zamanın ihtiyaçları ile kurum arasında fark yeni açılmaya başladığı dönemlerde “yenilenme” yeterli olabilir. Fark açılmışsa o zaman “değişim”e ihtiyaç duyulur. Daha da açıldıysa o zaman “dönüşüm” gereklidir.

Yönetim kurullarının şirketleri yönetemeyeceğini savundu:

- Varlığı yönetmekle işi yönetmek ayrıdır. Son kararları CEO vermelidir. Bu tutum patronları değersiz kılmaz. Ancak, bu yöntem Türkiye’de az sayıda kurumda çalışıyor.

Şu noktanın altını çizdi:

- Somut hedefleri olmayan vizyon boş hayallerden ibarettir.

Kurum çıkarları ile kişisel çıkarların çelişmemesi gerektiğine dikkat çekti:

- Kurum ileri gitmeli ki patron da ondan kazanabilsin.

CEO’lar konusunda şu mesajı verdi:

- CEO, tek başına hiçbir halt edemez. Başarı için iyi bir takım gerekir. “Sadakat” ve “liyakat” konusunu irdeledi:

- Sadece “sadakat” dikkate alınırsa, o zaman büyük faturaya yol açılabilir. “Yetkinlik” her liderde olmalı. Bilgi, birikim, beceri bir arada buluşmalı. Liderde cesaret de olmalı ki risk alabilsin.

CEO’lar kurum için çalışmalı

BURHAN Karaçam, kitabının “Üst Yönetim” başlıklı bölümünde meslek yaşamındaki gözlemlerinden yola çıkarak “ulaşmaya çalıştıkları hedefler” açısından CEO’ları üç ayrı grupta sınıfl adı:

▶ Kurum İçin Çalışanlar: Hedefleri kurum çıkarlarına öncelik vermektir.

▶ Patron İçin Çalışanlar: Hedefleri patronun çıkarlarına öncelik vermektir.

▶ Kendileri İçin Çalışanlar: Kişisel çıkarlarına öncelik verirler. Ardından şu noktanın altını çizdi:

- Sürekli yeniliği ve değişimi hedefleyen kurumların, o süreçte başarıya ulaşmaları ancak ve ancak “kurum için çalışan” CEO’lar ve yönetim takımlarıyla mümkün olabilir.