YAYINLAMA 27 Ağustos 2026 15:48
GÜNCELLEME 27 Ağustos 2026 16:01
Srebrenitsa soykırımının başlıca sorumlularından, Bosnalı Sırp güçlerinin eski komutanı Ratko Mladiç, 84 yaşında hayatını kaybetti.
“Bosna Kasabı” olarak anılan Mladiç, 1992-1995 Bosna Savaşı sırasında işlenen savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım nedeniyle 2017'de ömür boyu hapis cezasına çarptırılmıştı.
Birleşmiş Milletler bünyesindeki mahkeme tarafından 2021'de temyiz başvurusu da reddedilen Mladiç, hayatının son yıllarını Lahey'deki cezaevinde geçirdi. Ölümünün 27 Ağustos 2026'da gerçekleştiği bildirildi.
Ratko Mladiç kimdir?
12 Mart 1942'de Bosna-Hersek'in Kalinovik bölgesinde doğan Ratko Mladiç, Yugoslavya Halk Ordusu'nda (JNA) askeri kariyer yaptı. 1965'te orduya katılan Mladiç, Yugoslavya'nın dağılmasının ardından Bosna Savaşı'nda Bosnalı Sırp güçlerinin başına geçti.
Savaşın başlamasıyla Bosnalı Sırpların kurduğu Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun (VRS) başkomutanlığına getirilen Mladiç, kısa sürede Bosna'daki savaşın en korkulan isimlerinden biri haline geldi.
Komutasındaki güçler, Boşnak ve Hırvat sivillere yönelik saldırılar, zorla yerinden etme ve etnik temizlik politikalarıyla anıldı.
Mladiç'in adı özellikle yaklaşık dört yıl süren Saraybosna kuşatması ve kentte sivillerin hedef alındığı topçu ve keskin nişancı saldırılarıyla özdeşleşti.
Ancak onun adını tarihe en karanlık şekilde yazdıran olay, Temmuz 1995'te Srebrenitsa'da yaşanan soykırım oldu.
Birleşmiş Milletler tarafından güvenli bölge ilan edilen Srebrenitsa'nın Mladiç komutasındaki Sırp güçlerinin eline geçmesinin ardından binlerce Boşnak erkek ve çocuk sistematik biçimde öldürüldü.
Yaklaşık 8 bin kişinin öldürüldüğü soykırım, Avrupa'da II. Dünya Savaşı'ndan bu yana yaşanan en ağır katliamlardan biri olarak tarihe geçti.
Bu suçlar nedeniyle uluslararası mahkeme tarafından savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırımdan mahkum edilen Mladiç, Bosna Savaşı'nın en önemli faillerinden biri olarak “Bosna Kasabı” adıyla anıldı.
Srebrenitsa'da ne oldu?
Temmuz 1995'te Bosna Savaşı'nın son döneminde Sırp Cumhuriyeti Ordusu, Birleşmiş Milletler tarafından güvenli bölge ilan edilen Srebrenitsa'yı ele geçirdi.
Mladiç, Srebrenitsa'nın ele geçirilmesinin ardından bölgeye geldi.
Kentte ve çevresinde bulunan binlerce Boşnak erkek ve çocuk, kadın ve çocuklardan ayrıldı. Erkeklerin ve çocukların önemli bölümü toplu şekilde öldürüldü; kadın ve çocukların büyük bölümü ise zorla bölgeden çıkarıldı.
Yaklaşık 8 bin Boşnak erkek ve çocuğun öldürüldüğü Srebrenitsa katliamı, uluslararası mahkemeler tarafından soykırım olarak kabul edildi.
Birleşmiş Milletler mahkemesi, Mladiç'in bu suçlardaki sorumluluğunu da hükme bağladı.
Srebrenitsa, Avrupa'da II. Dünya Savaşı'ndan sonraki en ağır kitlesel katliamlardan biri olarak kabul edilir ve uluslararası hukuk açısından soykırım olarak tanımlanır.
Saraybosna kuşatması da suçlamalar arasındaydı
Mladiç yalnızca Srebrenitsa'daki suçlarla değil, Saraybosna'nın uzun süre kuşatma altında tutulması ve sivillere yönelik saldırılarla da suçlandı.
Bosna Savaşı boyunca Saraybosna, Sırp güçlerinin kuşatması altında kaldı.
Kentte siviller keskin nişancılar ve topçu saldırıları nedeniyle yaşamını yitirdi. Uluslararası mahkeme, Mladiç'in askeri komuta sorumluluğu kapsamında Saraybosna'daki saldırılardan da sorumlu olduğuna hükmetti.
Mahkemenin suçlamaları arasında cinayet, zulüm, sürgün, zorla nakil, sivillere yönelik terör ve saldırılar ile Birleşmiş Milletler personelinin rehin alınması da bulunuyordu.
Savaş bitti, Mladiç yıllarca saklandı
Bosna Savaşı 1995'te Dayton Barış Anlaşması'yla sona erdi. Ancak Mladiç savaşın ardından uzun yıllar yakalanamadı.
Birleşmiş Milletler tarafından eski Yugoslavya'daki savaş suçlarını soruşturmak amacıyla kurulan Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), Mladiç hakkında iddianame hazırladı. İlk iddianame 24 Temmuz 1995'te oluşturuldu.
Buna rağmen Mladiç yaklaşık 16 yıl boyunca firari olarak yaşadı.
Sırbistan'daki çevrelerden destek aldığı ve uzun süre güvenlik güçlerinden kaçmayı başardığına ilişkin bilgiler kamuoyuna yansıdı.
2008'de eski Bosnalı Sırp lider Radovan Karadzic'in yakalanmasının ardından Mladiç'in bulunması yönündeki uluslararası baskı da arttı. Karadzic, savaş sırasında Mladiç'in en önemli siyasi müttefiklerinden biriydi.
2011'de yakalandı
Ratko Mladiç, 26 Mayıs 2011'de Sırbistan'ın Lazarevo köyünde yakalandı.
Yakalanması, Bosna Savaşı'ndan kalan en önemli savaş suçu dosyalarından birinin önünü açtı.
Mladiç, yakalanmasından yalnızca birkaç gün sonra, 31 Mayıs 2011'de Lahey'deki ICTY'ye teslim edildi.
Böylece Bosna Savaşı'nın en çok aranan isimlerinden biri, yaklaşık 16 yıllık firarın ardından uluslararası adalet mekanizmasının karşısına çıkarıldı.
Lahey'deki yargılama 2012'de başladı
Mladiç'in davasının esas duruşmaları 2012'de başladı. Savcılık, aralarında savaş sırasında yaşananlara tanıklık eden yüzlerce kişinin de bulunduğu geniş kapsamlı bir delil ve tanık dosyası sundu.
Dava boyunca Mladiç, kendisine yöneltilen suçlamaları kabul etmedi.
Savunması, suçların kişisel sorumluluğunu reddetmeye ve savaş koşullarını farklı şekilde yorumlamaya dayandı.
Ancak mahkeme, Mladiç'in Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun en üst düzey askeri komutanı olarak sahip olduğu yetkiler nedeniyle komuta sorumluluğu bulunduğuna karar verdi.
2017'de ömür boyu hapis cezası
22 Kasım 2017, Mladiç dosyasının en kritik günü oldu.
Lahey'deki ICTY, Mladiç'i kendisine yöneltilen 11 suçlamanın 10'undan suçlu buldu. Mahkeme; soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş hukukunun ihlalleri kapsamında hüküm kurdu ve Mladiç'i ömür boyu hapis cezasına çarptırdı.
Mahkeme özellikle 1995 Srebrenitsa soykırımı ile Saraybosna kuşatması ve sivillere yönelik saldırılar konusundaki sorumluluğunu vurguladı.
Mladiç ise karar okunurken mahkeme salonunda tepki gösterdi ve kararın açıklanmasının ardından salondan çıkarıldı.
Temyiz başvurusu da reddedildi
Mladiç'in avukatları karara itiraz etti. Temyiz süreci yıllarca devam etti.
8 Haziran 2021'de Birleşmiş Milletler bünyesindeki Uluslararası Ceza Mahkemeleri Mekanizması'nın temyiz dairesi, Mladiç'in başvurusunu reddetti. Böylece ömür boyu hapis cezası kesinleşti.
Bu kararla birlikte Mladiç'in Lahey'deki savaş suçları dosyasında hukuki mücadele yolu büyük ölçüde sona erdi.
Son yıllarını cezaevinde geçirdi
Mladiç'in ilerleyen yaşlarda sağlık sorunları arttı ve Lahey'deki cezaevinde çeşitli sağlık problemleri nedeniyle tedavi gördü.
2026 yılında avukatları, sağlık durumunun ciddi biçimde kötüleştiğini belirterek insani gerekçelerle erken tahliye talebinde bulundu.
Birleşmiş Milletler savaş suçları mahkemesi Nisan 2026'da bağımsız bir sağlık değerlendirmesi yapılmasına karar verdi.
Ancak mayıs ayında erken tahliye talebi reddedildi. Mahkeme, Mladiç'in bulunduğu cezaevinde gerekli tıbbi bakımın sağlandığı kanaatine vardı.
“Bosna Kasabı” olarak anıldı
Ratko Mladiç, Bosna Savaşı sırasında işlenen en ağır suçların sembol isimlerinden biri haline geldi.
“Bosna Kasabı” olarak anılmasının temelinde, Srebrenitsa'da binlerce Boşnak erkek ve çocuğun öldürülmesi ve Saraybosna'daki sivillere yönelik saldırılar da dahil olmak üzere mahkeme tarafından sabit görülen suçlardaki askeri ve komuta sorumluluğu bulunuyor.
Ancak Srebrenitsa'nın ardından geride kalan toplu mezarlar, kimliği yıllar sonra belirlenen kurbanlar ve ailelerin adalet mücadelesi, Bosna-Hersek'te savaşın hafızasının hâlâ canlı kalmasına neden oluyor.
Mladiç'in siyasi müttefiki ve Bosnalı Sırpların savaş dönemindeki lideri Radovan Karadzic de daha önce Lahey'de soykırım ve diğer savaş suçlarından mahkum edilmişti.
Böylece Bosna Savaşı'nın en üst düzey iki ismi de uluslararası mahkemelerde yargılanarak ömür boyu hapis cezasına çarptırılmış oldu.
16 yıl boyunca firarda kaldıktan sonra yakalanması, 2017'de soykırım ve savaş suçlarından mahkum edilmesi ve 2021'de cezasının kesinleşmesi, uluslararası ceza hukukunun en dikkat çekici dosyalarından biri olarak kayıtlara geçti.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.